Hướng tới môi trường sống an toàn, giảm thiểu tình trạng lao động trẻ em lao động trái quy định

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho mọi trẻ em; tăng cường phòng ngừa, phát hiện và can thiệp kịp thời đối với trẻ em bị bạo lực, xâm hại, bóc lột, lao động trái pháp luật, đồng thời đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, phát triển hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em và ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý, bảo vệ trẻ em.

Xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em toàn diện với những mục tiêu cụ thể đến năm 2030

Quyết định số 1415/QĐ-TTg xác định mục tiêu xuyên suốt của Chương trình là bảo đảm mọi trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh; giảm thiểu tình trạng trẻ em bị xâm hại trên phạm vi cả nước; đồng thời tạo điều kiện để trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục, trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, trẻ em có nguy cơ bị bóc lột, bỏ rơi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hỗ trợ, hòa nhập và phát triển toàn diện. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến trẻ em.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chương trình đưa ra hệ thống chỉ tiêu cụ thể với yêu cầu cao, hướng tới nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ trẻ em trên phạm vi toàn quốc.

Theo đó, đến năm 2030, 100% gia đình có trẻ em được cung cấp kiến thức, kỹ năng về bảo vệ trẻ em thông qua các hình thức phù hợp; 100% học sinh được trang bị kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ trước các hành vi xâm hại, bạo lực học đường, bạo lực trên môi trường mạng cũng như kỹ năng phòng ngừa lao động trẻ em phù hợp với từng độ tuổi.

Song song với việc nâng cao nhận thức của gia đình và trẻ em, Chương trình đặt mục tiêu 100% công chức, viên chức và người làm công tác bảo vệ trẻ em trong các cơ quan quản lý nhà nước về y tế, giáo dục; các cơ sở khám, chữa bệnh; cơ sở trợ giúp xã hội; cơ sở giáo dục và các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bảo vệ trẻ em được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn về bảo vệ trẻ em, phòng, chống xâm hại và phòng ngừa lao động trẻ em.

Đối với khu vực sản xuất, kinh doanh, Chương trình hướng đến việc 90% doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình và cơ sở kinh doanh dịch vụ đang hoạt động được cung cấp thông tin, kiến thức và kỹ năng nhằm phòng ngừa, phát hiện và giảm thiểu tình trạng lao động trẻ em.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc tiếp tục hoàn thiện mạng lưới cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, 100% tỉnh, thành phố sẽ triển khai mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp; 95% cấp xã triển khai mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em liên ngành và 100% cấp xã thành lập phòng điều tra thân thiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ em trong quá trình tiếp cận các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Chương trình cũng đặt mục tiêu giảm ít nhất 5% mỗi năm tỷ lệ trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục; đồng thời giảm tỷ lệ lao động trẻ em (đối với nhóm từ 5 đến dưới 17 tuổi) xuống dưới 1,1% vào năm 2030.

Đặc biệt, 100% trẻ em bị xâm hại, trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi khi được phát hiện đều phải được hỗ trợ, can thiệp kịp thời, phù hợp; 100% yêu cầu trợ giúp pháp lý của trẻ em được giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

Cùng với đó, toàn bộ trẻ em bị xâm hại, trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khác sẽ được quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em và kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu liên quan, tạo nền tảng phục vụ quản lý thống nhất và hỗ trợ kịp thời.

Hướng tới môi trường sống an toàn, giảm thiểu tình trạng lao động trẻ em lao động trái quy định.

Hoàn thiện thể chế, phát triển dịch vụ và thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác bảo vệ trẻ em

Để đạt được các mục tiêu đã đề ra, Chương trình xác định nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế, chính sách về bảo vệ trẻ em.

Theo Quyết định, sẽ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Trẻ em và các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc tham gia ký kết. Nội dung sửa đổi tập trung vào việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ các tổ chức, cơ sở, gia đình và cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Đồng thời, Chương trình yêu cầu nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện các quy định về dịch vụ bảo vệ trẻ em; quy trình, tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật của các dịch vụ này; tiêu chí xác định lao động trẻ em và trẻ em có nguy cơ trở thành lao động trẻ em; cũng như cơ chế phối hợp liên ngành trong phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em và phòng ngừa lao động trẻ em.

Trong lĩnh vực truyền thông và nâng cao năng lực, Chương trình nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và chuyển đổi số, khai thác hiệu quả môi trường mạng để phổ biến kiến thức, kỹ năng và giáo dục pháp luật về quyền trẻ em, trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và toàn xã hội trong công tác bảo vệ trẻ em. Hoạt động truyền thông được yêu cầu triển khai có trọng tâm, phù hợp với từng nhóm đối tượng và ưu tiên tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Song song với đó là việc xây dựng các chương trình, tài liệu truyền thông; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em, người cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, cộng tác viên, cán bộ quản lý hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân liên quan nhằm nâng cao năng lực phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em, phòng ngừa lao động trẻ em, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và công tác xã hội đối với trẻ em.

Một nội dung quan trọng khác của Chương trình là phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em theo hướng liên thông, toàn diện. Theo đó, các dịch vụ về y tế, giáo dục, tư pháp, trợ giúp pháp lý và an sinh xã hội sẽ được nghiên cứu lồng ghép, kết nối để hình thành mạng lưới hỗ trợ thống nhất, giúp trẻ em và gia đình được tiếp cận dịch vụ nhanh chóng, hiệu quả.

Trên cơ sở đó, Chương trình yêu cầu tiếp tục nhân rộng các mô hình hoạt động hiệu quả như dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp, dịch vụ bảo vệ trẻ em liên ngành và phòng điều tra thân thiện, góp phần nâng cao chất lượng hỗ trợ, giảm thiểu tổn thương đối với trẻ em trong quá trình can thiệp và xử lý các vụ việc.

Đối với công tác phòng ngừa lao động trẻ em, Chương trình xác định cần tập trung vào các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao như nông nghiệp, chuỗi cung ứng, các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ kinh doanh cá thể và làng nghề. Đồng thời, triển khai đầy đủ quy trình hỗ trợ, can thiệp đối với trẻ em lao động trái quy định của pháp luật hoặc có nguy cơ trở thành lao động trẻ em; bảo đảm các em được tiếp cận đầy đủ các chính sách an sinh xã hội, giáo dục phổ thông, đào tạo nghề phù hợp và hỗ trợ gia đình cải thiện sinh kế, giảm nghèo bền vững.

Chương trình cũng khuyến khích doanh nghiệp và hợp tác xã chủ động xây dựng cơ chế tự giám sát, đánh giá nguy cơ sử dụng lao động trẻ em trong chuỗi cung ứng, qua đó tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo vệ quyền trẻ em.

Bên cạnh các giải pháp trong nước, Quyết định yêu cầu tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, huy động hiệu quả nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển nhằm nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục và phòng ngừa lao động trẻ em.

Đáng chú ý, chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ trẻ em. Theo đó, Chương trình yêu cầu cập nhật, chuẩn hóa và kết nối dùng chung dữ liệu trẻ em với các hệ thống cơ sở dữ liệu liên quan; bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em. Đồng thời, nghiên cứu, triển khai các ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập, kết nối và chia sẻ dữ liệu về trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi, trẻ em bị xâm hại tình dục và trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, tạo nền tảng cho công tác quản lý, dự báo, phòng ngừa và hỗ trợ can thiệp kịp thời trong giai đoạn 2026 - 2030.