Hướng dẫn việc thực hiện yêu cầu của nước ngoài về lấy lời khai trực tuyến

Trong đó, Thông tư đã quy định cụ thể về việc thực hiện yêu cầu của nước ngoài đối với hoạt động lấy lời khai trực tuyến, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền, trình tự tổ chức phiên lấy lời khai cũng như các biện pháp bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia.

Chuẩn bị đầy đủ điều kiện và bảo đảm quyền của người tham gia lấy lời khai

Theo Thông tư, Viện kiểm sát nhân dân tối cao là cơ quan đầu mối có trách nhiệm yêu cầu phía nước ngoài cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết trước khi tổ chức phiên lấy lời khai trực tuyến. Những thông tin này bao gồm thời gian, địa điểm tiến hành; việc bố trí phương tiện kỹ thuật, phiên dịch; các khoản chi phí dành cho người được lấy lời khai như chi phí đi lại, ăn ở, thù lao làm việc và các khoản chi phí khác (nếu có); thành phần tham gia tại điểm cầu của nước ngoài; danh sách các câu hỏi dự kiến cùng các thông tin cần thiết khác.

Căn cứ nội dung yêu cầu và điều kiện thực tế, Viện kiểm sát nhân dân tối cao phối hợp với các cơ quan có liên quan xem xét, quyết định địa điểm tổ chức phiên lấy lời khai trực tuyến. Địa điểm có thể được bố trí tại trụ sở cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài tại Việt Nam hoặc địa điểm khác phù hợp.

Đối với trường hợp nước ngoài đề nghị lấy lời khai trực tuyến của người nước ngoài đang có mặt tại Việt Nam, cơ quan thực hiện yêu cầu phải lấy ý kiến của người đó về việc đồng ý hay không đồng ý tham gia phiên lấy lời khai trực tuyến. Trong quá trình này, Viện kiểm sát nhân dân tối cao có trách nhiệm bố trí người phiên dịch để bảo đảm người được lấy ý kiến hiểu đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.

Trước khi phiên lấy lời khai được tổ chức, cơ quan thực hiện yêu cầu phải thông báo thời gian, địa điểm; triệu tập người cung cấp lời khai theo quy định của pháp luật Việt Nam; đồng thời thông báo đầy đủ về các quyền của người này, trong đó có quyền từ chối trả lời câu hỏi theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước yêu cầu.

Thông tư cũng quy định rõ người đồng ý cung cấp lời khai trực tuyến sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về lời khai của mình, trừ trường hợp hành vi khai báo gian dối cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam. Quy định này vừa tạo cơ sở pháp lý để người tham gia yên tâm hợp tác, vừa bảo đảm trách nhiệm pháp lý đối với hành vi khai báo không trung thực.

Phiên lấy lời khai được tổ chức theo quy trình thống nhất, bảo đảm tính pháp lý và an toàn dữ liệu.

Phiên lấy lời khai được tổ chức theo quy trình thống nhất, bảo đảm tính pháp lý và an toàn dữ liệu

Theo quy định, tại điểm cầu ở Việt Nam, phiên lấy lời khai trực tuyến có sự tham gia của người cung cấp lời khai, người phiên dịch (nếu có), đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cơ quan thực hiện yêu cầu cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Ở phần khai mạc, đại diện cơ quan thực hiện yêu cầu giới thiệu thành phần tham gia của phía Việt Nam; đề nghị người cung cấp lời khai xác nhận lại danh tính, đồng thời khẳng định đã được thông báo đầy đủ về các quyền của mình, bao gồm quyền từ chối trả lời từng câu hỏi cụ thể theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước yêu cầu.

Phiên lấy lời khai được cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài trực tiếp điều hành theo pháp luật của nước đó. Các câu hỏi được đặt theo danh sách đã gửi trước cho phía Việt Nam. Trong quá trình diễn ra phiên lấy lời khai, nếu cơ quan thực hiện yêu cầu của Việt Nam xác định có câu hỏi vi phạm pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, pháp luật quốc tế, tập quán quốc tế hoặc không phù hợp, không liên quan đến nội dung yêu cầu tương trợ tư pháp thì có quyền yêu cầu phía nước ngoài điều chỉnh hoặc không đặt câu hỏi đó và nêu rõ căn cứ của việc từ chối.

Sau khi phiên lấy lời khai kết thúc, cơ quan thực hiện yêu cầu có trách nhiệm lập biên bản ghi chép đầy đủ diễn biến của phiên làm việc. Biên bản phải thể hiện rõ địa điểm, thời gian tiến hành; thời điểm bắt đầu và kết thúc; thành phần tham dự tại điểm cầu ở Việt Nam; những nội dung chính của phiên lấy lời khai; các điều kiện kỹ thuật được sử dụng và phải có chữ ký của những người tham gia tại điểm cầu ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, Thông tư cho phép phiên lấy lời khai trực tuyến được ghi âm, ghi hình có âm thanh. Toàn bộ dữ liệu ghi âm, ghi hình phải được lưu trữ, bảo quản, bảo đảm an toàn và bảo mật theo quy định của pháp luật có liên quan.

Việc quy định chặt chẽ từ khâu chuẩn bị, tổ chức phiên lấy lời khai đến lập biên bản, lưu trữ dữ liệu không chỉ tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự của nước ngoài mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm mọi hoạt động được thực hiện đúng quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.