Chuyển đổi số trở thành phương thức phát triển chủ đạo theo Chiến lược quốc gia giai đoạn 2026 - 2030

Chuyển đổi số là động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Quyết định số 1266/QĐ-TTg đánh dấu bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xác định đây là phương thức phát triển chủ đạo trong giai đoạn mới. Theo Chiến lược, đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia số phát triển, thịnh vượng, an toàn và nhân văn; chuyển đổi số được triển khai toàn diện, đồng bộ, sâu rộng và bao trùm trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Điểm nhấn xuyên suốt của Chiến lược là khẳng định người dân và doanh nghiệp vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, đồng thời là đối tượng thụ hưởng trực tiếp của quá trình chuyển đổi số. Trên nền tảng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, Việt Nam hướng tới xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, làm chủ các công nghệ số, nền tảng số và các sản phẩm số chiến lược, bảo đảm vững chắc chủ quyền số quốc gia.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Chiến lược đặt ra ba nhóm mục tiêu trọng tâm đến năm 2030.

Đối với phát triển Chính phủ số, mục tiêu hướng đến xây dựng nền hành chính hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu. Theo đó, 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; 100% bộ, ngành, địa phương sử dụng thống nhất các nền tảng số dùng chung quốc gia; toàn bộ hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ dữ liệu; các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành và địa phương được chuẩn hóa, sẵn sàng khai thác cho AI. Đồng thời, tất cả trung tâm điều hành thông minh cấp tỉnh sẽ được nâng cấp theo hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Chiến lược cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thông qua việc 100% cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo kỹ năng số; toàn bộ cán bộ chuyên trách về chuyển đổi số và công nghệ thông tin được cập nhật công nghệ mới; tất cả cán bộ trong cơ quan nhà nước có tài khoản và được đào tạo sử dụng nền tảng trợ lý AI công vụ. Cùng với đó, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 50 quốc gia dẫn đầu thế giới về Chính phủ điện tử, Chính phủ số theo đánh giá của Liên hợp quốc.

Ở lĩnh vực kinh tế số, Chiến lược đặt mục tiêu quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP; hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; phát triển tối thiểu 5 sàn dữ liệu hoạt động an toàn, tuân thủ quy định pháp luật. Thương mại điện tử tiếp tục được thúc đẩy với mục tiêu doanh thu đạt từ 15% đến 17% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng; khoảng 45% doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực thương mại tham gia các sàn thương mại điện tử lớn trong và ngoài nước.

Đáng chú ý, Chiến lược xác định AI sẽ trở thành công cụ phổ biến trong hoạt động sản xuất, kinh doanh khi đặt mục tiêu trên 40% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, sử dụng các nền tảng "mô hình như một dịch vụ", tác nhân AI hoặc các giải pháp AI dùng chung. Đồng thời, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt được kỳ vọng đạt mức gấp 30 lần GDP, phản ánh xu hướng số hóa mạnh mẽ các giao dịch trong nền kinh tế.

Đối với xã hội số, Chiến lược hướng tới thu hẹp khoảng cách số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Hạ tầng cáp quang sẽ phủ tới 100% hộ gia đình; tối thiểu 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; trên 70% người từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân; 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và tối thiểu 10 triệu lượt người trong độ tuổi lao động được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cơ bản.

Chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước. (Ảnh minh họa)

Dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số là nền tảng của chuyển đổi số quốc gia

Một trong những nội dung nổi bật của Chiến lược là xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược, là nền tảng vận hành của Chính phủ số, động lực phát triển kinh tế số và nguồn lực quan trọng của xã hội số. Theo đó, Việt Nam sẽ xây dựng phương thức quản trị dữ liệu quốc gia thống nhất theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, an toàn và khai thác hiệu quả".

Trên cơ sở đó, Chiến lược yêu cầu tập trung xây dựng, hoàn thiện, kết nối và chia sẻ đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu địa phương; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia có tích hợp AI phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

Các lĩnh vực dữ liệu nền tảng được ưu tiên gồm dân cư, đất đai, doanh nghiệp, tài chính, bảo hiểm, y tế, giáo dục, lao động, an sinh xã hội, cán bộ, công chức, giao thông và tài nguyên môi trường. Đồng thời, Chiến lược yêu cầu đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa, làm sạch và tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý, tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Song song với phát triển dữ liệu, Chiến lược tiếp tục ưu tiên hoàn thiện hệ thống các nền tảng số dùng chung quốc gia tích hợp AI, bao gồm nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu, nền tảng định danh và xác thực điện tử, nền tảng thanh toán số, bản đồ số, điều hành và giám sát, dữ liệu mở, trợ lý AI dùng chung cũng như các nền tảng phục vụ y tế số, giáo dục số, thương mại số, logistics, nông nghiệp, du lịch và đô thị thông minh.

Chiến lược cũng dành dung lượng đáng kể để xác định vai trò của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, doanh nghiệp công nghệ số được xác định là lực lượng nòng cốt tiếp thu, làm chủ, phát triển và ứng dụng công nghệ số, góp phần giải quyết các bài toán lớn của đất nước, bảo đảm tự chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một điểm mới đáng chú ý là chủ trương ưu tiên hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số "Make in Viet Nam" có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng số, dữ liệu, AI, an toàn thông tin mạng, điện toán đám mây, bán dẫn, phần mềm, nội dung số và các giải pháp chuyển đổi số theo ngành, lĩnh vực.

Để tạo động lực cho hệ sinh thái này phát triển, Chiến lược nhấn mạnh vai trò của Nhà nước với tư cách là thị trường lớn và khách hàng quan trọng của doanh nghiệp công nghệ số trong nước. Thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm công, thuê dịch vụ công nghệ số và các mô hình thử nghiệm có kiểm soát, Nhà nước sẽ tạo không gian phát triển cho các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số "Make in Viet Nam", nhất là trong các lĩnh vực dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu dùng chung, an toàn thông tin mạng, y tế số, giáo dục số, thanh toán số và quản trị số.

Bên cạnh đó, Chiến lược đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, phát triển sản phẩm, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn chất lượng, bảo đảm an toàn, bảo mật, thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường; đồng thời khuyến khích tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa với các viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao và các bộ, ngành, địa phương nhằm hình thành chuỗi giá trị công nghệ số trong nước, gia tăng tỷ lệ giá trị nội địa trong các sản phẩm và dịch vụ số.

Với hệ thống mục tiêu cụ thể, các nhóm nhiệm vụ toàn diện cùng định hướng lấy dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và doanh nghiệp công nghệ số làm nền tảng phát triển, Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ quan trọng để thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, phát triển kinh tế số và xây dựng xã hội số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia số phát triển vào năm 2045.