VKSND Khu vực 5 - TP. Hồ Chí Minh: Khởi kiện vụ án dân sự công ích bảo vệ tài sản công

Kết quả phiên tòa là dấu mốc trong quá trình triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội tại VKSND Khu vực 5, thể hiện việc chủ động phát hiện nguồn tin, xác minh, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, kiến nghị chủ thể có trách nhiệm thực hiện quyền khởi kiện và trực tiếp khởi kiện khi lợi ích công chưa được bảo vệ đầy đủ.

Chủ động phát hiện, xử lý vi phạm để bảo vệ tài sản công

Theo hồ sơ vụ án, Nhà xe lô L (vị trí 3), Cư xá Thanh Đa, phường Bình Quới, Thành phố Hồ Chí Minh là tài sản được xác lập quyền sở hữu Nhà nước theo Quyết định số 39836/QĐ-UB ngày 12/9/1994 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh và giao Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Công ích quận Bình Thạnh quản lý, khai thác, cho thuê theo quy định.

Ngày 25/01/2018, Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Công ích quận Bình Thạnh ký hợp đồng cho ông N.T.Q thuê mặt bằng trên để kinh doanh dịch vụ giữ xe. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, ông N.T.Q không thanh toán đầy đủ tiền thuê theo thỏa thuận, làm phát sinh công nợ kéo dài.

Phiên tòa xét xử vụ VKSND Khu vực 5 khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Đến ngày 31/12/2023, hợp đồng thuê hết hạn và không được gia hạn. Mặc dù Công ty đã nhiều lần thông báo, nhắc nợ, yêu cầu thanh toán công nợ và bàn giao lại mặt bằng nhưng ông N.T.Q chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, đồng thời tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản sau khi hợp đồng đã chấm dứt.

Qua tiếp nhận nguồn tin, VKSND Khu vực 5 đã tiến hành kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ để làm rõ nguồn gốc pháp lý của tài sản; quá trình quản lý, khai thác; việc thực hiện hợp đồng và nghĩa vụ của các bên.

Kết quả xác minh xác định, đến ngày 30/6/2026, ông N.T.Q còn nợ 552.273.528 đồng, gồm 379.432.900 đồng tiền gốc và 172.840.628 đồng tiền chậm thanh toán. Từ ngày 01/7/2026 đến ngày 31/8/2026 tiếp tục phát sinh 23.222.659 đồng. Tổng số tiền phải thanh toán tạm tính đến ngày 31/8/2026 là 575.496.187 đồng.

Việc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, đồng thời tiếp tục chiếm hữu, sử dụng và không bàn giao lại tài sản sau khi hợp đồng hết hạn làm cho khoản phải thu từ khai thác tài sản công chưa được thu hồi, cản trở việc quản lý, khai thác tài sản và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước.

Khởi kiện sau khi các biện pháp yêu cầu, kiến nghị chưa khắc phục được vi phạm

Trước khi thực hiện quyền khởi kiện, VKSND Khu vực 5 đã áp dụng các biện pháp theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 nhằm tạo điều kiện để hành vi vi phạm được chấm dứt và lợi ích công được khôi phục mà chưa phải sử dụng biện pháp tố tụng.

Ngày 11/8/2026, VKSND Khu vực 5 ban hành Quyết định số 08/QĐ-VKS yêu cầu ông N.T.Q chấm dứt hành vi vi phạm, thanh toán khoản nợ và bàn giao lại mặt bằng; đồng thời kiến nghị Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Công ích quận Bình Thạnh thực hiện quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công.

Tuy nhiên, ông N.T.Q không thực hiện đầy đủ yêu cầu; Công ty không trực tiếp khởi kiện và có văn bản đề nghị Viện kiểm sát tiếp tục thực hiện việc khởi kiện nhằm thu hồi khoản tiền phát sinh từ tài sản công và bàn giao lại mặt bằng để quản lý theo quy định.

Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh và xác định vụ việc thuộc trường hợp bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND Khu vực 5 đã ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, yêu cầu TAND Khu vực 5 giải quyết việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền thuê và bàn giao lại tài sản công.

Kiểm sát viên VKSND Khu vực 5 thực hiện quyền khởi kiện tại Phiên tòa.

Viện kiểm sát yêu cầu buộc ông N.T.Q thanh toán số tiền tạm tính đến ngày 31/8/2026 là 575.496.187 đồng; tiếp tục thanh toán khoản tiền tương ứng với việc sử dụng tài sản trong thời gian chậm bàn giao kể từ ngày 01/9/2026 đến ngày thực tế bàn giao và khoản tiền chậm thanh toán theo quy định; đồng thời di dời người, tài sản thuộc quyền quản lý, sử dụng của mình và bàn giao toàn bộ mặt bằng có diện tích 97,92 m² cho đơn vị được Nhà nước giao quản lý.

Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát

Tại phiên tòa, đại diện VKSND Khu vực 5 trình bày căn cứ khởi kiện; phân tích, đánh giá các tài liệu, chứng cứ đã thu thập; làm rõ việc ông N.T.Q không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán và tiếp tục sử dụng tài sản công sau khi hợp đồng thuê đã hết hạn là không có căn cứ pháp lý, ảnh hưởng đến quyền quản lý, khai thác tài sản của Nhà nước.

Trình bày tại phiên tòa, ông N.T.Q cũng thừa nhận việc chậm thực hiện nghĩa vụ và trình bày nguyên nhân do khó khăn về tài chính.

Sau khi xem xét toàn diện tài liệu, chứng cứ, kết quả tranh tụng và diễn biến tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xác định yêu cầu khởi kiện của VKSND Khu vực 5 có căn cứ và tuyên chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát. Theo đó, ông N.T.Q phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán các khoản tiền theo phán quyết của Tòa án; tiếp tục thực hiện nghĩa vụ phát sinh trong thời gian chậm bàn giao mặt bằng; đồng thời di dời người và tài sản thuộc quyền quản lý, sử dụng của mình, bàn giao lại toàn bộ Nhà xe lô L (vị trí 3), Cư xá Thanh Đa, diện tích 97,92 m², cho Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Công ích quận Bình Thạnh quản lý, khai thác.

Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên do VKSND Khu vực 5 trực tiếp khởi kiện được đưa ra xét xử và được Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu.

Kết quả vụ án cho thấy bước đầu tính khả thi của cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện nhằm bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Đặc biệt, quá trình giải quyết vụ việc thể hiện việc khởi kiện được thực hiện sau khi Viện kiểm sát đã tiến hành kiểm tra, xác minh, yêu cầu chấm dứt vi phạm và kiến nghị chủ thể có trách nhiệm thực hiện quyền khởi kiện nhưng lợi ích công vẫn chưa được bảo vệ đầy đủ.

Từ kết quả thực tiễn này, VKSND Khu vực 5 tiếp tục nâng cao chất lượng công tác phát hiện nguồn tin, kiểm tra, xác minh, thu thập chứng cứ và thực hiện quyền khởi kiện, góp phần bảo vệ tài sản công và lợi ích của Nhà nước theo đúng quy định pháp luật.