Đồng Tháp: VKSND Khu vực 6 chủ động phát hiện vi phạm, đưa Nghị quyết 205 vào thực tiễn

Chủ động phát hiện vi phạm, nâng cao chất lượng kiến nghị

Nghị quyết số 205/2025/QH15 mở ra cơ chế pháp lý mới, tiếp tục khẳng định trách nhiệm của VKSND trong bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công và quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Trong quá trình triển khai, yêu cầu đặt ra là phải chủ động nắm bắt thông tin, phát hiện những vấn đề có nguy cơ xâm phạm lợi ích công, đồng thời nâng cao chất lượng xác minh, thu thập chứng cứ, xây dựng luận cứ pháp lý để các kiến nghị có căn cứ, đúng pháp luật và có tính khả thi.

Bám sát yêu cầu đó, VKSND Khu vực 6 chú trọng phát huy vai trò, trách nhiệm của từng Kiểm sát viên trong việc nhận diện những vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến lợi ích công ngay từ hoạt động nghiệp vụ thường xuyên, cũng như thông qua các nguồn thông tin do quần chúng nhân dân phản ánh.

Việc triển khai Nghị quyết 205 tại đơn vị không chỉ dừng ở phát hiện vi phạm mà gắn với quá trình xác minh thông tin, nghiên cứu căn cứ pháp lý, xác định đúng cơ quan có trách nhiệm và đề xuất giải pháp phù hợp. Trong năm 2026, Kiểm sát viên được phân công đã trực tiếp nghiên cứu, tham mưu lãnh đạo VKSND Khu vực 6 ban hành 03 kiến nghị về bảo vệ lợi ích công. Cả 03 kiến nghị đều được cơ quan hữu quan tiếp thu, chấp nhận.

Một trong những kết quả đáng chú ý là việc phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế thông qua kiểm sát giải quyết một vụ án dân sự. Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án tranh chấp liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hợp đồng tín dụng và thế chấp tài sản, Kiểm sát viên phát hiện giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thể hiện trong hợp đồng công chứng có sự chênh lệch lớn so với giá trị giao dịch thực tế được các bên xác nhận.

Cụ thể, tổng giá chuyển nhượng ghi trong các hợp đồng đối với hai thửa đất là 2,17 tỷ đồng, trong khi tài liệu và lời trình bày tại phiên tòa thể hiện giá chuyển nhượng thực tế là 6,356 tỷ đồng. Từ dấu hiệu hợp đồng ghi giá chuyển nhượng không đúng thực tế, Kiểm sát viên đã nghiên cứu, đánh giá tác động đối với nghĩa vụ thuế và lợi ích của Nhà nước, tham mưu lãnh đạo đơn vị ban hành kiến nghị yêu cầu cơ quan thuế kiểm tra, rà soát, truy thu số tiền thuế thất thu và xử lý vi phạm theo quy định.

Kiến nghị đồng thời đề nghị cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, quản lý, kiểm soát giá trị giao dịch bất động sản, kịp thời ngăn chặn tình trạng ghi giá chuyển nhượng không đúng thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Sau kiến nghị, cơ quan thuế đã tiến hành kiểm tra và ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với những trường hợp liên quan. Trong đó, một trường hợp đã nộp 72 triệu đồng tiền phạt và 36 triệu đồng tiền thuế thu nhập cá nhân đã trốn vào ngân sách nhà nước; các trường hợp còn lại cũng được xác định số tiền phạt và nghĩa vụ tài chính phải thực hiện.

Từ một vụ án dân sự cụ thể, Kiểm sát viên đã nhận diện vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhà nước và tham mưu kiến nghị xử lý. Kết quả này cho thấy yêu cầu không giới hạn việc nghiên cứu hồ sơ trong phạm vi quan hệ tranh chấp giữa các đương sự, mà cần chủ động nhận diện những dấu hiệu có thể xâm phạm lợi ích công để kịp thời xác minh, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Bên cạnh nguồn thông tin từ hoạt động nghiệp vụ, VKSND Khu vực 6 còn chú trọng tiếp nhận, sàng lọc thông tin phản ánh từ quần chúng nhân dân. Từ phản ánh về một hộ kinh doanh chăn nuôi lợn gây mùi hôi, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ dân xung quanh, đơn vị đã tiến hành xem xét, đánh giá và ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Mỹ Ngãi. Nội dung kiến nghị tập trung yêu cầu rà soát, thống kê, phân loại các trường hợp chăn nuôi gây ô nhiễm trên địa bàn; có biện pháp xử lý đối với trường hợp cụ thể; đồng thời tăng cường kiểm tra hoạt động chăn nuôi, phát hiện và xử lý hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Sau kiến nghị của Viện kiểm sát, cơ quan có thẩm quyền đã có văn bản phúc đáp chấp nhận kiến nghị. Hộ gia đình được phản ánh cũng đã khắc phục toàn bộ các yêu cầu theo biên bản kiểm tra.

