Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết án hành chính, dân sự

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao dự và chỉ đạo Hội nghị.

Hội nghị được tổ chức bằng hình thức trực tiếp tại trụ sở VKSND tối cao, kết hợp với trực tuyến kết nối đến các điểm cầu trực tuyến trong toàn Ngành.

Kết quả nổi bật, khẳng định bước tiến rõ rệt trong công tác kháng nghị và kiểm sát án dân sự, hành chính

Theo Báo cáo sơ kết tại Hội nghị, việc thực hiện hai Chỉ thị quan trọng của Viện trưởng VKSND tối cao trong thời gian qua đã tạo chuyển biến toàn diện về nhận thức, trách nhiệm và chất lượng công tác kiểm sát trong lĩnh vực hành chính, dân sự của toàn Ngành.

Đại biểu tham dự Hội nghị tại điểm cầu VKSND tối cao.

Các đơn vị kiểm sát các cấp đã quán triệt nghiêm túc, thực hiện đồng bộ các giải pháp tăng cường kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm và kiểm sát chặt chẽ toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc của Tòa án, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân. Chất lượng kháng nghị được nâng cao rõ rệt. Các quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát đã được phân tích kỹ lưỡng, chặt chẽ về căn cứ pháp lý và thực tiễn, bảo đảm tính thuyết phục và hợp pháp.

Tỷ lệ kháng nghị được Tòa án chấp nhận ngày càng tăng, đạt và vượt các chỉ tiêu của Ngành. Nhiều địa phương có kết quả nổi bật như Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Nghệ An, Hải Phòng, Cần Thơ;… Tỷ lệ kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm toàn Ngành đạt 83%, vượt chỉ tiêu đề ra (71%), trong đó án kinh doanh - thương mại đạt 92,3%, tăng 24% so với năm 2024.

Những kết quả đó thể hiện sự nỗ lực, tinh thần trách nhiệm và năng lực chuyên môn ngày càng vững vàng của đội ngũ Kiểm sát viên.

Các điểm cầu tham dự Hội nghị trực tuyến.

Đối với Chỉ thị số 05/CT-VKSTC, các đơn vị đã kiểm sát 100% văn bản tố tụng như thông báo thụ lý, trả lại đơn khởi kiện, đơn yêu cầu do Tòa án gửi đến, phát hiện kịp thời vi phạm về thẩm quyền, thời hạn, xác định sai tư cách người tham gia tố tụng hoặc vi phạm thời hiệu khởi kiện.

Tỷ lệ tham gia phiên tòa, phiên họp đạt 98,4%, các trường hợp vắng mặt đều có lý do khách quan; 100% biên bản phiên tòa, phiên họp được kiểm sát, lập biên bản kiểm sát ngay sau khi kết thúc. Toàn Ngành đã phối hợp với Tòa án tổ chức hơn 13.000 phiên tòa rút kinh nghiệm, trong đó có nhiều phiên tòa trực tuyến hai cấp, bảo đảm hiệu quả, thiết thực, đúng quy định.

VKSND các cấp kiểm sát 100% bản án, quyết định của Tòa án, qua đó kịp thời phát hiện vi phạm tố tụng, sai sót trong việc áp dụng pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, thuế, đầu tư, tín dụng, sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết vụ án và củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý.

Tiếp tục tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng kháng nghị và công tác kiểm sát trong giai đoạn mới

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo cũng nêu một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Trong đó, một số quy định của Bộ luật Dân sự và các luật chuyên ngành chưa được hướng dẫn cụ thể, còn nhiều cách hiểu khác nhau, như quy định về người thứ ba ngay tình, bản chất vụ án, quan hệ tranh chấp, thời hiệu khởi kiện, xử lý tài sản chung… gây khó khăn cho việc xác định căn cứ kháng nghị; Bộ luật Tố tụng Dân sự và Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 chưa quy định rõ căn cứ kháng nghị phúc thẩm, dẫn đến nhận thức pháp lý giữa Viện kiểm sát và Tòa án đôi khi chưa thống nhất.

Đồng chí Đỗ Mạnh Bổng, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Cùng với đó, sau khi tổ chức lại mô hình theo khu vực, phạm vi địa bàn rộng, việc chuyển hồ sơ mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến thời hạn nghiên cứu, ban hành kháng nghị. Khối lượng công việc lớn, nhiều đơn vị nghiệp vụ phải cùng lúc kiểm sát theo nhiều thủ tục tố tụng khác nhau, trong khi biên chế, chế độ chính sách, điều kiện làm việc còn hạn chế, gây áp lực đối với cán bộ, Kiểm sát viên. Một số quy định về quyền thu thập chứng cứ của Viện kiểm sát chưa được quy định cụ thể như đối với đương sự hoặc Thẩm phán; quy trình phối hợp, chuyển hồ sơ giữa hai ngành Tòa án - Kiểm sát còn bất cập;...

