Đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật: Thiết lập cơ chế phản ứng chính sách nhanh, lấy dữ liệu và AI làm đột phá

Đề án được xác định có phạm vi rộng, gắn với yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn thi hành pháp luật theo chỉ đạo của Tổng Bí thư - Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thi hành pháp luật.

Hoàn thiện Đề án theo hướng đồng bộ, khả thi và không chồng chéo

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, Bộ Tư pháp được giao tiếp tục nghiên cứu, lấy ý kiến các bộ, ngành, chuyên gia và nhà khoa học để chỉnh lý, hoàn thiện Đề án, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi.

Một yêu cầu trọng tâm là rà soát toàn bộ phạm vi, nội dung của Đề án để bám sát định hướng trong quá trình xây dựng dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo.

Theo đó, các giải pháp thuộc thẩm quyền của Quốc hội phải được thể chế hóa trong dự thảo Luật; các giải pháp thuộc thẩm quyền của Chính phủ được quy định tại nghị định hướng dẫn; còn các giải pháp về tổ chức thực hiện sẽ được cụ thể hóa trong Đề án. Bộ Tư pháp phải lập bảng đối chiếu từng chính sách, từng giải pháp nhằm bảo đảm không bỏ sót, không trùng lặp giữa các văn bản.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu xác định rõ trọng tâm, phạm vi và hiệu quả của Đề án; đồng thời rà soát các nhiệm vụ để tránh chồng chéo với các đề án khác do Bộ Tư pháp chủ trì.

Đặc biệt, Đề án phải làm rõ nội hàm của từng mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, bảo đảm sau khi văn bản được ban hành thì các quy định pháp luật có thể được tổ chức thực hiện ngay trong thực tiễn.

Đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật: Thiết lập cơ chế phản ứng chính sách nhanh, lấy dữ liệu và AI làm đột phá.

Lấy dữ liệu và AI làm giải pháp đột phá

Một trong những điểm nhấn của Thông báo số 425/TB-VPCP là yêu cầu xây dựng các giải pháp đột phá dựa trên công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Theo đó, Bộ Tư pháp được giao nghiên cứu hoàn thiện kiến trúc dữ liệu và ứng dụng AI phục vụ công tác tổ chức thi hành pháp luật; sử dụng dữ liệu để đánh giá hiệu quả thực thi thay cho phương thức tự đánh giá, qua đó bảo đảm tính khách quan trong kiểm tra, giám sát.

Phó Thủ tướng yêu cầu thiết lập cơ chế kiểm soát mức độ sẵn sàng thi hành trước khi ban hành văn bản, đồng thời xây dựng cơ chế phản ứng chính sách nhanh, trong đó phải xác định rõ đầu mối tiếp nhận, thẩm quyền xử lý, trách nhiệm của từng cơ quan và thời hạn trả lời đối với các vướng mắc phát sinh.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp được giao nghiên cứu xây dựng một cổng thông tin thống nhất cùng quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về vướng mắc trong thi hành pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp phản ánh khó khăn, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ tổng hợp, phân tích các điểm nghẽn trong thực tiễn.

Lượng hóa kết quả và tháo gỡ điểm nghẽn trong thực thi pháp luật

Thông báo cũng đặt ra yêu cầu đánh giá toàn diện những hạn chế, bất cập trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt tại các cơ quan trực tiếp thực thi ở cấp tỉnh và cấp xã.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp phân tích đầy đủ các nguyên nhân chủ quan và khách quan, từ vấn đề nguồn nhân lực, kinh phí, phân cấp, dữ liệu, cơ chế phối hợp đến năng lực đội ngũ cán bộ để xây dựng các giải pháp phù hợp.

Đáng chú ý, các mục tiêu của Đề án phải được lượng hóa theo kết quả thực chất, hướng tới giảm thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật; nâng cao mức độ thống nhất trong áp dụng pháp luật; tăng tỷ lệ giải quyết dứt điểm các vướng mắc; đồng thời đo lường mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Mỗi chỉ tiêu đều phải xác định rõ đường cơ sở, phương pháp thực hiện, lộ trình triển khai và công cụ đánh giá nhằm bảo đảm khả năng theo dõi, kiểm tra kết quả thực hiện.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật trong việc tổ chức thi hành pháp luật sau khi văn bản được ban hành; chủ động nhận diện điểm nghẽn và xử lý các vướng mắc thuộc lĩnh vực quản lý.

Trong khi đó, Bộ Tư pháp có trách nhiệm giúp Chính phủ tổng hợp, phân tích nguyên nhân của các điểm nghẽn, đề xuất giải pháp tháo gỡ ở tầm tổng thể và tham mưu theo dõi chung về công tác thi hành pháp luật trên phạm vi cả nước.

Để bảo đảm tiến độ, Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ cùng các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện Đề án song song với quá trình hoàn thiện dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để triển khai ngay sau khi Đề án được ban hành.