Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: QH)

Với 470/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94%, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Luật gồm 3 điều, tập trung hoàn thiện nguyên tắc áp dụng pháp luật, phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế, đơn giản hóa hồ sơ yêu cầu bồi thường, bổ sung các trường hợp giảm, miễn hoàn trả và hoàn thiện quy định chuyển tiếp, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ.

Trước khi tiến hành biểu quyết, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Một trong những nội dung được Chính phủ tập trung giải trình, tiếp thu là nguyên tắc áp dụng pháp luật. Trên cơ sở ý kiến của đa số đại biểu Quốc hội và sau khi báo cáo, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất, Chính phủ đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng chặt chẽ hơn, tránh mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ngoài các lĩnh vực đã được quy định trong Luật.

Theo đó, quy định được chỉnh lý theo hướng: Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật.

Với 470/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94%), Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: QH)

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, cách quy định này nhằm bảo đảm rõ chủ thể có thẩm quyền quyết định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khác với Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là Quốc hội.

Đồng thời, phạm vi trách nhiệm bồi thường do Quốc hội quyết định phải nằm trong giới hạn 3 lĩnh vực được quy định tại Điều 1 của Luật, gồm quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án, đồng thời thuộc trường hợp chưa được quy định tại Chương II của Luật.

Việc chỉnh lý cũng nhằm bảo đảm tính cụ thể, rõ ràng, sự đồng bộ, thống nhất trong nội tại của Luật, hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Đối với phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý thuế, Chính phủ cho rằng đây là vấn đề phức tạp, còn có nhiều ý kiến khác nhau, cần tiếp tục nghiên cứu thận trọng, kỹ lưỡng.

Do đó, Chính phủ đề nghị trước mắt giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế như quy định tại khoản 9 Điều 17 của Luật hiện hành.

Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tránh cách hiểu khác nhau về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong lĩnh vực này, dự thảo Luật đề nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Luật Quản lý thuế năm 2025.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đại biểu Quốc hội tại Phiên họp. (Ảnh: QH)

Bên cạnh hai nội dung lớn nêu trên, dự thảo Luật được tiếp thu, chỉnh lý nhiều quy định liên quan trực tiếp đến trình tự giải quyết yêu cầu bồi thường và trách nhiệm của các chủ thể.

Đáng chú ý, các Điều 41, 42 và 43 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được chỉnh lý theo hướng bỏ thành phần hồ sơ yêu cầu bồi thường là những văn bản, giấy tờ mà cơ quan giải quyết yêu cầu bồi thường đã có hoặc có thể yêu cầu cơ quan nhà nước khác cung cấp.

Quy định này góp phần giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã có trong hệ thống cơ quan nhà nước, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường.

Đối với thời gian xác minh thiệt hại và thương lượng việc bồi thường, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng không quy định thời hạn tối đa mà để các bên thỏa thuận. Cách tiếp cận này nhằm tạo sự linh hoạt trong quá trình giải quyết, phù hợp với tính chất và mức độ phức tạp của từng vụ việc.

Dự thảo Luật cũng bổ sung các căn cứ để ban hành quyết định giải quyết bồi thường tại các Điều 45, 46 và 47. Trong đó có trường hợp cơ quan giải quyết bồi thường ban hành quyết định mà không tiến hành thương lượng theo đề nghị của người yêu cầu bồi thường hoặc trường hợp người yêu cầu bồi thường không đến thương lượng sau khi đã được cơ quan giải quyết bồi thường mời tham gia.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: QH)

Một nội dung đáng chú ý khác là bổ sung các trường hợp được giảm mức hoàn trả, miễn hoàn trả tại Điều 65 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Việc bổ sung nhằm phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan.

Cùng với đó, quy định về điều khoản chuyển tiếp được chỉnh lý theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền của người yêu cầu bồi thường cũng như quyền, lợi ích của người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại.

Những nội dung được sửa đổi, bổ sung cho thấy định hướng hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng rõ hơn về phạm vi trách nhiệm, chặt chẽ hơn trong áp dụng pháp luật, đồng thời thuận lợi hơn cho quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước gồm 3 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.