Quốc hội thảo luận về công tác phòng, chống tội phạm, kiểm sát, xét xử và thi hành án

Toàn cảnh Phiên họp toàn thể ở Hội trường. (Ảnh: QH)

Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu để nâng cao trách nhiệm và hiệu quả giám sát

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội đánh giá việc xây dựng Nghị quyết mới là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; đồng thời thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành Phiên họp. (Ảnh: QH)

Theo các đại biểu, Nghị quyết không chỉ đặt ra những mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu thực hiện mà còn phải trở thành công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan. Qua đó, góp phần tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát và kiểm soát quyền lực trong các hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Trên tinh thần đó, nhiều ý kiến tập trung vào các chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm; công tác thi hành tạm giữ, tạm giam; giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của ngành Kiểm sát và Tòa án; đồng thời đề xuất các giải pháp bảo đảm nguồn lực để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao.

Góp ý về chỉ tiêu trong công tác thi hành tạm giữ, tạm giam tại Điều 5 dự thảo Nghị quyết, đại biểu Đặng Bích Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ, đề cập hai phương án được đưa ra đối với trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ.

Đại biểu Đặng Bích Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ phát biểu. (Ảnh: QH)

Theo đại biểu, phương án 2 quy định “hạn chế đến mức thấp nhất” trường hợp trốn khỏi cơ sở giam giữ và bảo đảm bắt lại 100% số người trốn vừa thể hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, phòng ngừa của cơ sở giam giữ, vừa bảo đảm tính khả thi trong thống kê, đánh giá thực tiễn.

Trong khi đó, phương án 1 quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ. Đại biểu cho rằng đây là chỉ tiêu tuyệt đối, trong khi việc xác định có hay không có thiếu trách nhiệm phải được kiểm tra, thanh tra hoặc xem xét trên cơ sở từng vụ việc cụ thể.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng phát biểu. (Ảnh: QH)

Về thẩm quyền điều chỉnh các chỉ tiêu, nhiệm vụ tại Điều 8, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng, đề nghị làm rõ giới hạn của việc điều chỉnh. Đại biểu đồng tình với việc cần có cơ chế linh hoạt, bởi trong quá trình thực hiện Nghị quyết, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật, tổ chức bộ máy hoặc điều kiện kinh tế - xã hội có thể thay đổi, song việc điều chỉnh chỉ tiêu chỉ nên được thực hiện khi thực sự cần thiết.

Không hạ chuẩn chất lượng trong công tác kiểm sát, xét xử

Đối với chỉ tiêu giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội tại điểm a khoản 1 Điều 2 dự thảo Nghị quyết, đại biểu Đỗ Khắc Hưởng đề nghị chỉnh sửa quy định “phấn đấu giảm ít nhất 10% so với năm trước” thành “phấn đấu giảm 10% so với năm trước”. Theo đại biểu, việc điều chỉnh cách thể hiện nhằm bảo đảm phù hợp với chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; đồng thời bảo đảm tính khả thi của chỉ tiêu.

Đại biểu Đỗ Khắc Hưởng, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu. (Ảnh: QH)

Đối với chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của ngành Kiểm sát tại Điều 3, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, nhất trí lựa chọn phương án 1, ấn định tỷ lệ giải quyết từ 60% trở lên, thay vì phương án 2 chỉ yêu cầu tăng tỷ lệ hằng năm.

Theo đại biểu, Quốc hội cần một thước đo định lượng cụ thể để thực hiện chức năng giám sát. Nếu chỉ yêu cầu “tăng hằng năm”, mức độ tiến bộ có thể chỉ mang tính hình thức. Mốc 60% sẽ tạo ra ranh giới rõ ràng để đánh giá trách nhiệm, đồng thời là động lực để ngành Kiểm sát đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và cải tiến quy trình trong bối cảnh tinh gọn tổ chức bộ máy.

Đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long phát biểu. (Ảnh: QH)

Đối với công tác xét xử của Tòa án tại Điều 4, đại biểu Thạch Phước Bình đồng tình với phương án giữ các chỉ tiêu định lượng, trong đó án hình sự đạt trên 98%, án dân sự gần 89%, cho rằng các chỉ tiêu này đã được thực tiễn chứng minh tính khả thi qua Báo cáo số 138 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với các vụ án xâm hại trẻ em, đại biểu đề nghị nâng chỉ tiêu xét xử lên trên 95%, thay vì mức trên 90% như dự thảo, nhằm đồng bộ với giai đoạn điều tra, truy tố và thể hiện yêu cầu bảo vệ trẻ em.

Về giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của Tòa án, đại biểu không đồng tình với việc hạ chỉ tiêu từ 60% xuống còn trên 50%. Theo đại biểu, mặc dù lượng đơn tăng đột biến từ tháng 7/2025, trong 6 năm qua, kể cả thời gian đại dịch, tỷ lệ giải quyết đơn của Tòa án vẫn đạt trung bình 60,87%.

Đại biểu cho rằng việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy hoặc điều chỉnh thẩm quyền không nên trở thành lý do để giảm yêu cầu về chất lượng phục vụ nhân dân. Thay vào đó, tình trạng quá tải cần được giải quyết bằng đổi mới thủ tục và tăng cường ứng dụng công nghệ.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. (Ảnh: QH)

Bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tội phạm

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trịnh Trung Tín, Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, khẳng định việc xây dựng Nghị quyết sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật; công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Từ thực tiễn thực hiện nhiệm vụ tại địa phương, đại biểu đề cập vấn đề kinh phí phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, điều tra, xét xử và thi hành án. Theo đại biểu, Điều 6 của dự thảo Nghị quyết chưa quy định cụ thể về kinh phí thực hiện các hoạt động này tại địa phương.

Đại biểu Trịnh Trung Tín, Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang phát biểu. (Ảnh: QH)

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung quy định về cơ chế hỗ trợ từ ngân sách địa phương đối với hoạt động của lực lượng Công an, Viện kiểm sát và Tòa án nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, điều tra, xét xử và thi hành án. Qua đó, tạo cơ sở để các địa phương chủ động bố trí ngân sách hỗ trợ các đơn vị thực hiện nhiệm vụ.

Các ý kiến thảo luận tại hội trường cho thấy yêu cầu xuyên suốt trong việc xây dựng Nghị quyết là phải thiết lập hệ thống chỉ tiêu vừa cụ thể, khả thi, vừa đủ sức tạo động lực nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp. Cùng với đó là bảo đảm nguồn lực, cơ chế phối hợp và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, qua đó nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm, bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân và giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội.