Bảo đảm thực hiện dân chủ trong cơ sở giam giữ, giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng

Bảo đảm công khai, minh bạch và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp

Thông tư số 93/2026/TT-BCA quy định về mục đích, nguyên tắc, nội dung và hình thức thực hiện dân chủ trong trại giam, trại tạm giam (gọi chung là cơ sở giam giữ phạm nhân), cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng thuộc Bộ Công an.

Đối tượng áp dụng gồm các cơ sở giam giữ phạm nhân, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng thuộc Bộ Công an; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ, công nhân Công an; phạm nhân, trại viên cơ sở giáo dục bắt buộc, học sinh trường giáo dưỡng cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý các cơ sở này.

Theo Thông tư, việc thực hiện dân chủ nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động sức mạnh tổng hợp của xã hội trong quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân; quản lý, giáo dục trại viên và học sinh; đồng thời bảo đảm để các đối tượng này thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Thông tư cũng hướng tới mục tiêu xây dựng lực lượng làm công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân; quản lý, giáo dục trại viên, học sinh trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phòng ngừa, đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân cũng như của phạm nhân, trại viên và học sinh.

Bên cạnh đó, việc thực hiện dân chủ còn tạo điều kiện để các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện quyền giám sát theo quy định của pháp luật đối với hoạt động của các cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng.

Thông tư xác định bốn nguyên tắc cơ bản trong thực hiện dân chủ tại các cơ sở thuộc phạm vi điều chỉnh.

Trước hết, việc thực hiện dân chủ phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và các quy định của Bộ Công an về công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân; quản lý, giáo dục trại viên và học sinh.

Cùng với đó, phải tôn trọng và bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của phạm nhân, trại viên và học sinh.

Thông tư nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng dân chủ để xâm hại lợi ích của Nhà nước; quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; cản trở hoạt động của các cơ quan tư pháp hoặc lực lượng làm nhiệm vụ quản lý, giáo dục, cải tạo; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về quản lý, giáo dục phạm nhân, trại viên và học sinh.

Việc thực hiện dân chủ cũng phải bảo đảm công khai, công bằng và minh bạch, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tạo môi trường giáo dục, cải tạo đúng quy định của pháp luật.

Ảnh minh họa.

Quy định rõ những nội dung phải công khai

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể các nội dung phải được thông báo công khai trong cơ sở giam giữ phạm nhân, cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng.

Theo đó, các cơ sở phải công khai các chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến thi hành án hình sự, tư pháp người chưa thành niên, đặc xá, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, xử lý vi phạm hành chính, phổ biến giáo dục pháp luật; nội quy của từng cơ sở và tiêu chuẩn thi đua, xếp loại đối với phạm nhân, trại viên, học sinh.

Các quyền, nghĩa vụ của phạm nhân, trại viên, học sinh theo quy định của pháp luật cũng phải được thông báo đầy đủ.

Thông tư đồng thời yêu cầu công khai tình hình chấp hành án phạt tù, chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng; tình hình học tập, lao động và chăm sóc sức khỏe của phạm nhân, trại viên, học sinh theo đúng quy định.

Đối với các chính sách khoan hồng, Thông tư quy định phải công khai điều kiện, tiêu chuẩn và kết quả xét đại xá, đặc xá, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, tha tù trước thời hạn có điều kiện, tạm đình chỉ chấp hành án; cũng như việc giảm thời hạn, miễn hoặc tạm đình chỉ chấp hành quyết định đối với trại viên, học sinh trường giáo dưỡng theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, các nội dung liên quan đến chế độ ăn, ở, mặc, học tập, chăm sóc y tế; việc thăm gặp thân nhân; gửi, nhận thư, tiền, đồ vật; liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với người thân trong nước; việc tiếp xúc lãnh sự đối với phạm nhân là người nước ngoài đều thuộc diện phải công khai.

Thông tư cũng quy định công khai việc xử lý các trường hợp vi phạm nội quy, khen thưởng phạm nhân, trại viên, học sinh; việc tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo; kết quả thanh tra, kiểm tra; địa điểm, lịch tiếp công dân, hòm thư góp ý và mã QR tài khoản ngân hàng của cơ sở để phục vụ gửi tiền lưu ký theo quy định.

Việc công khai phải đồng thời bảo đảm yêu cầu giữ bí mật nhà nước, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an ninh, an toàn của cơ sở; không công khai những thông tin có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của phạm nhân, trại viên, học sinh hoặc công tác quản lý của đơn vị.

Để bảo đảm các thông tin được phổ biến kịp thời và đầy đủ, Thông tư quy định nhiều hình thức công khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở.

Theo đó, các nội dung phải công khai có thể được niêm yết tại địa điểm tiếp công dân, nhà thăm gặp hoặc khu vực sinh hoạt chung; thông báo qua hệ thống truyền thanh nội bộ; phổ biến tại hội nghị gia đình phạm nhân, trại viên, học sinh; thông báo trực tiếp cho từng cá nhân hoặc thông qua Ban Tự quản.

Đối với các cơ sở có điều kiện, thông tin còn được công khai trên cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử để cơ quan, tổ chức, người thân thích và các đối tượng có liên quan thuận tiện tra cứu theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, Thông tư cũng cho phép áp dụng các hình thức công khai phù hợp khác theo quy định của pháp luật.

Việc quy định cụ thể nội dung và hình thức thực hiện dân chủ không chỉ góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ sở giam giữ phạm nhân, cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng mà còn tăng cường trách nhiệm của lực lượng thực thi nhiệm vụ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của phạm nhân, trại viên, học sinh theo đúng quy định của pháp luật.

Thông tư số 93/2026/TT-BCA có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.