Xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự các cấp đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới

Xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên vững mạnh, toàn diện là nhiệm vụ vừa mang tính chiến lược, vừa thường xuyên, lâu dài. Với sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của cấp ủy, chỉ huy các cấp; sự nỗ lực, rèn luyện không ngừng của mỗi cán bộ, Kiểm sát viên, các Viện kiểm sát quân sự tiếp tục phát huy kết quả đã đạt được, phấn đấu hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững kỷ cương, pháp luật trong Quân đội; xây dựng Quân đội; vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

1. Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự các cấp

Cán bộ và công tác cán bộ luôn là vấn đề mang tính chiến lược, đặc biệt quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, có ý nghĩa quyết định sự thành bại của cách mạng, như Bác Hồ đã từng dạy: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc; công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”[1]. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ là một trong những nội dung chủ yếu của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị. Đối với Viện kiểm sát quân sự (VKSQS) các cấp, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên là tổng thể những chủ trương, biện pháp, cách thức của cấp ủy, lãnh đạo các cấp, nhất là cấp ủy, lãnh đạo VKSQS, nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên có số lượng và cơ cấu hợp lý, chất lượng cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội, đặc biệt là nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật, tội phạm trong Quân đội và liên quan đến Quân đội ở mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn cách mạng.

Trên cơ sở quán triệt các quan điểm, nguyên tắc, chính sách về cán bộ, nắm vững các quy chế công tác cán bộ của Đảng, của Quân ủy trung ương, yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội, của ngành Kiểm sát nhân dân; hàng năm VKSQS các cấp đã phối hợp với đơn vị quản lý cán bộ cùng cấp quản lý chặt chẽ, toàn diện đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên; thường xuyên nắm chắc hồ sơ, số lượng, chất lượng, hướng quy hoạch, sử dụng cán bộ, Kiểm sát viên VKSQS các cấp. Trên cơ sở đó, rà soát, phân hướng sử dụng cán bộ, tham mưu, đề xuất giúp Viện trưởng VKSQS trung ương đề ra chương trình, kế hoạch xây dựng, quy hoạch đội ngũ cán bộ; thực hiện quy trình đề nghị bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, điều động cán bộ chặt chẽ, đúng thủ tục, nguyên tắc.

Viện kiểm sát quân sự các cấp đã thực hiện nghiêm quy định về sự lãnh đạo của Đảng ủy các cấp đối với VKSQS[2], các quy định về thực hiện quy chế dân chủ trong VKSQS các cấp, quy chế làm việc và mối quan hệ của cấp ủy với lãnh đạo VKSQS. Trên cơ sở đó tăng cường sự lãnh đạo của tập thể cấp ủy, sự quản lý, điều hành tập trung thống nhất của Viện trưởng VKSQS các cấp, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo trong công tác cán bộ, kết hợp chặt chẽ công tác xây dựng Đảng với công tác cán bộ, phát huy trách nhiệm của cấp ủy, Viện trưởng VKSQS các cấp; thực hiện nghiêm quy trình hướng dẫn, phương pháp đánh giá, nhận xét cán bộ theo nhiệm kỳ và theo từng nhiệm vụ.

Tính đến tháng 03/2026, tổng số cán bộ đang công tác trong các VKSQS cơ bản bảo đảm đủ so với biên chế. Như vậy, chỉ tính về số lượng cán bộ, trong 05 năm (2021 - 2025) nguồn cán bộ thiếu hụt nhiều năm đã được bổ sung, kiện toàn (số cán bộ năm 2021 chỉ đạt 91,4%). Để đạt được kết quả trên, bên cạnh việc các cơ quan, đơn vị đã tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng (cơ quan cán bộ cấp quân khu) để lựa chọn nguồn là cử nhân luật; các VKSQS cũng đã tuyển chọn các học viên các trường quân sự (Trường Sĩ quan chính trị, Trường Sĩ quan lục quân 1, Trường Sĩ quan lục quân 2) để gửi đào tạo tại Trường Đại học Kiểm sát và đã có 04 khóa/50 cán bộ tốt nghiệp, bổ sung vào các VKSQS, trong đó khóa đầu tiên đủ điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm Kiểm tra viên. Hiện nay, còn 04 khóa/40 học viên đang tiếp tục học tập, đào tạo tại Trường Đại học Kiểm sát. Về chất lượng cán bộ, 100% cán bộ đều có trình độ cử nhân trở lên, trong đó cán bộ trực tiếp làm công tác chuyên môn, nghiệp vụ đều có trình độ cử nhân luật trở lên.

