Quốc hội thông qua Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm, kiểm sát, xét xử và thi hành án

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. (Ảnh: QH)

Với 473/476 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,6% tổng số đại biểu Quốc hội, Nghị quyết được thông qua, tiếp tục tạo cơ sở để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm chất lượng hoạt động tư pháp và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác thi hành án.

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình bày Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, trên cơ sở nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉnh lý dự thảo Nghị quyết và có Báo cáo số 198 ngày 21/8/2026 gửi Quốc hội. Dự thảo Nghị quyết sau khi được tiếp thu, chỉnh lý gồm 8 điều, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất và khả thi.

Điều chỉnh các chỉ tiêu phòng, chống tội phạm, xét xử phù hợp thực tiễn

Một trong những nội dung được quan tâm trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết là các chỉ tiêu về phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉnh lý điểm a và điểm n khoản 1 Điều 2 của dự thảo Nghị quyết liên quan đến chỉ tiêu kéo giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu về phòng, chống ma túy, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 18 ngày 28/7/2026 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Các đại biểu tham dự tại Hội trường. (Ảnh: QH)

Đối với chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, quá trình thảo luận cho thấy có hai nhóm ý kiến. Một số đại biểu đề nghị tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số vụ việc thụ lý; trong khi đó, một số ý kiến cho rằng chỉ nên quy định yêu cầu giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, không quy định tỷ lệ cụ thể trên tổng số thụ lý.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, theo Công văn số 490 ngày 6/8/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, số lượng vụ án, vụ việc mà các tòa án phải thụ lý trong điều kiện hiện nay đã tăng gần gấp đôi so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96, trong khi tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp, gây áp lực lớn đối với hệ thống tòa án.

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, dự thảo Nghị quyết được chỉnh lý theo hướng bảo đảm việc giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%.

Đồng thời, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm giao cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính trên tổng số thụ lý trong ngành Tòa án và gửi Quốc hội để giám sát.

Cách tiếp cận này nhằm đặt trọng tâm vào chất lượng, tiến độ giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật, đồng thời tạo điều kiện để ngành Tòa án chủ động xác định chỉ tiêu phù hợp với khối lượng, tính chất công việc thực tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. (Ảnh: QH)

Bảo đảm giải quyết kịp thời đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm

Đối với tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, một số đại biểu đề nghị tiếp tục quy định tỷ lệ từ 60% trở lên; một số ý kiến khác đề nghị điều chỉnh tỷ lệ hoặc không quy định tỷ lệ cụ thể.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, từ khi vận hành mô hình tổ chức mới ngày 1/7/2025, số đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm gửi đến Tòa án nhân dân tối cao tăng rất mạnh. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì chỉ tiêu giải quyết từ 60% trở lên khó bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở cân nhắc ý kiến đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, chỉ tiêu này được chỉnh lý theo hướng tăng số lượng và chất lượng giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm hằng năm; giải quyết kịp thời đơn sắp hết hạn đề nghị kháng nghị; bảo đảm việc giải quyết đơn đúng thời hạn, có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, trong thời gian tới, trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề án về hoàn thiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm được cấp có thẩm quyền kết luận, Tòa án nhân dân tối cao sẽ báo cáo Quốc hội về các nội dung liên quan đến việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.

Không để xảy ra trường hợp bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ

Một nội dung khác được Quốc hội thảo luận là chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ.

Qua thảo luận, có đại biểu Quốc hội tán thành phương án quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn. Một số ý kiến đề nghị quy định theo hướng hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp bỏ trốn.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị lựa chọn phương án thứ nhất, bởi chỉ tiêu này đã được quy định tại Nghị quyết số 96/2019/QH14 và đang được thực hiện nghiêm túc. Đồng thời, chỉ tiêu chỉ đặt ra trách nhiệm đối với trường hợp cơ sở giam giữ thiếu trách nhiệm dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân bỏ trốn.

Quy định này cũng phù hợp với Điều 376 Bộ luật Hình sự về tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn và khoản 6 Điều 7 Luật Thi hành án hình sự về các hành vi bị nghiêm cấm.