Hình sự, chính sách hình sự và hình sự hóa là ba phạm trù có quan hệ hữu cơ nhưng khác nhau về nội hàm, cấp độ và chức năng. Trên chuyên mục NGHIÊN CỨU – TRAO ĐỔI, bài viết “Hình sự, chính sách hình sự và hình sự hóa: Từ nhận thức đến quản trị ranh giới hình sự (Kỳ I)” của tác giả Võ Khánh Vinh nghiên cứu các phạm trù này trong một chỉnh thể lý luận thống nhất, xác định ranh giới hình sự là điểm kết nối giữa hiện thực hình sự, chính sách hình sự, quá trình hình sự hóa và việc sử dụng quyền lực hình sự; từ đó, đề xuất chuyển trọng tâm nhận thức từ mức độ hình sự hóa sang quản trị ranh giới hình sự theo yêu cầu cần thiết, tương xứng, hiệu quả, nhân đạo, bảo đảm quyền con người và phù hợp với Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tạo lập, lưu trữ, trao đổi và khai thác thông tin, tác động trực tiếp đến hoạt động phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Qua bài viết “Hoàn thiện cơ chế chứng minh trong tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số”, tác giả Lại Thị Thu Hà phân tích những vấn đề đặt ra đối với hoạt động chứng minh trong môi trường dữ liệu số như: Truy nguyên quá trình hình thành và xử lý chứng cứ số; kiểm chứng thực chất giá trị chứng minh của dữ liệu; sử dụng công nghệ và AI trong hoạt động chứng minh...; trên cơ sở đó, đưa ra kiến nghị hoàn thiện về vấn đề này.
Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất luôn là loại án phức tạp do nguồn gốc đất đa dạng và pháp luật đất đai có nhiều thay đổi qua các thời kỳ; việc xác định đúng di sản thừa kế là quyền sử dụng đất giữ vai trò quyết định đối với hướng giải quyết vụ án. Bài viết “Kỹ năng xác định di sản là quyền sử dụng đất trong kiểm sát việc giải quyết các vụ án tranh chấp thừa kế” của tác giả Phạm Thị Mai - Phạm Hải Sơn trên chuyên mục CÔNG TÁC KIỂM SÁT tập trung phân tích các kỹ năng nghiệp vụ cốt lõi của Kiểm sát viên, gồm: Kỹ năng kiểm sát việc thu thập và đánh giá chứng cứ về tính hợp pháp của quyền sử dụng đất; kỹ năng nhận diện và phân định phần quyền sử dụng đất của người để lại di sản trong khối tài sản chung với người khác...
Thực tiễn xử lý hành vi sử dụng dao gây thương tích cho người khác hiện vẫn còn những cách hiểu khác nhau, nhất là về việc có xem xét thêm trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng hay không. Tác giả Đinh Thị Ngọc Bích qua bài viết “Trao đổi về việc xác định trách nhiệm hình sự đối với hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao” trên chuyên mục THỰC TIỄN - KINH NGHIỆM đã đối chiếu quy định của Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 với Bộ luật Hình sự năm 2015, tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia và chỉ ra nguy cơ “chuyển hóa pháp lý” khi chính hành vi gây thương tích làm cho con dao được coi là vũ khí quân dụng; từ đó, kiến nghị cần có hướng dẫn cụ thể về tiêu chí xác định “dao có tính sát thương cao”, cơ chế giám định và việc áp dụng các tội danh có liên quan nhằm bảo đảm sự thống nhất trong thực tiễn xử lý hình sự.
Quyền kháng cáo, kháng nghị được ví như “chìa khóa” mở ra thủ tục giám đốc thẩm. Xuất phát từ lịch sử phát triển và các triết lý pháp lý khác nhau, nền tư pháp thế giới đã hình thành bốn mô hình giám đốc thẩm tiêu biểu, gồm: Phá án, xét lại, kháng cáo và giám sát tư pháp xã hội chủ nghĩa. Bài viết “Chủ thể có quyền kháng cáo, kháng nghị trong các mô hình giám đốc thẩm trên thế giới” của tác giả Nguyễn Thành Chung trên chuyên mục THÔNG TIN KHOA HỌC phân tích chủ thể được trao quyền kháng cáo, kháng nghị giám đốc thẩm trong từng mô hình; từ đó, gợi mở một số vấn đề đối với mô hình giám đốc thẩm ở Việt Nam.
Ngoài ra, Tạp chí Kiểm sát số 19/2026 còn có một số bài viết như: “Một số vướng mắc trong thực tiễn áp dụng quy định về Tội sử dụng trái phép chất ma túy” của tác giả Thiều Thị Thùy Dương - Nguyễn Thị Ngọc; “Về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản” của tác giả Trần Xuân Thiên An; “Quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi - Kinh nghiệm quốc tế và kiến nghị cho Việt Nam” của tác giả Đặng Thanh Hoa…
Trân trọng giới thiệu và kính mời Quý độc giả đón đọc.
Khánh Trâm
Bài viết chưa có bình luận nào.