Vụ án dân sự công ích thứ hai tại TP. Hồ Chí Minh: Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 2

Đây là vụ án dân sự công ích thứ hai được đưa ra xét xử trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh kể từ khi triển khai thí điểm việc VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Vụ án được Tòa án thụ lý số 1646/2026/TLDS-ST ngày 03/7/2026.

Toàn cảnh phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích do VKSND Khu vực 2 khởi kiện.

Phiên tòa được tổ chức trực tuyến đến VKSND TP. Hồ Chí Minh và 19 VKSND khu vực trên địa bàn Thành phố. Việc tổ chức theo hình thức này nhằm tạo điều kiện để Kiểm sát viên, công chức trong toàn ngành Kiểm sát Thành phố trực tiếp theo dõi diễn biến phiên tòa, trao đổi, rút kinh nghiệm về kỹ năng xác minh, thu thập chứng cứ, thực hiện quyền khởi kiện, tham gia phiên tòa và kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự công ích. Vụ án liên quan đến việc quản lý, sử dụng mặt bằng thuộc một phần các thửa đất số 1, 2, 3, 4, tờ bản đồ số 60, nay là mặt tiền đường N.V.L., phường X, TP.HCM.

Đại diện VKSND Khu vực 2 thực hiện quyền khởi kiện tại phiên tòa.

Theo hồ sơ vụ án, đây là tài sản công thuộc quyền quản lý của Nhà nước, được giao cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. quản lý, khai thác theo quy định. Trước đây, bà Q.M.L. ký hợp đồng thuê mặt bằng với cơ quan quản lý nhà nước và sau đó với Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ.

Ngày 02/11/2020, các bên đã thanh lý hợp đồng thuê và không tiếp tục ký kết hoặc gia hạn. Tuy nhiên, sau thời điểm này, ông T.Q.C. và những người có liên quan vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng phần nhà, đất nêu trên mặc dù cơ quan quản lý tài sản đã nhiều lần yêu cầu giao trả. Trong thời gian chờ giải quyết, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. có thu tiền sử dụng mặt bằng theo ý kiến của cơ quan tài chính nhằm hạn chế thất thu ngân sách. Qua xác minh, VKSND khu vực 2 xác định việc thu khoản tiền này không làm phát sinh quan hệ thuê tài sản mới, không phải là việc gia hạn hợp đồng và không làm phát sinh quyền tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản của ông T.Q.C.

VKSND khu vực 2 thực hiện quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công

Qua kiểm tra, xác minh, VKSND khu vực 2 xác định việc tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản công khi hợp đồng thuê đã chấm dứt ảnh hưởng đến quyền quản lý tài sản của Nhà nước, hạn chế khả năng khai thác, sử dụng tài sản đúng mục đích và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí nguồn lực công.

Trước khi thực hiện quyền khởi kiện, VKSND khu vực 2 đã áp dụng các biện pháp theo quy định: ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả; kiến nghị Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. thực hiện quyền khởi kiện; đồng thời tạo điều kiện để các bên tự nguyện khắc phục hậu quả.

Tuy nhiên, hành vi vi phạm chưa được chấm dứt, tài sản công chưa được giao trả. Ngày 10/6/2026, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. có Văn bản số 324/DVCI-QLN đề nghị Viện kiểm sát tiếp tục thực hiện quyền khởi kiện để thu hồi tài sản công. Sau khi xác định vụ việc đáp ứng các điều kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 và quy định pháp luật có liên quan, ngày 30/6/2026, VKSND khu vực 2 ban hành Quyết định khởi kiện số 05/QĐ-VKS.

Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát

Tại phiên tòa, đại diện VKSND khu vực 2 trình bày căn cứ khởi kiện, phân tích các tài liệu, chứng cứ đã thu thập và đề nghị Hội đồng xét xử xác định việc ông T.Q.C. tiếp tục chiếm hữu, quản lý, sử dụng mặt bằng sau khi hợp đồng thuê đã chấm dứt là không có căn cứ pháp luật.

Viện kiểm sát đề nghị buộc ông T.Q.C. chấm dứt việc chiếm hữu, quản lý, sử dụng mặt bằng; giao trả tài sản cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. theo hiện trạng được xác định tại biên bản thẩm định tại chỗ và bản vẽ hiện trạng. Đồng thời, VKSND khu vực 2 đề nghị ông T.Q.C. thanh toán tiền sử dụng mặt bằng kể từ tháng 7/2026 đến ngày thực tế giao trả với mức 2.830.000 đồng/tháng hoặc theo mức giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh trong thời gian chưa giao trả mặt bằng.

Sau khi xem xét toàn diện tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ, kết quả tranh tụng và diễn biến tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 2

Theo phán quyết của Tòa án, ông T.Q.C. phải chấm dứt việc chiếm hữu, quản lý, sử dụng trái pháp luật đối với mặt bằng; giao trả mặt bằng cho đơn vị được giao quản lý; đồng thời thanh toán tiền sử dụng mặt bằng kể từ tháng 7/2026 đến ngày thực tế giao trả theo mức 2.830.000 đồng/tháng hoặc mức giá được cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh.

Từ một vụ án cụ thể đến hiệu quả bảo vệ lợi ích công

Kết quả giải quyết vụ án không chỉ nhằm thu hồi một tài sản công cụ thể mà còn cho thấy hiệu quả bước đầu của cơ chế VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Thông qua chức năng kiểm sát, khi phát hiện lợi ích công bị xâm phạm, Viện kiểm sát chủ động xác minh, thu thập chứng cứ; yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả; kiến nghị cơ quan, tổ chức có quyền tự bảo vệ lợi ích của Nhà nước và chỉ thực hiện quyền khởi kiện khi các biện pháp trước đó không đạt kết quả. Cơ chế này góp phần bảo đảm tài sản công được quản lý, khai thác và sử dụng đúng quy định; kịp thời phòng ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí, đồng thời phát huy vai trò của VKSND trong bảo vệ lợi ích công bằng các công cụ pháp lý mà Quốc hội giao.

Việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm trực tuyến trong toàn ngành Kiểm sát TP. Hồ Chí Minh còn có ý nghĩa thiết thực trong việc thống nhất nhận thức và phương pháp thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15; giúp Kiểm sát viên trực tiếp nghiên cứu từ thực tiễn xét xử, từng bước hoàn thiện kỹ năng xác minh nguồn vụ việc, xây dựng hồ sơ, thực hiện quyền khởi kiện, tranh tụng và kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự công ích.

Đây là vụ án dân sự công ích thứ hai của VKSND khu vực 2 được đưa ra xét xử trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, đồng thời là một thực tiễn cụ thể để VKSND hai cấp Thành phố tiếp tục trao đổi, rút kinh nghiệm, hoàn thiện phương thức thực hiện quyền khởi kiện nhằm bảo vệ hiệu quả hơn lợi ích công trong thời gian tới.