Các biện pháp hỗ trợ người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng

Theo Nghị định, công tác tái hòa nhập cộng đồng được thực hiện thông qua các biện pháp chủ yếu gồm: Thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng; dạy nghề, hỗ trợ vay vốn, tư vấn và giới thiệu việc làm; trợ giúp về tâm lý, hỗ trợ thủ tục pháp lý; xây dựng, nhân rộng các mô hình tái hòa nhập cộng đồng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Việc thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng được xác định là giải pháp có ý nghĩa quan trọng nhằm định hướng, khuyến khích cộng đồng xã hội tham gia giúp đỡ người chấp hành xong hình phạt tù. Qua đó, góp phần xóa bỏ định kiến, kỳ thị, phân biệt đối xử; nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người chấp hành xong hình phạt tù; tạo điều kiện để họ sớm ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái phạm tội và vi phạm pháp luật.

Nghị định quy định người chấp hành xong hình phạt tù khi tham gia các chương trình giáo dục nghề nghiệp được hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề nếu thuộc đối tượng thụ hưởng theo quy định của pháp luật về giáo dục nghề nghiệp. Đối với trường hợp không thuộc diện được hỗ trợ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định hoặc quyết định theo thẩm quyền chính sách hỗ trợ đào tạo nghề phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh hỗ trợ đào tạo nghề, người chấp hành xong hình phạt tù được xem xét vay vốn để tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm hoặc đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về việc làm, tín dụng chính sách và các quy định pháp luật có liên quan. Đồng thời, các đối tượng này được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ tạo việc làm theo quy định.

Căn cứ nhu cầu của người chấp hành xong hình phạt tù và yêu cầu của thị trường lao động, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo, phối hợp với tổ chức dịch vụ việc làm công và các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí. Việc hỗ trợ không chỉ dừng ở cung cấp thông tin tuyển dụng mà còn bao gồm tiếp nhận, cập nhật thông tin, kết nối người lao động với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh phù hợp với năng lực, nhu cầu và điều kiện thực tế của thị trường lao động.

Nghị định ưu tiên tư vấn, giới thiệu việc làm đối với người chấp hành xong hình phạt tù chưa có nguồn thu nhập ổn định, thiếu kỹ năng nghề, có nguy cơ tái phạm cao hoặc thuộc Nhóm B, Nhóm C theo kết quả đánh giá, phân loại. Quy định này thể hiện cách tiếp cận hỗ trợ có trọng tâm, hướng tới những trường hợp có nguy cơ cao, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tái phạm ngay từ cơ sở.

Ảnh minh họa.

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định về trợ giúp tâm lý và hỗ trợ thủ tục pháp lý. Theo đó, người chấp hành xong hình phạt tù được trợ giúp nhằm xóa bỏ mặc cảm, tự ti; rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập cộng đồng; nâng cao khả năng tự giải quyết khó khăn, vướng mắc trong các mối quan hệ xã hội. Đây là yêu cầu cần thiết bởi quá trình trở về cộng đồng của người chấp hành xong hình phạt tù thường gặp nhiều rào cản về tâm lý, việc làm, quan hệ gia đình và sự tiếp nhận của xã hội.

Việc trợ giúp tâm lý được triển khai ngay khi người chấp hành xong hình phạt tù trở về nơi cư trú, thông qua nhiều hình thức như tư vấn riêng, tư vấn nhóm, cung cấp thông tin và tài liệu theo nhu cầu, tổ chức sinh hoạt cộng đồng, diễn đàn, chuyên đề; tư vấn qua môi trường mạng, trang thông tin điện tử, thư điện tử, điện thoại và các phương tiện thông tin, truyền thông khác. Việc đa dạng hóa phương thức hỗ trợ giúp tăng khả năng tiếp cận dịch vụ, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và nhu cầu của từng cá nhân.

Người chấp hành xong hình phạt tù cũng được hướng dẫn, giới thiệu đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để được hỗ trợ thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết, như tham gia tố tụng hình sự, dân sự, hành chính; giao kết hợp đồng dân sự; thủ tục xóa án tích, cấp Phiếu lý lịch tư pháp và các thủ tục hành chính khác. Việc hỗ trợ kịp thời các thủ tục pháp lý góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để người chấp hành xong hình phạt tù tiếp cận việc làm, học nghề, vay vốn và thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ công dân.

Để huy động sự tham gia của cộng đồng, Nghị định quy định mô hình tái hòa nhập cộng đồng là hình thức phối hợp giữa cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư nhằm giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, phòng ngừa tái phạm và vi phạm pháp luật. Căn cứ điều kiện thực tế, Ủy ban nhân dân các cấp có thể quyết định xây dựng mô hình quỹ hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng; mô hình câu lạc bộ, tổ liên gia, tổ tự quản, tổ hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng hoặc các mô hình khác phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Việc ban hành Nghị định số 247/2026/NĐ-CP tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước về bảo đảm quyền con người, quyền công dân, kết hợp chặt chẽ giữa yêu cầu quản lý, giáo dục, phòng ngừa tội phạm với chính sách nhân văn, hỗ trợ người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng. Khi các biện pháp về đào tạo nghề, tạo việc làm, vay vốn, hỗ trợ tâm lý, hỗ trợ pháp lý và xây dựng mô hình cộng đồng được tổ chức thực hiện hiệu quả, người chấp hành xong hình phạt tù sẽ có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, khẳng định giá trị bản thân và trở thành những công dân có ích cho xã hội.