Quy định về phân cấp trưng cầu giám định tư pháp trong giải quyết vụ án hình sự

Ngày 01/5/2026, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Viện trưởng VKSND tối cao và Chánh án TAND tối cao ban hành Thông tư liên tịch số 02/2026/TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TANDTC quy định về trưng cầu, yêu cầu giám định và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án hình sự.

Thông tư liên tịch nhằm thống nhất việc áp dụng các quy định pháp luật về giám định tư pháp, bảo đảm hoạt động giám định được thực hiện khách quan, chính xác, kịp thời, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử và giải quyết vụ án hình sự.

Theo đó, việc trưng cầu, yêu cầu giám định phải bảo đảm khách quan, có căn cứ, đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Giám định tư pháp và các quy định pháp luật có liên quan.

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thực hiện trưng cầu giám định ngay sau khi xác định, thu thập được đối tượng giám định nhằm hạn chế nguy cơ biến đổi, hư hỏng, mất mát các thông tin, đặc điểm có giá trị chứng minh, đồng thời bảo đảm tiến độ giải quyết vụ việc, vụ án.

Đối tượng giám định phải được thu thập, bảo quản, niêm phong, vận chuyển, giao nhận đúng quy định, bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực và liên tục trong quá trình quản lý, sử dụng làm căn cứ giám định.

Thông tư liên tịch cũng quy định việc đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp phải bảo đảm tính chính xác, độc lập, khách quan; nội dung kết luận phải phù hợp với yêu cầu giám định, đối tượng giám định và diễn biến thực tế của vụ việc, vụ án hình sự. Chỉ sử dụng kết luận giám định khi bảo đảm tính hợp pháp, có căn cứ và phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác trong hồ sơ vụ án.

Quy định về phân cấp trưng cầu giám định tư pháp trong giải quyết vụ án hình sự. (Ảnh minh họa)

Về phân cấp trưng cầu giám định, Thông tư liên tịch quy định đối với vụ việc, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan tiến hành tố tụng ở Trung ương có thể trưng cầu tổ chức, người giám định tư pháp ở Trung ương, địa phương hoặc tổ chức giám định thuộc các bộ, ngành có liên quan thực hiện.

Đối với vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan tiến hành tố tụng địa phương, việc trưng cầu được thực hiện chủ yếu đối với tổ chức, người giám định tư pháp tại địa phương hoặc các tổ chức giám định chuyên ngành có trụ sở trên địa bàn.

Cơ quan tiến hành tố tụng ở địa phương chỉ trưng cầu tổ chức, người giám định tư pháp ở Trung ương trong những trường hợp cần thiết như vụ án có tính chất phức tạp, liên quan nhiều địa phương, vượt quá khả năng chuyên môn của tổ chức giám định tại địa phương; trường hợp giám định lại hoặc khi tổ chức giám định Trung ương đồng ý tiếp nhận.

Đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thực hiện theo quy định tại Điều 206 Bộ luật Tố tụng hình sự. Việc trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại hoặc thành lập Hội đồng giám định được thực hiện theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật về giám định tư pháp.

Cơ quan có thẩm quyền căn cứ vào chứng cứ, tài liệu đã thu thập, các vấn đề cần chứng minh trong vụ án và lĩnh vực chuyên môn cần thiết để quyết định việc trưng cầu giám định. Trường hợp cần thiết, cơ quan tiến hành tố tụng có thể trao đổi với tổ chức, cá nhân dự kiến được trưng cầu hoặc cơ quan chuyên môn để bảo đảm việc trưng cầu đúng yêu cầu.

Thông tư liên tịch cũng nêu rõ, trường hợp hồ sơ, tài liệu đã đủ căn cứ làm rõ các vấn đề cần chứng minh thì không thực hiện trưng cầu giám định không cần thiết. Khi cần bổ sung thông tin chuyên môn, cơ quan có thẩm quyền có thể trao đổi, lấy ý kiến chuyên gia hoặc tổ chức chuyên môn để phục vụ việc đánh giá chứng cứ.