Quy định mới về phối hợp tổ chức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc

Thông tư liên tịch quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành án tử hình; tổ chức thực hiện thi hành án tử hình; hoãn thi hành án tử hình; hồ sơ thi hành án; việc giải quyết cho nhận tử thi, tro cốt, hài cốt, mai táng người đã bị thi hành án tử hình và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tổ chức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc.

Đối tượng áp dụng là các cơ quan Công an, Quân đội, Ngoại giao, Y tế, Tòa án, Viện kiểm sát trong tổ chức thực hiện việc thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc; các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và người bị thi hành án tử hình.

Theo Thông tư, việc thi hành án tử hình phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và các quy định về thi hành án hình sự; bảo đảm yêu cầu chính trị, pháp luật, đối ngoại và chính sách nhân đạo của Nhà nước. Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường; bảo đảm sự chỉ đạo, phân công, thống nhất của Hội đồng thi hành án tử hình và được thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan, đơn vị theo quy định.

Việc thi hành án tử hình được thực hiện tại địa điểm thi hành án tử hình theo quy định của pháp luật và của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Quy định về nhận tử thi, tro cốt, hài cốt và tổ chức mai táng

Thông tư liên tịch quy định đơn xin nhận tử thi, tro cốt, hài cốt được thực hiện theo các mẫu số 01, 02 và 03 ban hành kèm theo Thông tư.

Đối với người bị thi hành án tử hình là công dân Việt Nam, việc thông báo để gia đình hoặc người đại diện hợp pháp làm đơn xin nhận tử thi, tro cốt được thực hiện theo khoản 1 Điều 78 Luật Thi hành án hình sự.

Trường hợp người bị thi hành án tử hình là người nước ngoài hoặc người không xác định được quốc tịch, Chánh án Tòa án ra quyết định thi hành án có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền để đề nghị cơ quan đại diện của nước mà người đó mang quốc tịch liên hệ với gia đình hoặc người đại diện hợp pháp làm đơn xin nhận tử thi, tro cốt.

Thông báo phải nêu rõ thông tin nhân thân, nơi quản lý, giam giữ người bị thi hành án tử hình, địa chỉ liên lạc và các tài liệu liên quan. Hết thời hạn ấn định mà không nhận được đơn xin nhận tử thi, tro cốt của gia đình, người đại diện hợp pháp hoặc văn bản trả lời của cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của nước mà người bị thi hành án mang quốc tịch thì cơ quan chức năng Việt Nam xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Trường hợp sau 3 năm kể từ ngày thi hành án tử hình, gia đình hoặc người đại diện hợp pháp của người đã bị thi hành án có đơn xin nhận hài cốt thì việc giải quyết được thực hiện theo khoản 7 Điều 78 Luật Thi hành án hình sự.

Việc giải quyết cho nhận tử thi, tro cốt, hài cốt và tổ chức mai táng người đã bị thi hành án tử hình được thực hiện theo các khoản 2, 3, 4, 5, 6 và 7 Điều 78 Luật Thi hành án hình sự. Thông tư quy định không tổ chức giao nhận tử thi, tro cốt, hài cốt vào ban đêm, từ 22 giờ ngày hôm trước đến 6 giờ sáng ngày hôm sau.

Việc tổ chức mai táng phải bảo đảm yêu cầu về an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường tại địa phương và tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan. Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có trách nhiệm tổ chức mai táng; đồng thời thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mai táng để chỉ định nghĩa trang hoặc địa điểm mai táng.

Trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mai táng phải gửi văn bản thông báo về địa điểm mai táng cho cơ quan thi hành án hình sự đã thông báo. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu phải thông báo địa điểm mai táng cho gia đình hoặc người đại diện hợp pháp của người đã bị thi hành án biết.

Đối với người đã bị thi hành án tử hình là người nước ngoài, việc thông báo được thực hiện với Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Ngoại giao. Cùng với việc thông báo, cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm bàn giao đầy đủ giấy tờ, đồ vật, tài sản, tiền của người đã bị thi hành án tử hình, nếu có; việc giao nhận phải được lập biên bản theo quy định.

Ảnh minh họa.

Bảo đảm kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong thi hành án tử hình

Thông tư liên tịch xác định rõ trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh và Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu trong kiểm sát việc tuân theo pháp luật về thi hành án tử hình.

Theo đó, Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu trong việc ra quyết định thi hành án tử hình và tổ chức thực hiện theo Điều 73 Luật Thi hành án hình sự, quy định của Thông tư liên tịch và các quy định pháp luật có liên quan.

Viện kiểm sát cũng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu trong giải quyết các thủ tục liên quan đến việc cho nhận hoặc không cho nhận tử thi, tro cốt, hài cốt của người đã bị thi hành án tử hình.

Bên cạnh đó, Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Hội đồng thi hành án tử hình về trình tự, thủ tục trong quá trình thi hành án, hoãn thi hành án tử hình; kiểm sát hoạt động thi hành án tử hình của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu và cán bộ, chiến sĩ trực tiếp thi hành án theo quy định của pháp luật và Thông tư liên tịch.

Thông tư liên tịch số 09/2026/TTLT-BCA-BQP-BNG-BYT-TANDTC-VKSNDTC có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Kể từ ngày Thông tư có hiệu lực, Thông tư liên tịch số 02/2020/TTLT-BCA-BQP-BYT-BNG-TANDTC-VKSNDTC ngày 14/10/2020 giữa Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Bộ Ngoại giao, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định về việc phối hợp tổ chức thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc hết hiệu lực thi hành.

Đối với quyết định thi hành án tử hình, quyết định thành lập Hội đồng thi hành án tử hình của Tòa án đã được ban hành nhưng chưa được thi hành tại thời điểm Thông tư có hiệu lực, việc tổ chức thực hiện áp dụng theo quy định của Thông tư liên tịch này. Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được dẫn chiếu trong Thông tư được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc ban hành mới thì thực hiện theo quy định tương ứng của văn bản được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc ban hành mới.