Chính phủ ban hành Chương trình hành động tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 02 cấp

09 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Nghị quyết số 221/NQ-CP được ban hành nhằm tổ chức triển khai nghiêm túc, toàn diện, đồng bộ và hiệu quả Kết luận số 76-KL/TW và Kế hoạch số 06-KH/TW; tạo sự thống nhất cao trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong quá trình tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Chương trình hành động yêu cầu bám sát quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Kết luận số 76-KL/TW, Kế hoạch số 06-KH/TW và các chủ trương, kết luận có liên quan của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; bảo đảm việc triển khai đúng định hướng, đúng thẩm quyền, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương.

Đồng thời, các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương được cụ thể hóa theo hướng xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm, thời hạn hoàn thành và cơ chế theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá. Các nhiệm vụ, giải pháp phải cụ thể, khả thi, có trọng tâm, trọng điểm; phân định rõ việc cần làm ngay và việc thực hiện thường xuyên, bảo đảm yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”.

Chương trình đồng thời đề cao trách nhiệm của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; kịp thời xử lý khó khăn, vướng mắc, tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện.

Trên cơ sở đó, Chính phủ xác định 09 nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm: Quán triệt, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận số 76-KL/TW và Kế hoạch số 06-KH/TW; hoàn thiện thể chế, chức năng, nhiệm vụ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực, cắt giảm thủ tục hành chính; nghiên cứu xây dựng khu kinh tế đặc biệt và mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân; nghiên cứu khung tổ chức hệ thống hành chính nhà nước phù hợp với mô hình mới.

Bên cạnh đó là rà soát, hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã; sắp xếp, tinh gọn bộ máy bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ và mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập; cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là cấp xã; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, chuẩn hóa phần mềm phục vụ vận hành mô hình 02 cấp; xử lý hiệu quả trụ sở, tài sản công, hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp.

Chính phủ ban hành Chương trình hành động tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã

Một trong những trọng tâm của Chương trình là tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính.

Nghị quyết yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh tiến độ rà soát, ban hành các văn bản pháp luật quy định chi tiết, thi hành nhằm tháo gỡ dứt điểm, kịp thời những điểm nghẽn về thể chế cho địa phương; đồng bộ hệ thống pháp luật về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Trọng tâm là xử lý các quy định còn chồng chéo, giao thoa, chưa rõ trách nhiệm hoặc chưa phù hợp với mô hình mới. Nghị quyết đặt yêu cầu bảo đảm một việc có một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính, một nguồn dữ liệu dùng chung, một quy trình phối hợp liên thông và một cơ chế kiểm tra, giám sát; đồng thời đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính.

Bộ Tư pháp được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức rà soát, cắt giảm thủ tục xác nhận, xác minh, xin ý kiến, thỏa thuận trong giải quyết hồ sơ, đặc biệt chú trọng cắt giảm dựa trên dữ liệu và liên thông điện tử giữa các cơ quan nhà nước, hạn chế tối đa việc đẩy trách nhiệm cho người dân, doanh nghiệp. Nhiệm vụ này được xác định hoàn thành trong tháng 10/2027.

Bộ Tư pháp cũng phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, cơ quan ngang bộ trong quá trình sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền cho địa phương, nhất là cấp xã, bảo đảm bộ máy chính quyền cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các bộ, cơ quan ngang bộ sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh các quy định của pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy, hoàn thành trong tháng 10/2026.

Đáng chú ý, việc phân cấp, phân quyền phải được thực hiện thực chất theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời gắn với nhân lực, kinh phí, dữ liệu, hạ tầng số, hướng dẫn chuyên môn, công cụ thực thi và cơ chế hậu kiểm. Chương trình yêu cầu kiên quyết chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện.

Bộ Nội vụ đồng thời được giao rà soát, bổ sung, hoàn thiện các quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung theo hướng xác định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng, thẩm quyền xem xét, trách nhiệm của các cơ quan liên quan và cơ chế xử lý đối với từng trường hợp cụ thể; hoàn thành trong tháng 10/2026.

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan của Chính phủ thống nhất với Ban Tổ chức Trung ương đề xuất điều chỉnh một số nhiệm vụ còn giao thoa, chồng lấn nêu tại Kết luận số 64-KL/TW ngày 01/7/2026 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, báo cáo Bộ Chính trị xem xét, quyết định trong tháng 8/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao hoàn thiện thể chế về chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực số; nghiên cứu bổ sung chế tài xử lý đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân không hoàn thành nhiệm vụ chuyển đổi số do nguyên nhân chủ quan.

Bộ Tài chính chủ trì cập nhật, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về cơ chế, định mức, tiêu chí phân bổ ngân sách cho cấp xã; hướng dẫn việc phân cấp quản lý tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng của các đơn vị sự nghiệp sau sắp xếp, hoàn thành trong tháng 10/2026.

Tinh gọn đơn vị sự nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi số

Cùng với hoàn thiện thể chế và tổ chức bộ máy hành chính, Nghị quyết số 221/NQ-CP đặt ra yêu cầu sắp xếp, tinh gọn bộ máy bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ và tổ chức lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập đồng bộ với phân cấp, phân quyền; hoàn thành trong tháng 10/2026.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện sắp xếp, tổ chức lại theo hướng chuyển các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc địa phương quản lý; sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn, trừ các cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù. Mục tiêu là giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập, hoàn thành trước ngày 01/4/2027.

Đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp và thường xuyên, yêu cầu đặt ra là chuyển cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc bộ, ngành về địa phương quản lý, trừ một số cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù; đồng thời giảm tối thiểu 30% số cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, hoàn thành trước ngày 01/10/2026.

Trong lĩnh vực y tế, Bộ Y tế chủ trì sắp xếp, tổ chức lại theo hướng giảm các đầu mối bệnh viện, cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Y tế và giảm đầu mối khối giám định pháp y, giám định tâm thần.

Đặc biệt, Bộ Y tế được giao hoàn thiện mô hình tổ chức trạm y tế cấp xã, bảo đảm cung ứng dịch vụ y tế cơ bản, chăm sóc sức khỏe ban đầu và các dịch vụ thiết yếu cho người dân ngay tại cơ sở; xác định mô hình, tổ chức và sắp xếp lại các trung tâm y tế khu vực, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không chồng chéo nhiệm vụ.

Bộ Y tế cũng phối hợp với các địa phương rà soát, bổ sung nhân lực y tế, trang thiết bị, cơ sở vật chất và thuốc thiết yếu cho trạm y tế cấp xã; xây dựng, hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử trên VNeID và kết nối dữ liệu y tế từ cấp xã đến cấp tỉnh, hoàn thành trong tháng 10/2026.

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ có trách nhiệm trình Chính phủ hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản hướng dẫn tiếp tục sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, phổ thông tại các xã, phường.

Đồng thời, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo tiếp tục sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, phổ thông tại các xã, phường và cơ sở y tế trên địa bàn, với thời hạn hoàn thành trong tháng 8/2026.