Đề xuất chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên

Toàn cảnh Phiên họp. (Ảnh:QH)

Theo Tờ trình của VKSND tối cao, sau hơn 10 năm thi hành, Nghị quyết số 924 đã góp phần chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh Kiểm tra viên. Tuy nhiên, một số quy định không còn phù hợp với phương thức quản lý công chức theo vị trí việc làm, đặt ra yêu cầu sửa đổi để đáp ứng thực tiễn.

Chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm theo vị trí việc làm

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên chính, Kiểm tra viên cao cấp trên cơ sở vị trí việc làm, cơ cấu ngạch, nhu cầu cán bộ, phẩm chất, năng lực và kết quả công tác.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành yêu cầu người được bổ nhiệm Kiểm tra viên phải có ít nhất 3 năm làm công tác pháp luật có thể gây chậm trễ trong bố trí công chức. Trong khi đó, người được tuyển dụng vào vị trí chuyên viên nghiệp vụ kiểm sát đã có bằng cử nhân luật, được đào tạo nghiệp vụ kiểm sát và có thể thực hiện các nhiệm vụ giúp việc Kiểm sát viên.

Cơ chế thi nâng ngạch cũng giới hạn nguồn nhân sự chủ yếu ở ngạch liền kề, chưa phù hợp với trường hợp cán bộ có kinh nghiệm công tác tư pháp được điều động, luân chuyển từ cơ quan khác vào ngành Kiểm sát. Việc đánh giá năng lực thông qua một kỳ thi được cho là chưa phản ánh đầy đủ quá trình công tác, chất lượng thực hiện nhiệm vụ và khả năng hướng dẫn nghiệp vụ.

Từ thực tiễn này, dự thảo đề xuất bỏ điều kiện 3 năm làm công tác pháp luật đối với ngạch Kiểm tra viên; đồng thời điều chỉnh thời gian giữ ngạch Kiểm tra viên để được xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính từ 5 năm lên 8 năm. Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh không làm giảm yêu cầu về kinh nghiệm mà chuyển thời gian tích lũy sang giai đoạn giữ ngạch Kiểm tra viên.

Các đại biểu cơ bản thống nhất với việc chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm theo vị trí việc làm, đồng thời đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng đối với Viện kiểm sát quân sự và thiết kế chính sách chuyển tiếp hợp lý, bảo đảm quyền lợi của người đang giữ ngạch Kiểm tra viên.

Dự thảo đồng thời mở rộng nguồn xét chọn. Người có ít nhất 9 năm làm công tác pháp luật có thể được xem xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính; người có ít nhất 14 năm làm công tác pháp luật có thể được xem xét bổ nhiệm Kiểm tra viên cao cấp nếu đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện và yêu cầu của vị trí việc làm.

Trình bày ý kiến thẩm tra, Ủy viên chuyên trách Nguyễn Quỳnh Liên cho biết Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm, bảo đảm phù hợp với mô hình quản lý công chức theo vị trí việc làm.

Cơ quan thẩm tra cũng nhất trí lược bỏ yêu cầu có 3 năm làm công tác pháp luật trước khi bổ nhiệm Kiểm tra viên, đồng thời đề nghị bổ sung điều kiện về năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ theo yêu cầu của từng vị trí việc làm.

Đối với việc mở rộng nguồn xét chọn, Thường trực Ủy ban cho rằng quy định này tạo cơ sở pháp lý để thu hút nhân lực, nhất là người có kinh nghiệm công tác tư pháp. Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ xác định các mốc 9 năm, 14 năm; quy định cụ thể tiêu chí và thẩm quyền xác định nhu cầu cán bộ để bảo đảm thuận lợi, thống nhất trong áp dụng.

Làm rõ đối tượng áp dụng, bảo đảm quyền lợi khi chuyển tiếp

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là phạm vi đối tượng áp dụng, nhất là đối với Viện kiểm sát quân sự.

