Đề cao trách nhiệm của cơ quan báo chí trong sử dụng trí tuệ nhân tạo

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định là quy định bắt buộc cơ quan báo chí phải thông báo và gắn nhãn đối với các sản phẩm báo chí được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong trường hợp có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật.

Quy định này được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý đối với hoạt động báo chí trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng rộng rãi vào quy trình sản xuất, biên tập và phân phối thông tin. Mục tiêu không chỉ khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số mà còn bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm biên tập và độ tin cậy của thông tin báo chí.

Đề cao trách nhiệm của cơ quan báo chí trong sử dụng trí tuệ nhân tạo

Theo Nghị định, cơ quan báo chí được phép sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong các hoạt động thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung thông tin và các hoạt động nghiệp vụ khác, song phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về báo chí, pháp luật về trí tuệ nhân tạo và các quy định pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, Nghị định khẳng định rõ trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc kiểm chứng, rà soát và chịu trách nhiệm đối với tính chính xác, tính hợp pháp của mọi nội dung do hệ thống AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra. Trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý của cơ quan báo chí.

Đối với các văn bản, hình ảnh, âm thanh hoặc video được tạo mới hoặc chỉnh sửa bằng AI có khả năng khiến công chúng hiểu nhầm về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, cơ quan báo chí phải thông báo và gắn nhãn rõ ràng tại vị trí dễ nhận biết. Việc thông báo và gắn nhãn được thực hiện theo quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo, qua đó giúp độc giả nhận diện rõ nguồn gốc của nội dung và hạn chế nguy cơ bị dẫn dắt bởi các sản phẩm số có mức độ mô phỏng cao.

Nghị định cũng nghiêm cấm việc sử dụng AI để tạo lập hoặc phát tán thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc các nội dung có khả năng xâm hại an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, danh dự, nhân phẩm cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Để kiểm soát hiệu quả việc ứng dụng AI, các cơ quan báo chí phải xây dựng và duy trì quy trình thẩm định, biên tập, quản trị rủi ro, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong quá trình sử dụng công nghệ này. Bên cạnh đó, cơ quan báo chí có trách nhiệm lưu giữ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật liên quan để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước khi cần thiết.

Theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, cơ quan báo chí cũng phải cung cấp các nội dung có sử dụng trí tuệ nhân tạo để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật.

Mặc dù tăng cường các yêu cầu quản lý, Nghị định vẫn khẳng định chủ trương khuyến khích các cơ quan báo chí nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối thông tin. Tuy nhiên, việc ứng dụng phải luôn gắn với trách nhiệm biên tập và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

Ảnh minh họa.

Hoàn thiện điều kiện hoạt động báo chí theo Luật Báo chí mới

Bên cạnh các quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Nghị định 237/2026/NĐ-CP cũng cụ thể hóa nhiều nội dung của Luật Báo chí liên quan đến điều kiện cấp phép và tổ chức hoạt động báo chí.

Đối với các tổ chức xã hội và tổ chức xã hội - nghề nghiệp có nhu cầu thành lập cơ quan báo chí, ngoài việc đáp ứng các điều kiện theo Luật Báo chí, Nghị định quy định tổ chức phải có thời gian hoạt động tối thiểu ba năm, có ít nhất 150 hội viên chính thức; cơ quan báo chí dự kiến thành lập phải có tối thiểu bảy nhân sự, trong đó có ít nhất ba người được cấp thẻ nhà báo. Đồng thời, cơ quan chủ quản phải bảo đảm trụ sở làm việc ổn định từ hai năm trở lên, đáp ứng yêu cầu hoạt động theo đề án xin cấp phép.

Nghị định cũng quy định điều kiện để cơ quan báo chí được thực hiện thêm loại hình báo chí khác hoặc xuất bản thêm ấn phẩm, phụ trương, mở chuyên trang báo chí điện tử. Theo đó, các hoạt động mở rộng phải bảo đảm phù hợp với tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; có phương án tổ chức, nhân sự đáp ứng yêu cầu hoạt động; có giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và đáp ứng các điều kiện về tên gọi, giao diện, tên miền theo quy định.

Việc cụ thể hóa các điều kiện này nhằm bảo đảm quá trình phát triển các loại hình báo chí được thực hiện đồng bộ, đúng định hướng, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị, năng lực hoạt động và tính chuyên nghiệp của các cơ quan báo chí trong môi trường truyền thông số.

Nghị định số 237/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.