Hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa

Nghị định tạo hành lang pháp lý đồng bộ đối với tổ chức và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa, quy định điều kiện thành lập, cơ chế quản lý, quyền và trách nhiệm của các chủ thể tham gia, đồng thời bổ sung các quy định về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở nước ngoài và các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp.

Theo đó, Nghị định điều chỉnh các nội dung gồm: hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa; điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa, quyền hạn, trách nhiệm của Sở giao dịch hàng hóa và việc phê duyệt Điều lệ hoạt động; điều kiện hoạt động của thương nhân môi giới mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa; các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp; quyền tham gia hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở nước ngoài.

Đối tượng áp dụng là Sở giao dịch hàng hóa cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.

Doanh nghiệp thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng

Nghị định quy định doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam. Trường hợp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49%.

Một trong những điều kiện đáng chú ý là doanh nghiệp phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên.

Bên cạnh yêu cầu về năng lực tài chính, doanh nghiệp phải có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành an toàn, ổn định và bảo mật. Hệ thống phải bảo đảm nền tảng giao dịch điện tử hoạt động thông suốt; có khả năng xử lý, lưu trữ dữ liệu giao dịch theo thời gian thực; kết nối với Trung tâm thanh toán bù trừ phục vụ hoạt động ký quỹ, thanh toán bù trừ và quản lý rủi ro; có hệ thống giám sát giao dịch để theo dõi, phát hiện và cảnh báo các giao dịch; đáp ứng yêu cầu về an ninh mạng, an ninh thông tin, an toàn dữ liệu và có phương án dự phòng khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố.

Ngoài ra, hệ thống phải có khả năng kết nối với các thành viên giao dịch và cơ quan quản lý nhà nước, bảo đảm tính mở, đồng bộ, an toàn và cung cấp dữ liệu chính xác, minh bạch.

Doanh nghiệp cũng phải xây dựng mô hình tổ chức, phương án hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa, đồng thời có giải pháp và lộ trình niêm yết các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam. Dự thảo Điều lệ hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa phải đáp ứng các quy định của Nghị định.

Hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. (Ảnh minh họa)

Quy định rõ hồ sơ và trình tự cấp giấy phép thành lập

Theo Nghị định, hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa gồm văn bản đề nghị thành lập theo mẫu; báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin và các tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện kỹ thuật; đề án giải trình về mô hình tổ chức, hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm; dự thảo Điều lệ hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa.

Bộ Công Thương là cơ quan tiếp nhận hồ sơ và chịu trách nhiệm thẩm tra các điều kiện, hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa.

Trong quá trình thẩm tra, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đánh giá hồ sơ theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Thời hạn các cơ quan liên quan trả lời bằng văn bản không quá 7 ngày làm việc.

Doanh nghiệp được nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, Bộ Công Thương có văn bản yêu cầu doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung. Doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu.

Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Công Thương thực hiện thẩm tra, cấp Giấy phép thành lập Sở giao dịch hàng hóa và phê chuẩn Điều lệ hoạt động nếu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Trường hợp từ chối cấp giấy phép, Bộ Công Thương phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Bên cạnh việc quy định điều kiện thành lập và trình tự cấp phép, Nghị định cũng quy định về quyền hạn, trách nhiệm của Sở giao dịch hàng hóa; điều kiện hoạt động của thương nhân môi giới mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa; các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp; quyền tham gia hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở nước ngoài.

Việc ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa, bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, tăng cường tính minh bạch, an toàn trong tổ chức và vận hành thị trường giao dịch hàng hóa.