Bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả việc thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao chỉ đạo Hội nghị.

Dự Hội nghị có đồng chí Hoàng Thị Quỳnh Chi, Kiểm sát viên VKSND tối cao; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc VKSND tối cao; lãnh đạo Vụ và toàn thể công chức Vụ 9, Vụ 10; tập thể lãnh đạo Vụ 14 và công chức làm công tác xây dựng pháp luật. Tham dự Hội nghị còn có Viện trưởng, Phó Viện trưởng phụ trách Phòng 9, Chánh Văn phòng, Trưởng phòng 9 các VKSND tỉnh, thành phố được chọn thí điểm gồm Hà Nội, Quảng Ninh, Đắk Lắk, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ.

Hội nghị được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến kết nối từ điểm cầu trung tâm VKSND tối cao đến các điểm cầu trong toàn Ngành.

Tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Xuân Hà, Phó Vụ trưởng Vụ 14 giới thiệu nội dung cơ bản của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ 9, phổ biến, quán triệt nội dung Quy chế phối hợp số 01/2025 và giải đáp một số khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn địa phương.

Đồng chí Đỗ Mạnh Bổng, Vụ trưởng Vụ 9, trình bày quy trình khởi kiện vụ án dân sự công ích, nhấn mạnh những nội dung trọng tâm và vấn đề cần lưu ý để các đơn vị trong toàn Ngành, đặc biệt là các đơn vị thí điểm, tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ.

Đại biểu tham dự Hội nghị.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm trong công tác chuẩn bị của Vụ 9, Vụ 14 và các đơn vị liên quan; đồng thời đề nghị đại biểu nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các nội dung được phổ biến, quán triệt tại Hội nghị.

Đồng chí nhấn mạnh 9 nội dung trọng tâm nhằm triển khai hiệu quả Nghị quyết 205/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn của Ngành. Trong đó, các đơn vị cần quán triệt, nâng cao nhận thức và phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ thí điểm. Các đơn vị phải đưa nhiệm vụ này vào chương trình, kế hoạch công tác, thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo, không để triển khai hình thức. Kết quả thực hiện nhiệm vụ thí điểm là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị và người đứng đầu.

Vụ 9 cần tăng cường theo dõi, giám sát, kiểm tra; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh nơi buông lỏng trách nhiệm; phổ biến điển hình tốt và rút kinh nghiệm từ vi phạm. Vụ 15 nghiên cứu gắn kết quả thí điểm vào tiêu chí đánh giá, xếp loại tập thể, cá nhân; Văn phòng VKSND tối cao nghiên cứu, đề xuất phong trào thi đua trong công tác khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Điểm cầu tham dự Hội nghị.

Cùng với đó, chú trọng lựa chọn và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đủ năng lực, bản lĩnh, chuyên môn. Các đơn vị cần lựa chọn Kiểm sát viên tinh nhuệ, có tư duy nhạy bén, kinh nghiệm, dám làm, dám chịu trách nhiệm làm nòng cốt; gắn chất lượng thực hiện nhiệm vụ với công tác đánh giá, phân loại cán bộ. Vụ 9 và Trường Đại học Kiểm sát chủ trì các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng thu thập thông tin, xác minh, xây dựng yêu cầu khởi kiện, tranh tụng bảo vệ lợi ích công; đồng thời biên soạn, cập nhật chương trình, tài liệu đào tạo, lồng ghép nội dung tố tụng công ích vào giảng dạy chính quy.

Viện Khoa học kiểm sát sớm hoàn thành cuốn sách “Kinh nghiệm của một số quốc gia về vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công”; Vụ 13 phối hợp sưu tầm, dịch thuật tài liệu quốc tế phục vụ nghiên cứu, học tập trong Ngành.

Chủ động nắm bắt đầy đủ, kịp thời thông tin về các vụ việc tố tụng công ích. Viện kiểm sát các cấp phải coi đây là nhiệm vụ nền tảng, thực hiện thường xuyên, có trách nhiệm; không chỉ chờ thông tin gửi đến mà phải chủ động phát hiện dấu hiệu xâm phạm quyền dân sự, lợi ích công trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, môi trường, tài nguyên, bảo vệ trẻ em.

Phải xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, chuyên ngành, chính quyền cơ sở, tổ chức chính trị – xã hội; đồng thời khai thác hiệu quả nguồn thông tin từ báo chí, dư luận xã hội và mạng xã hội, bảo đảm kịp thời, chính xác, phục vụ công tác kiểm tra, xác minh.

Đồng chí Đỗ Mạnh Bổng, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự VKSND tối cao.

Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, xác minh, coi đây là khâu then chốt quyết định việc khởi kiện. Việc kiểm tra, xác minh phải thực chất, chủ động, độc lập, thu thập chứng cứ hợp pháp, đầy đủ, có giá trị chứng minh cao; chú trọng kiểm tra hiện trường, trưng cầu giám định, định giá, lấy ý kiến chuyên môn để làm rõ bản chất vụ việc. Chỉ khởi kiện khi có đầy đủ căn cứ pháp luật và chứng cứ thuyết phục.

Chú trọng chất lượng thông báo, kiến nghị, yêu cầu trước khi khởi kiện. Đây là bước bắt buộc, thể hiện tính thận trọng và nguyên tắc không làm thay các chủ thể có trách nhiệm khởi kiện. Văn bản kiến nghị phải rõ ràng, cụ thể, có căn cứ pháp lý và thời hạn thực hiện, tránh hình thức. Sau khi ban hành, cần theo dõi, đôn đốc việc thực hiện để làm căn cứ cho quyết định khởi kiện khi cần thiết.

Ngoài ra, khi quyết định khởi kiện, phải chuẩn bị kỹ hồ sơ, luận cứ chặt chẽ, bảo đảm tranh tụng thuyết phục tại tòa án. Kiểm sát viên phải nắm chắc chứng cứ, xây dựng luận cứ theo từng vấn đề pháp lý, chủ động đối đáp, phản biện, làm rõ tính chất công ích của vụ án.

Sau mỗi phiên tòa, cần tổ chức rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng tranh tụng trong toàn Ngành.

Toàn cảnh Hội nghị.

Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm cho các địa phương. Vụ 9 và các Viện kiểm sát cấp tỉnh thí điểm phải duy trì kiểm tra thường xuyên; định kỳ 3 tháng, 6 tháng, 1 năm báo cáo kết quả, khó khăn, vướng mắc về VKSND tối cao. Qua đó, tổng hợp, hướng dẫn, điều chỉnh, bảo đảm thống nhất nhận thức và hành động trong toàn Ngành.

Tăng cường các điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ thí điểm, trong đó, Cục 3 phối hợp với các đơn vị liên quan bố trí kinh phí, trang thiết bị, giám định, định giá, hỗ trợ chuyên gia phục vụ công tác nghiệp vụ.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phối hợp với các cơ quan báo chí trung ương và địa phương để phổ biến quy định pháp luật, kết quả triển khai nhiệm vụ thí điểm. Báo Bảo vệ pháp luật, Tạp chí Kiểm sát và Cổng thông tin điện tử VKSND tối cao xây dựng kế hoạch truyền thông tổng thể, đa dạng hình thức tuyên truyền, mở chuyên trang, chuyên mục, tọa đàm trực tuyến, góp phần lan tỏa hiệu quả chủ trương lớn này.