Tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp; đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của tình trạng mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị.

Trước đó, ngày 30/9/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá. Sau hơn 10 năm triển khai thực hiện, công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ vững trật tự quản lý kinh tế, hạn chế thất thu ngân sách và bảo vệ hoạt động sản xuất trong nước.

Từ năm 2014 đến năm 2025, các bộ, ngành, lực lượng chức năng, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tuy nhiên, tình hình mới xuất hiện nhiều diễn biến đáng chú ý. Các hoạt động kinh doanh, vận chuyển trái phép thuốc lá có xu hướng chuyển sang phương thức tinh vi hơn, lợi dụng không gian mạng, thương mại điện tử, dịch vụ bưu chính để giao dịch, tiêu thụ. Đáng chú ý, việc mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng, gây nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, nhất là đối với thanh thiếu niên, đồng thời tác động tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội.

Ảnh minh họa.

Phát huy sức mạnh tổng hợp, xây dựng thế trận toàn dân phòng, chống buôn lậu thuốc lá

Một trong những yêu cầu trọng tâm được Chỉ thị số 25/CT-TTg đặt ra là tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; huy động sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể Nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu thuốc lá.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia xây dựng phong trào toàn dân đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đối với các địa phương, Chỉ thị yêu cầu Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy trực thuộc Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, chính quyền và hệ thống chính trị tích cực tham gia công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về tình hình vi phạm trong phạm vi địa bàn quản lý.

Chỉ thị cũng yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức phải gương mẫu trong thực hiện quy định pháp luật; nghiêm cấm việc mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Cùng với đó, các lực lượng chức năng được giao nhiệm vụ tăng cường đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Bộ Công an tập trung nắm tình hình trên không gian mạng và tại các địa bàn trọng điểm; tổ chức tuần tra, kiểm soát, xác lập chuyên án, đấu tranh với các đường dây, ổ nhóm buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá; phối hợp các cơ quan tố tụng đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử các vụ án.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Bộ đội Biên phòng tăng cường kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở; phối hợp ngăn chặn hoạt động vận chuyển trái phép thuốc lá qua biên giới. Lực lượng Cảnh sát biển được giao tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển, kịp thời phát hiện, xử lý các đường dây vận chuyển trái phép.

Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Hải quan nâng cao hiệu quả công tác nghiệp vụ, phối hợp với các cơ quan liên quan phát hiện, xử lý các hành vi buôn lậu thuốc lá qua địa bàn hải quan; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, khuyến khích tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống buôn lậu.

Hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý trong tình hình mới

Một điểm quan trọng của Chỉ thị số 25/CT-TTg là yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý đối với các loại hình thuốc lá mới, nhất là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện các quy định về xử lý hành vi kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; hướng dẫn lực lượng Quản lý thị trường nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.

Bộ Y tế phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan nghiên cứu hoàn thiện quy định pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá; bổ sung các quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trái quy định.

Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường quản lý tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm thuốc lá; kiểm tra, giám sát việc lợi dụng dịch vụ bưu chính, thương mại điện tử để vận chuyển thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đối với chính quyền địa phương, Chỉ thị xác định rõ trách nhiệm trong việc tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống buôn lậu tại cơ sở. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát địa bàn, cả khu vực biên giới, nội địa và môi trường mạng; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, đặc khu được gắn với kết quả công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, sử dụng trái phép thuốc lá trên địa bàn quản lý. Đây là yêu cầu nhằm nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong công tác quản lý nhà nước.

Bên cạnh biện pháp đấu tranh, xử lý, Chỉ thị cũng yêu cầu các địa phương quan tâm phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức để người dân không bị lôi kéo, tiếp tay cho các hoạt động vi phạm pháp luật.

Các cơ quan báo chí được đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; biểu dương những mô hình, cách làm hiệu quả, đồng thời phê phán các hành vi tiếp tay, thiếu trách nhiệm trong công tác phòng, chống buôn lậu.

Chỉ thị số 25/CT-TTg thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg ngày 30/9/2014 của Thủ tướng Chính phủ, thể hiện yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu thuốc lá. Việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ được giao sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ vững kỷ cương pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.