Phát huy vai trò của VKSND trong bảo vệ người yếu thế và lợi ích công

Toàn cảnh lễ ký.

Dự và chủ trì buổi lễ có đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND tối cao. Dự và chứng kiến lễ ký có đồng chí Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Tham dự lễ ký có đại diện lãnh đạo 12 cơ quan Trung ương: Bộ Công an; Tòa án nhân dân tối cao; Kiểm toán Nhà nước; Bộ Tài chính; Thanh tra Chính phủ; Bộ Tư pháp; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Bộ Y tế; Bộ Xây dựng; Bộ Công thương; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Cùng dự có đại diện lãnh đạo 7 tổ chức chính trị, xã hội - nghề nghiệp: Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Hội Người cao tuổi Việt Nam; Hội Bảo vệquyền trẻ em Việt Nam; Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam; Hội Bảo vệThiên nhiên và Môi trường Việt Nam; Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam; Hội Bảo vệngười tiêu dùng Việt Nam.

Đại biểu tham dự lễ ký.

Cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng, tạo khuôn khổ pháp lý bảo vệ lợi ích công

Phát biểu tại lễ ký, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng, coi đó là biểu hiện của một xã hội văn minh, nhân đạo, giàu tính nhân văn. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều vụ việc xâm hại quyền lợi của các nhóm yếu thế hoặc lợi ích công nhưng chưa được các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm chủ động khởi kiện, dẫn đến thất thoát, lãng phí nguồn lực xã hội.

Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Trung ương Đảng, Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu khai mạc.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương đã định hướng hoàn thiện cơ chế pháp lý về khởi kiện trong các vụ án dân sự liên quan nhóm yếu thế và lợi ích công. Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 120-KL/TW ngày 22/1/2025, giao VKSND tối cao chủ trì xây dựng Đề án và thực hiện thí điểm cơ chế khởi kiện công ích. Tiếp đó, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, giao Viện kiểm sát nhân dân thực hiện thí điểm trong 3 năm (từ 1/1/2026) tại 6 địa phương: Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Đắk Lắk, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao cùng đại diện lãnh đạo 12 cơ quan Trung ương ký Thông tư liên tịch.

Để triển khai Nghị quyết, VKSND tối cao đã phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ và các bộ, ngành liên quan xây dựng Thông tư liên tịch hướng dẫn việc khởi kiện dân sự công ích, gồm 5 chương, 30 điều quy định cụ thể về phạm vi, đối tượng, nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình phối hợp giữa các cơ quan. Văn bản này bao quát toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, xử lý thông tin, xác minh, thu thập chứng cứ, kiến nghị, hỗ trợ khởi kiện, đến khởi kiện, giải quyết và thi hành án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc phối hợp, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, đúng pháp luật.

Đồng chí Đỗ Mạnh Bổng, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao báo cáo tóm tắt quá trình xây dựng và nội dung cơ bản của Thông tư liên tịch và Quy chế phối hợp.

Củng cố cơ chế phối hợp, bảo đảm hiệu quả thực thi và nhân văn trong tư pháp

Song song với Thông tư liên tịch, VKSND tối cao đã ký Quy chế phối hợp công tác với 7 tổ chức chính trị - xã hội và xã hội - nghề nghiệp: Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Người cao tuổi, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm và Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam. Quy chế này gồm 3 chương, 22 điều, quy định cụ thể phạm vi, nguyên tắc, hình thức, nội dung phối hợp và trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm tính chủ động, thường xuyên, khách quan và hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao cùng đại diện lãnh đạo 7 tổ chức chính trị, xã hội - nghề nghiệp ký Quy chế phối hợp.

Việc ký kết hai văn bản này thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự thống nhất và quyết tâm cao của các cơ quan Trung ương trong thực hiện chủ trương lớn của Đảng về cải cách tư pháp, hướng tới một nền pháp luật nghiêm minh nhưng nhân văn, bảo vệ con người, công bằng và công lý.

Cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện dân sự công ích không chỉ là đổi mới về tổ chức và hoạt động tư pháp, mà còn là biểu hiện sinh động của chính sách nhân đạo, lấy con người làm trung tâm. Thông qua cơ chế này, quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn sẽ được bảo vệ hữu hiệu hơn; đồng thời góp phần phòng ngừa, khắc phục tình trạng xâm hại tài sản công, tài nguyên, môi trường và lợi ích cộng đồng.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Lễ ký Thông tư liên tịch và Quy chế phối hợp là sự kiện pháp lý, chính trị có ý nghĩa đặc biệt - bước tiến mới trong thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, mở ra giai đoạn mới trong tiến trình xây dựng nền tư pháp nhân văn, chuyên nghiệp, hiện đại, góp phần thực hiện thắng lợi Chiến lược cải cách tư pháp và bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.