Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thế Duy kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn đất đai, khơi thông nguồn lực đầu tư

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thế Duy phát biểu tại phiên thảo luận. (Ảnh: Hồ Long)

Hoàn thiện cơ chế bồi thường, giảm chi phí đầu tư

Góp ý về cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Nguyễn Thế Duy cho rằng, việc sửa đổi Luật Đất đai cần giải quyết những bất cập phát sinh trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng khu công nghiệp, đô thị, đặc biệt là cơ chế hoàn trả kinh phí do nhà đầu tư ứng trước để giải phóng mặt bằng.

Theo đại biểu, khoản 7 Điều 41 của dự thảo quy định kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do Nhà nước bảo đảm. Tuy nhiên, thực tế nhiều nhà đầu tư đã chủ động ứng vốn để đẩy nhanh tiến độ dự án. Đối với các dự án được miễn tiền thuê đất, nhà đầu tư có thể không còn nghĩa vụ tài chính để khấu trừ khoản kinh phí đã ứng trước, dẫn đến nguy cơ phải tự gánh chịu chi phí này.

Từ đó, đại biểu kiến nghị cho phép khoản kinh phí chưa được khấu trừ hết tiếp tục được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của các dự án khác thuộc cùng nhà đầu tư trên địa bàn cấp tỉnh hoặc được ngân sách nhà nước hoàn trả, với thời hạn không quá 90 ngày theo trường hợp được đề xuất.

Theo đại biểu Nguyễn Thế Duy, cơ chế này sẽ khuyến khích doanh nghiệp chủ động ứng vốn giải phóng mặt bằng, giảm áp lực ngân sách địa phương. Khi chi phí đầu tư được tiết giảm, giá cho thuê lại đất, hạ tầng khu công nghiệp và giá thành nhà ở cũng có thêm dư địa giảm, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người dân.

Đồng bộ thời điểm định giá đất, minh bạch quỹ đất thanh toán

Đối với thời điểm xác định giá đất, đại biểu Nguyễn Thế Duy chỉ ra thực tế khoảng cách từ khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến khi có quyết định giao đất có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Trong khi người có đất bị thu hồi được bồi thường theo mặt bằng giá tại một thời điểm, nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư lại được xác định tại thời điểm khác, khiến chi phí dự án khó dự báo và có thể phát sinh chênh lệch.

Để khắc phục, đại biểu kiến nghị bổ sung vào khoản 3 Điều 72 của dự thảo quy định thời điểm xác định giá đất để tính nghĩa vụ tài chính đối với dự án đầu tư có sử dụng đất là thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Việc thống nhất thời điểm định giá sẽ giúp xác định sớm tổng chi phí đất đai, hạn chế định giá nhiều lần, rút ngắn thủ tục và giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu nại.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 22/10/2026. (Ảnh: Hồ Long)

Liên quan đến quỹ đất thanh toán hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), đại biểu cho rằng, giá trị công trình được xác định khi ký hợp đồng, trong khi giá trị quỹ đất thanh toán có thể được xác định ở thời điểm sau đó. Sự chênh lệch về thời điểm định giá có thể làm phát sinh rủi ro tài chính, gây khó khăn trong quá trình thực hiện và quyết toán hợp đồng.

Đại biểu kiến nghị quy định thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán hợp đồng BT là thời điểm Nhà nước ký hợp đồng BT; đồng thời nghiên cứu sửa đổi quy định tương ứng tại Nghị định số 257/2025/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa pháp luật đất đai và pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Nhấn mạnh ý nghĩa của các kiến nghị, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thế Duy cho rằng, mục tiêu không phải tạo thêm ưu đãi cho nhà đầu tư mà là phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà nước và doanh nghiệp, minh bạch cơ chế định giá và hạn chế chi phí phát sinh do kéo dài thủ tục.

Việc hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, giảm chi phí phát triển hạ tầng khu công nghiệp, đô thị và thu hút nguồn lực đầu tư, hướng đến sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.