Ngoài ra, từ ngày 01/7/2025, do tổ chức lại mô hình VKSND, số lượng đơn và hồ sơ giám đốc thẩm, tái thẩm tăng gấp ba lần, tập trung về VKSND tối cao, gây áp lực lớn cho các đơn vị nghiệp vụ.

Đồng chí Nguyễn Kim Sáu, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án hành chính, kinh doanh thương mại VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Đối với công tác kháng nghị, trong kỳ, VKSND các cấp đã ban hành 5.828 kháng nghị (gồm 4.875 kháng nghị phúc thẩm và 953 kháng nghị giám đốc thẩm). Số kháng nghị được Tòa án chấp nhận là 4.336 vụ, đạt tỷ lệ 86,1% đối với phúc thẩm và 72,3% đối với giám đốc thẩm. Kết quả này cho thấy chất lượng kháng nghị của Viện kiểm sát đã được nâng lên đáng kể, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất.

Công tác kiến nghị, yêu cầu xác minh, thu thập chứng cứ được triển khai đồng bộ, kịp thời, hiệu quả. Trong kỳ, VKSND các cấp đã ban hành hơn 11.500 văn bản yêu cầu xác minh, hơn 7.000 kiến nghị đối với Tòa án, tỷ lệ được chấp nhận, tiếp thu đạt trên 85%. Đặc biệt, nhiều kiến nghị liên quan được các cấp chính quyền và cơ quan hữu quan đánh giá cao, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa và niềm tin của Nhân dân với công lý.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao nhấn mạnh, trong giai đoạn tới, công tác kiểm sát việc giải quyết án hành chính, dân sự đứng trước áp lực về số lượng, tính chất phức tạp và yêu cầu ngày càng cao của hoạt động tư pháp. Mô hình tổ chức mới và xu hướng chuyển đổi số đòi hỏi phải đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành và phương pháp làm việc.

Đồng chí Phó Viện trưởng Nguyễn Đức Thái yêu cầu các đơn vị, Viện kiểm sát các cấp tập trung thực hiện sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tiếp tục nâng cao nhận thức và pháp huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, Viện kiểm sát các cấp, xác định công tác kiểm sát án hành chính, dân sự là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá năm 2026; giao Vụ 9 chủ trì phối hợp Vụ 10, Vụ 14 xây dựng Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị số 05 và 07, tích hợp nội dung tố tụng dân sự công ích.

Nâng cao chất lượng nghiên cứu để đưa ra quan điểm giải quyết đúng và kỹ năng phát hiện vi phạm để ban hành kháng nghị, tập trung vào các vấn đề pháp lý cốt lõi, “nút thắt” quyết định đường lối giải quyết vụ án; xác định trọng tâm theo từng loại án, lập luận pháp lý rõ ràng, chứng cứ đầy đủ.

Toàn cảnh Hội nghị.

Cùng với đó, tiếp tục kiện toàn và tăng cường công tác đào tạo để nâng chất đội ngũ cán bộ, rà soát năng lực cán bộ, đổi mới đào tạo chuyên sâu pháp luật chuyên ngành gắn kỹ năng nghề nghiệp; lấy vụ án bị hủy, sửa, kháng nghị được hoặc không được chấp nhận làm bài học nghiệp vụ; đổi mới nội dung đào tạo theo hướng chuyển trọng tâm sang đào tạo chuyên sâu pháp luật chuyên ngành kết hợp với đào tạo kỹ năng nghề nghiệp.

Tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, tổng kết, rút kinh nghiệm, tập trung vào các dạng vi phạm điển hình, khâu yếu kéo dài; gắn hướng dẫn, kiểm tra với tổng kết để tạo chu trình khép kín nâng cao chất lượng; tăng cường công tác phối hợp trong và ngoài ngành, thực hiện nghiêm Nghị quyết liên tịch số 01-NQLT/BCS ngày 11/5/2023 giữa Ban cán sự đảng VKSND tối cao và TAND tối cao; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, số hóa hồ sơ, xây dựng sơ đồ tư duy phục vụ nghiên cứu, báo cáo án và quản lý, điều hành công việc.

Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái tin tưởng rằng, toàn Ngành sẽ nỗ lực hơn nữa trong thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết án hành chính, dân sự nói chung, đặc biệt trong công tác kháng nghị nói riêng để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao trong thời gian tới.