Nâng cao trách nhiệm công tố, xây dựng nền công tố chủ động, chuyên nghiệp trong giai đoạn mới

Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Viện trưởng VKSND tối cao chỉ đạo Hội nghị.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm VKSND tối cao đến các điểm cầu trong toàn ngành Kiểm sát nhân dân. Tham dự tại điểm cầu VKSND tối cao có đồng chí Hồ Đức Anh, Phó Viện trưởng Thường trực VKSND tối cao; các đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tối cao: Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, đồng chí Nguyễn Hải Quân; các đồng chí Kiểm sát viên VKSND tối cao, lãnh đạo các đơn vị thuộc VKSND tối cao cùng công chức một số đơn vị trực thuộc.

Hội nghị nhằm đánh giá toàn diện kết quả triển khai thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC ngày 18/6/2020 về tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết các vụ án hình sự; làm rõ những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc, từ đó đề ra giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp trong tình hình mới.

Đại biểu tham dự Hội nghị tại điểm cầu VKSND tối cao.

Chuyển biến mạnh mẽ trong thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết án hình sự

Sau 05 năm triển khai thực hiện, Chỉ thị số 05/CT-VKSTC đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của Viện kiểm sát các cấp về yêu cầu thực hiện công tố chủ động, gắn công tố với hoạt động điều tra, bảo đảm phương châm “sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn”. Việc thực hiện Chỉ thị đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giải quyết án hình sự, bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm hình sự có căn cứ, đúng pháp luật, hạn chế oan, sai, bỏ lọt tội phạm.

Theo báo cáo tại Hội nghị, trong giai đoạn khởi tố, điều tra, Viện kiểm sát các cấp đã tăng cường kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, việc thu thập, đánh giá chứng cứ và các hoạt động tố tụng của cơ quan điều tra. Kiểm sát viên được phân công đã chủ động nghiên cứu hồ sơ, trực tiếp hỏi cung bị can, xác minh lời khai trước khi xem xét phê chuẩn các quyết định tố tụng; kiên quyết không phê chuẩn những quyết định không có căn cứ, không bảo đảm yêu cầu pháp luật.

Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao điều hành tham luận tại Hội nghị.

Cùng với đó, Kiểm sát viên tích cực tham gia các hoạt động điều tra như khám nghiệm hiện trường, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra; kịp thời đề ra yêu cầu xác minh, điều tra nhằm làm rõ bản chất vụ án, bảo đảm việc xử lý khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Trong kỳ, Viện kiểm sát các cấp đã tiến hành gần 8.000 cuộc kiểm sát trực tiếp, ban hành hơn 8.000 kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm trong hoạt động điều tra. Các kiến nghị cơ bản được Cơ quan Điều tra tiếp thu, thực hiện, qua đó nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng, góp phần phòng ngừa vi phạm và bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự.

Ở giai đoạn truy tố, Viện kiểm sát các cấp tiếp tục tăng cường kiểm tra, đánh giá toàn diện chứng cứ, tài liệu đã thu thập; bảo đảm việc ban hành quyết định truy tố có căn cứ, đúng pháp luật. Cáo trạng được xây dựng chặt chẽ, thể hiện đầy đủ căn cứ pháp lý, bảo đảm tính thuyết phục, đồng thời thể hiện yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm gắn với bảo vệ công lý.

Trong giai đoạn xét xử, Kiểm sát viên chủ động xây dựng đề cương xét hỏi, kế hoạch tranh luận, dự kiến các tình huống phát sinh tại phiên tòa; thực hiện tốt vai trò kiểm sát việc tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia tố tụng. Hoạt động luận tội, tranh luận, đối đáp tại phiên tòa ngày càng được nâng cao về chất lượng, bảo đảm lập luận chặt chẽ, thuyết phục, góp phần nâng cao hiệu quả tranh tụng và chất lượng xét xử.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao chất lượng công tố trong tình hình mới

Cùng với việc nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, Viện kiểm sát các cấp chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường phối hợp với cấp ủy địa phương, cơ quan điều tra và các cơ quan tiến hành tố tụng. Toàn Ngành đã tham mưu cấp ủy ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tội phạm; ký kết hàng nghìn quy chế phối hợp, tạo cơ chế thống nhất trong quá trình tiếp nhận, giải quyết tin báo, khởi tố, điều tra và xử lý các vụ án hình sự.

