Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua về nguyên tắc dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp. (Ảnh: QH)

Theo Tờ trình do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày, mục tiêu của việc ban hành Pháp lệnh là tạo lập cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ về chi phí tố tụng; bảo đảm trình tự, thủ tục thu, nộp, thanh toán tiền tạm ứng và chi trả chi phí tố tụng theo hướng đơn giản, thuận tiện, minh bạch; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và hợp tác xã, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xét xử của Tòa án.

Dự thảo Pháp lệnh tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm bảo đảm tính thống nhất với các luật mới được ban hành hoặc sửa đổi, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, hình sự và phục hồi, phá sản.

Hoàn thiện quy định về chi phí tố tụng, bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung quy định về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản. Theo đó, dự thảo bổ sung một chương riêng quy định về xác định chi phí tố tụng trong lĩnh vực này, trong đó làm rõ nguyên tắc xác định chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí; các khoản chi phí tố tụng khác được thực hiện theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản.

Liên quan đến chi phí giám định, dự thảo bổ sung quy định về miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự nhằm cụ thể hóa khoản 5 Điều 135 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Đồng thời, sửa đổi các quy định về trách nhiệm nộp tiền tạm ứng, chi trả và thủ tục thanh toán chi phí giám định theo hướng cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định trưng cầu giám định phải có trách nhiệm nộp tiền tạm ứng và thanh toán chi phí đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện giám định không thuộc diện được ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động. Quy định này nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Giám định tư pháp.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày Tờ trình dự án Pháp lệnh.

Đối với chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, dự thảo sửa đổi quy định về nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng, nghĩa vụ chịu chi phí và xử lý khoản tiền tạm ứng trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính theo hướng thực hiện theo pháp luật tố tụng và pháp luật về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự.

Đồng thời, quy định về trách nhiệm chi trả chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài trong tố tụng hình sự cũng được sửa đổi theo hướng viện dẫn thực hiện theo pháp luật về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực hình sự.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng, việc sửa đổi các quy định nêu trên nhằm thể chế hóa chủ trương đổi mới công tác xây dựng pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời góp phần khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc phục hồi, phá sản tại Tòa án.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật

Thẩm tra dự án Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra thống nhất với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng và đánh giá dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phân quyền, phân cấp, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tại Phiên họp. (Ảnh: QH)

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát nhằm bảo đảm tính chính xác, đồng bộ giữa dự thảo Pháp lệnh với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và các luật có liên quan; đồng thời bảo đảm nguồn lực thực hiện và hạn chế phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết.

Đối với quy định về miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc mở rộng phạm vi áp dụng từ tố tụng dân sự, tố tụng hành chính sang tố tụng hình sự để cụ thể hóa quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục chỉnh lý một số quy định nhằm bảo đảm thống nhất trong kỹ thuật lập pháp.

Về các trường hợp được miễn tiền tạm ứng, miễn chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và chi phí giám định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản đồng tình với dự thảo nhưng đề nghị nghiên cứu bổ sung một số đối tượng như người bị thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và người dân tộc thiểu số rất ít người theo Luật Trợ giúp pháp lý, đồng thời rà soát để bảo đảm đầy đủ các trường hợp được hưởng chính sách miễn, giảm.

Đối với quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại liên quan đến chi phí tố tụng, đa số ý kiến thống nhất với phương án dự thảo vì cơ bản phù hợp với quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đồng thời kế thừa quy định hiện hành, góp phần bảo đảm giải quyết vụ việc nhanh chóng, hiệu quả.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng. (Ảnh: QH)

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đánh giá hồ sơ dự án Pháp lệnh được Tòa án nhân dân tối cao chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và cơ bản bảo đảm chất lượng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá cao công tác thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Hội đồng Dân tộc cùng các cơ quan của Quốc hội; đồng thời ghi nhận việc Tòa án nhân dân tối cao đã nghiêm túc tiếp thu, giải trình nhiều ý kiến để hoàn thiện dự thảo trước khi trình.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp rà soát toàn diện dự thảo, đặc biệt bảo đảm tính thống nhất với các dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự đang được nghiên cứu, tránh để Pháp lệnh nhanh chóng lạc hậu sau khi các đạo luật này được sửa đổi.

Trên cơ sở đó, Tòa án nhân dân tối cao hoàn thiện hồ sơ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Kết thúc phiên họp, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng, tạo cơ sở để hoàn thiện hành lang pháp lý về chi phí tố tụng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức và công dân.