Có thể thấy, số lượng cán bộ, Kiểm sát viên các VKSQS hiện nay đủ theo biên chế, nhưng cán bộ giữ chức danh tư pháp vẫn còn thiếu (Kiểm sát viên cao cấp thiếu 29,5%; Kiểm sát viên trung cấp thiếu 22,2%; Kiểm sát viên sơ cấp thiếu 20,4%), nhiều cán bộ chưa có chức danh tư pháp do thiếu tiêu chí bổ nhiệm, nhất là tiêu chí về thời gian làm công tác pháp luật.

2. Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự các cấp.

Chấp hành nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ theo nguyên tắc tập trung dân chủ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức và Viện trưởng VKSQS các cấp; kết hợp chặt chẽ giữa kiện toàn cán bộ với kiện toàn cấp ủy, tổ chức đảng.

Cấp ủy các VKSQS trực tiếp lãnh đạo công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên trong đơn vị mình theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, phát huy đầy đủ trách nhiệm của Viện trưởng VKSQS các cấp, các tổ chức, các lực lượng. Vì vậy, kết quả xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên phụ thuộc trước hết vào năng lực lãnh đạo của cấp ủy VKSQS các cấp. Đồng thời, năng lực lãnh đạo của cấp ủy VKSQS các cấp sẽ là chỗ dựa vững chắc, bảo đảm cho Viện trưởng VKSQS các cấp, các lực lượng hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ.

Chính vì vậy, cấp ủy VKSQS các cấp phải nắm vững đường lối, quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng, trực tiếp là các nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương, Quân ủy trung ương và Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao; vận dụng đúng đắn, sáng tạo phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ của các VKSQS, thực tế đội ngũ cán bộ và thực trạng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên… để đề ra các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện phù hợp.

Hai là, đổi mới công tác bố trí, sử dụng, luân chuyển, chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ, Kiểm sát viên.

Cấp uỷ các cấp phải nắm vững nhu cầu tổ chức biên chế của từng VKSQS; có quan điểm, động cơ đúng đắn; khách quan, công tâm, dân chủ, công khai; mạnh dạn bổ nhiệm những cán bộ trẻ, cán bộ đã qua rèn luyện thử thách, được đào tạo cơ bản, có quá trình cống hiến tốt, có khả năng, triển vọng phát triển vào các cương vị chỉ huy, quản lý thích hợp; cán bộ có nhiều kinh nghiệm, năng lực quản lý, chỉ huy; bảo đảm liên tục, kế thừa và phát triển vững chắc, đồng bộ trong đội ngũ cán bộ; đặc biệt phải tuân thủ đúng quy trình, nguyên tắc trong bố trí sử dụng cán bộ. Đối với các trường hợp đặc biệt, cần sắp xếp tăng cường do yêu cầu nhiệm vụ hoặc để bồi dưỡng nguồn quy hoạch thì cần phải xem xét chặt chẽ.

Các VKSQS cần thực hiện nghiêm việc luân chuyển, chuyển đổi vị trí cán bộ chủ động rà soát, bố trí, sắp xếp nhân sự, xây dựng kế hoạch luân chuyển, điều động, định kỳ chuyển đổi vị trí công tác cán bộ. Việc bố trí cán bộ thực hiện theo nguyên tắc “chọn người theo yêu cầu công việc”; điều động, chuyển đổi vị trí công tác để đào tạo toàn diện cán cán bộ, theo phương châm “một người biết nhiều việc, chuyên sâu một, hai việc”; khắc phục sự trì trệ “ở quá lâu tại một vị trí, lĩnh vực công tác”, để phòng ngừa tiêu cực và bảo vệ cán bộ trong thực hiện nhiệm vụ.

Quán triệt, thực hiện đúng các nguyên tắc, quy chế, quy trình, quy định về công tác bổ nhiệm, bổ nhiệm lại chức vụ lãnh đạo, chức danh tư pháp (chủ động trong việc thực hiện quy trình, báo cáo hồ sơ đề bạt, bổ nhiệm theo kỳ họp của Thường vụ Đảng ủy các cấp); chọn người có năng lực, bản lĩnh và phẩm chất đạo đức; nêu cao vai trò trách nhiệm của người đứng đầu và vì nhiệm vụ chung. Các đơn vị thực hiện nghiêm túc công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ cần chú ý các vấn đề về tiêu chuẩn chính trị của cán bộ; không bổ nhiệm, bổ nhiệm lại chức vụ lãnh đạo quản lý, chức danh tư pháp và điều chuyển làm công tác khác đối với cán bộ có vi phạm, thiếu sót đã được chấn chỉnh nhưng không khắc phục.