Công tác thanh tra, kiểm tra nghiệp vụ được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh thiếu sót, vi phạm trong hoạt động tố tụng. Thông qua kiểm tra, Viện kiểm sát các cấp đã yêu cầu khắc phục hạn chế, nâng cao trách nhiệm của người tiến hành tố tụng, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương nghiệp vụ trong toàn Ngành.

Viện kiểm sát các cấp cũng chú trọng bảo đảm quyền giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và nhân dân đối với hoạt động tư pháp. Các đơn vị trong Ngành chủ động phối hợp, cung cấp thông tin, giải trình đầy đủ các vấn đề được quan tâm; tiếp thu các ý kiến giám sát để nâng cao chất lượng hoạt động công tố và kiểm sát tư pháp.

Đồng chí Lê Minh Long, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ 2 VKSND tối cao trình bày báo cáo sơ kết Chỉ thị 05/2020 của Viện trưởng VKSND tối cao về tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết các vụ án hình sự, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp, Cơ quan điều tra VKSND tối cao đã chủ động phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời ban hành nhiều kiến nghị phòng ngừa, góp phần khắc phục sơ hở, thiếu sót trong hoạt động tư pháp.

Các lĩnh vực hợp tác quốc tế, tương trợ tư pháp hình sự, giải quyết bồi thường trong tố tụng hình sự, xây dựng thể chế và nghiên cứu khoa học tiếp tục được quan tâm triển khai. Những kết quả này góp phần hoàn thiện cơ chế pháp lý, nâng cao năng lực đấu tranh phòng, chống tội phạm và đáp ứng yêu cầu hội nhập, cải cách tư pháp.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, VKSND tối cao chú trọng xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; đồng thời tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động công tố.

Từ ngày 01/7/2025, việc tổ chức VKSND theo mô hình 03 cấp và những thay đổi trong tổ chức cơ quan điều tra đã đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phối hợp tố tụng. Trước yêu cầu đó, VKSND tối cao đã chủ động phối hợp với các cơ quan tư pháp Trung ương ban hành văn bản hướng dẫn, hoàn thiện cơ chế phối hợp, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết án hình sự.

Các Viện kiểm sát địa phương tích cực ký kết quy chế phối hợp với cơ quan điều tra, Công an cấp xã; rà soát, quản lý các vụ án, vụ việc tạm đình chỉ, bảo đảm việc giải quyết được thực hiện đúng quy định pháp luật. Những giải pháp này từng bước đưa hoạt động công tố trong mô hình mới đi vào nền nếp, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Tại Hội nghị, dưới sự điều hành của đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao, các ý kiến tham luận tập trung làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết án hình sự thời gian tới. Hội nghị cũng nghe đại diện Vụ 2 VKSND tối cao giải đáp những vấn đề nghiệp vụ do các đơn vị trong toàn Ngành gửi đến.

Các điểm cầu tham dự Hội nghị trực tuyến trong toàn Ngành.

Xây dựng nền công tố mạnh, chủ động, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của việc sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC trong bối cảnh yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nhiệm vụ bảo vệ pháp luật ngày càng cao.

Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Huy Tiến yêu cầu lãnh đạo, Kiểm sát viên và công chức trong toàn Ngành tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về cải cách tư pháp; nhận thức đầy đủ những yêu cầu mới đối với hoạt động tư pháp nói chung và công tác thực hành quyền công tố nói riêng.

Toàn cảnh Hội nghị tại điểm cầu VKSND tối cao.

Đồng chí Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt là chống oan, sai phải gắn với chống bỏ lọt tội phạm; xử lý nghiêm minh nhưng phải bảo đảm tính nhân văn, hướng thiện; bảo vệ pháp luật phải đi đôi với bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Đồng thời, kiên quyết đấu tranh với tham nhũng, tiêu cực; không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, hành chính, góp phần bảo vệ môi trường đổi mới, sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trong thời gian tới, toàn Ngành cần tập trung thực hiện tư duy mới về tăng cường trách nhiệm công tố, xây dựng nền công tố mạnh, chủ động, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm Kiểm sát viên tham gia sớm, chủ động và xuyên suốt trong quá trình tố tụng.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong và ngoài Ngành, xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên có bản lĩnh chính trị, kỷ cương, chuyên nghiệp; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu phục vụ công tác công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.

Theo Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Huy Tiến, những định hướng chỉ đạo tại Hội nghị là cơ sở quan trọng để VKSND các cấp tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết án hình sự, góp phần cùng toàn Ngành thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và phục vụ sự phát triển của đất nước.