Gắn kiến nghị với kết quả khắc phục, bảo đảm hiệu quả thực tiễn

Một nội dung khác được VKSND Khu vực 6 quan tâm là tình trạng lấn chiếm lòng đường, lề đường, vỉa hè tại khu vực Chợ Cao Lãnh. Qua xác minh thông tin từ quần chúng nhân dân, đơn vị nhận thấy một số cá nhân, hộ kinh doanh sử dụng lòng đường, lề đường, vỉa hè để mua bán, bày hàng hóa, đặt vật dụng, đậu đỗ phương tiện trái quy định, ảnh hưởng đến trật tự, mỹ quan đô thị, thu hẹp không gian dành cho người và phương tiện tham gia giao thông, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Trên cơ sở đó, Kiểm sát viên tham mưu lãnh đạo đơn vị ban hành kiến nghị đề nghị Chủ tịch UBND phường Cao Lãnh chỉ đạo lực lượng chức năng kiểm tra, rà soát; yêu cầu chấm dứt hành vi chiếm dụng trái phép lòng đường, lề đường, hè phố; xử lý vi phạm theo quy định; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh, tiểu thương nâng cao ý thức bảo vệ không gian công cộng và quyền đi lại an toàn của người dân.

Kiến nghị đã được tiếp thu và triển khai bằng những biện pháp cụ thể. Theo văn bản phúc đáp của UBND phường Cao Lãnh, từ ngày 01/8/2026, địa phương đã tổ chức 28 lượt kiểm tra về trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông trên các tuyến đường, trong đó có khu vực Chợ Cao Lãnh; qua kiểm tra đã nhắc nhở 133 trường hợp, tạm giữ nhiều vật dụng sử dụng để lấn chiếm không gian công cộng. UBND phường đồng thời ghi nhận những đóng góp của Viện kiểm sát đối với công tác quản lý nhà nước trên địa bàn.

Từ thực tiễn triển khai tại VKSND Khu vực 6 có thể thấy, hiệu quả thực hiện Nghị quyết 205 gắn chặt với tính chủ động, trách nhiệm và kỹ năng nghiệp vụ của Kiểm sát viên. Một hồ sơ dân sự có thể cung cấp thông tin về dấu hiệu ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách; một phản ánh của người dân có thể đặt ra vấn đề về bảo vệ môi trường; một thực trạng tại khu vực công cộng có thể cho thấy nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông và lợi ích chung của cộng đồng.

Điều quan trọng là sau khi phát hiện, Kiểm sát viên phải kiểm tra, xác minh thận trọng, xây dựng căn cứ pháp lý chặt chẽ, xác định đúng trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền và tham mưu giải pháp đúng pháp luật, sát thực tế, có khả năng thực hiện; đồng thời theo dõi, đôn đốc việc trả lời và thực hiện kiến nghị để bảo đảm hiệu quả thực tế.

Đây cũng là những yêu cầu được đặt ra trong Kế hoạch thực hiện phong trào thi đua của VKSND tỉnh Đồng Tháp: chủ động, nhạy bén phát hiện vi phạm; tham mưu lãnh đạo ban hành kiến nghị; soạn thảo kiến nghị có chất lượng, đề xuất giải pháp khả thi; bảo đảm tỷ lệ kiến nghị được tiếp thu và có biện pháp khắc phục ở mức cao.

Việc có 03/03 kiến nghị về bảo vệ lợi ích công của VKSND Khu vực 6 trong năm 2026 được cơ quan hữu quan tiếp thu, chấp nhận và triển khai các biện pháp xử lý, khắc phục cụ thể là kết quả bước đầu đáng ghi nhận trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Qua đó, công tác kiến nghị được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với việc phát hiện, xác minh, xử lý và theo dõi kết quả khắc phục, góp phần đưa những yêu cầu của Nghị quyết 205 vào thực tiễn. Đồng thời, kết quả này đặt ra yêu cầu tiếp tục phát huy vai trò của Kiểm sát viên, đổi mới phương pháp nắm bắt thông tin, sâu sát thực tiễn, nâng cao chất lượng luận cứ pháp lý và tính khả thi của kiến nghị, góp phần bảo vệ lợi ích Nhà nước, lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.