Ba là, đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, Kiểm sát viên

Quán triệt, triển khai và thực hiện nghiêm túc Công văn số 1065/VKSTC-V15 ngày 24/3/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc phân công hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ tại đơn vị. Theo đó, hằng năm bên cạnh việc cử cán bộ tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn theo kế hoạch của Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Quốc phòng; các lớp tập huấn chuyên sâu do VKSQS trung ương tổ chức, VKSQS các cấp cần tăng cường các giải pháp tự đào tạo bồi dưỡng, nâng cao trình độ, năng lực nghiệp vụ cho cán bộ, Kiểm sát viên tại đơn vị, nhất là đối với cán bộ mới vào ngành, cán bộ mới được bổ nhiệm chức vụ, chức danh tư pháp. Theo đó, VKSQS các cấp cần xây dựng kế hoạch cụ thể để phân công, hướng dẫn, kèm cặp phải tại đơn vị mình ở tất cả các khâu công tác. Sau thời gian hướng dẫn, người được kèm cặp phải có báo cáo tự đánh giá về kết quả công tác, trong đó nêu rõ kết quả đã đạt được dưới sự hướng dẫn của người kèm cặp. Người được phân công hướng dẫn đánh giá những kết quả công tác của người được kèm cặp về thái độ, chất lượng, tiến độ công việc được giao; nêu rõ những điểm tiến bộ của người được kèm cặp trong thời gian hướng dẫn và lãnh đạo phụ trách trực tiếp có xác nhận đối với các nội dung đánh giá nêu trên.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên gắn với việc điều chỉnh, sắp xếp, cơ cấu, bộ máy tinh gọn, hiệu quả theo tiến trình cải cách tư pháp.

Ngày 27/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa 15 ban hành Nghị quyết 1475/NQ-UBTVQH15 phê chuẩn đề nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về bộ máy làm việc của Viện kiểm sát nhân dân các cấp; ngày 12/01/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 118/2026/UBTVQH15 quy định về số lượng, cơ cấu tỉ lệ các ngạch Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân, VKSQS, theo đó tăng số lượng Kiểm sát viên cao cấp đối với VKSQS cấp quân khu, Kiểm sát viên trung cấp đối với VKSQS khu vực. Các cơ quan tư pháp toàn quân tiếp tục thực hiện Quyết định số 3643/QĐ ngày 19/8/2024 của Bộ Quốc phòng về phê duyệt Đề án nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cơ quan tư pháp, thanh tra, pháp chế, phòng chống tội phạm trong Quân đội đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại (Đề án 3375). Đây là cơ sở chính trị quan trọng để VKSQS trung ương trình các cơ quan chức năng có liên quan, báo cáo Bộ Quốc phòng ban hành Biểu tổ chức, biên chế mới của VKSQS trung ương, các VKSQS cấp quân khu và các VKSQS khu vực; đồng thời đề nghị giao bổ sung biên chế Kiểm sát viên cho 07 VKSQS Quân khu và 21 VKSQS khu vực thuộc 07 quân khu (theo Đề án 3375) để bảo đảm hoàn thiện bộ máy, thực hiện tốt nhiệm vụ trong tình hình mới.

Năm là, tiếp tục hoàn thiện, thực hiện tốt chính sách đối với đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên các VKSQS.

Cần thực hiện tốt chế độ, chính sách hiện hành của Đảng, Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên; đề nghị các cơ quan có thẩm quyền, tiếp tục nghiên cứu, đề xuất Thủ trưởng Bộ Quốc phòng báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh chế độ phụ cấp đặc thù đối với cán bộ tư pháp trong Quân đội nói chung, cán bộ ở các VKSQS nói riêng, đảm bảo thống nhất với quy định về chế độ phụ cấp đặc thù như các cơ quan tư pháp của Nhà nước.

Bên cạnh đó, cấn chủ động phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để cán bộ các VKSQS được tham gia các dự án nhà ở chính sách xã hội, công vụ; phối hợp giải quyết các chế độ, chính sách như bảo hiểm xã hội, khám chữa bệnh, chế độ hưu trí,… tạo điều kiện thuận lợi để động viên cán bộ yên tâm công tác.

Nguyễn Mạnh Hải