Đại diện Bộ Nội vụ cho rằng phương thức bố trí công chức theo vị trí việc làm đã được xác lập trong pháp luật về cán bộ, công chức, do đó việc chuyển sang xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên là cần thiết để bảo đảm đồng bộ với cơ chế quản lý công chức mới. Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát đối tượng áp dụng, bởi trong Viện kiểm sát quân sự còn có sĩ quan quân đội.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn cho rằng dự thảo sử dụng khái niệm “công chức” trong quy định về đối tượng được bổ nhiệm Kiểm tra viên, trong khi tại Viện kiểm sát quân sự còn có đối tượng là sĩ quan quân đội. Do đó, cơ quan soạn thảo cần kiểm tra kỹ để quy định bao quát đầy đủ, chính xác các đối tượng trong thực tế.

Đại biểu Đỗ Đức Hiển cũng đề nghị làm rõ tiêu chuẩn áp dụng đối với Kiểm tra viên trong Viện kiểm sát quân sự, tránh cách hiểu khác nhau hoặc bỏ sót đối tượng. Đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị rà soát sự thống nhất giữa phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết với Tờ trình, trong đó Tờ trình xác định đối tượng áp dụng gồm cả người thuộc biên chế Viện kiểm sát quân sự được xem xét bổ nhiệm theo pháp luật có liên quan.

Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Duy Giảng giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu nêu tại Phiên họp.

Về chính sách chuyển tiếp, các đại biểu đặc biệt lưu ý việc dự thảo nâng thời gian giữ ngạch Kiểm tra viên để được xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính từ 5 năm lên 8 năm.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn đề nghị cân nhắc tính hợp lý giữa người được bổ nhiệm Kiểm tra viên trước khi Nghị quyết có hiệu lực, chỉ phải giữ ngạch 5 năm, với người được bổ nhiệm sau đó phải đủ 8 năm. Đại biểu Đỗ Đức Hiển đề nghị đánh giá kỹ trường hợp những người đang giữ ngạch được 1 năm, 2 năm, 4 năm hoặc sắp đủ 5 năm.

Đại biểu Đỗ Đức Hiển cũng đề nghị làm rõ trường hợp một người từng giữ ngạch Kiểm tra viên, sau đó chuyển sang ngạch hoặc công việc khác, khi trở lại ngành Kiểm sát có được tính thời gian đã giữ ngạch để xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính hay không.

Giải trình tại phiên họp, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Duy Giảng cho biết việc thay khái niệm “nâng ngạch” bằng “xét chọn, bổ nhiệm” xuất phát từ yêu cầu thực tế khi pháp luật về cán bộ, công chức chuyển sang quản lý, bố trí theo vị trí việc làm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy kết luận nội dung cho ý kiến.

Về việc bỏ điều kiện 3 năm làm công tác pháp luật, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Duy Giảng cho biết người được tuyển dụng vào vị trí nghiệp vụ kiểm sát đã trải qua kỳ thi tuyển công chức với yêu cầu về kiến thức pháp luật. Công việc của Kiểm tra viên chủ yếu là giúp việc Kiểm sát viên, ghi biên bản, lập hồ sơ và thực hiện các nhiệm vụ nghiệp vụ liên quan.

Đối với Viện kiểm sát quân sự, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để quy định bao quát đầy đủ các đối tượng. Về chính sách chuyển tiếp, VKSND tối cao dự kiến quy định tại điều khoản thi hành, đồng thời giữ cơ chế phù hợp đối với người đã được bổ nhiệm Kiểm tra viên trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, tránh việc thời gian công tác đã tích lũy không được tính và người đang giữ ngạch phải kéo dài quá mức thời gian chờ xét bổ nhiệm.

Kết luận nội dung thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho biết dự thảo Nghị quyết cơ bản nhận được sự tán thành cao. Cơ quan soạn thảo được đề nghị tiếp tục rà soát khái niệm “công chức” để bảo đảm bao quát đối tượng trong Viện kiểm sát quân sự; đồng thời thiết kế quy định chuyển tiếp hợp lý, không để những người đã giữ ngạch Kiểm tra viên 4 năm, 4 năm rưỡi hoặc sắp đủ 5 năm bị thiệt thòi khi chính sách mới có hiệu lực.