Cơ chế đột phá phát triển hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia

Nghị định gồm 5 chương, 54 điều, áp dụng đối với Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài có liên quan đến hoạt động đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Việt Nam.

Cơ chế đặc thù thu hút chuyên gia, tài năng trẻ

Nghị định quy định chuyên gia dữ liệu là người có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng chế, mô hình công nghệ hoặc kết quả nghiên cứu được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, tổ chức nghề nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo hoặc doanh nghiệp công nghệ uy tín xác nhận trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu và lĩnh vực liên quan.

Tài năng trẻ là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 35 tuổi tính đến năm được phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh, có thành tích, giải thưởng uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặc có công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng kiến, mô hình công nghệ, kết quả nghiên cứu, dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa trong các lĩnh vực nêu trên.

Bộ trưởng Bộ Công an quyết định tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể xác định chuyên gia, nhà khoa học, nhà sáng chế, cá nhân có tài năng, tài năng trẻ thuộc phạm vi quản lý, dựa trên thành tích, giải thưởng, công trình khoa học, sáng chế, sản phẩm, dịch vụ, kinh nghiệm triển khai các nhiệm vụ, dự án về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu, hạ tầng dữ liệu, phân tích dữ liệu, công nghệ số và trình độ chuyên môn phù hợp.

Nhà nước thực hiện cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng chuyên gia, tài năng trẻ trong và ngoài nước có trình độ cao tham gia hoạt động sáng tạo, nghiên cứu, phát triển, phân tích, quản trị, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chuyên gia, tài năng trẻ có thể được tuyển dụng, tiếp nhận, ký hợp đồng dựa trên năng lực, sản phẩm và kết quả đầu ra; được hưởng thù lao, tiền thưởng, mức hỗ trợ tăng thêm và các quyền lợi vật chất, phi vật chất tương xứng với năng lực, mức độ đóng góp. Đồng thời, có thể được giao chủ trì hoặc tham gia đồng thời nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dự án dữ liệu quan trọng.

Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, Nghị định cho phép áp dụng cơ chế phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, ươm tạo, hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển tài năng.

Thỏa thuận đặc thù về thu nhập, lợi ích và ưu đãi thuế

Một điểm đáng chú ý là cơ quan, tổ chức được áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù với chuyên gia, tài năng trẻ về tiền lương, tiền thưởng, quyền sở hữu trí tuệ, quyền khai thác kết quả nghiên cứu, phân chia lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, sáng kiến và giá trị gia tăng tạo ra từ hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu.

Thu nhập được xác định căn cứ hiệu quả nhiệm vụ, vị trí đảm nhiệm, sản phẩm tạo ra, mức độ đóng góp và kết quả đầu ra. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phê duyệt mức thu nhập, thưởng, tỷ lệ phân chia lợi ích sau khi có ý kiến của bộ phận chuyên môn hoặc hội đồng đánh giá. Đối với nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước, việc quyết định phải phù hợp quy định về ngân sách, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và pháp luật liên quan.

Nguồn kinh phí chi trả gồm ngân sách nhà nước theo nhiệm vụ được giao, nguồn thu hợp pháp của đơn vị, nguồn xã hội hóa, tài trợ, viện trợ theo quy định. Việc sử dụng kinh phí phải đúng mục đích, dự toán, có chứng từ và được kiểm soát nội bộ.

Đáng chú ý, chuyên gia, tài năng trẻ được hưởng các ưu đãi tốt nhất về thuế thu nhập cá nhân theo pháp luật về thuế; đồng thời được áp dụng quy định về miễn thuế thu nhập cá nhân tương tự chính sách tài chính đối với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Việc hưởng ưu đãi gắn với cam kết về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đầu ra, tiến độ và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, thỏa thuận, hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp phải định kỳ đánh giá kết quả thực hiện, mức độ hoàn thành sản phẩm và hiệu quả đóng góp của chuyên gia, tài năng trẻ.

Trong trường hợp không hoàn thành cam kết, vi phạm nghĩa vụ, sử dụng ưu đãi sai mục đích, không còn đáp ứng điều kiện hoặc có hành vi gian lận, cố ý vi phạm pháp luật, việc chấm dứt, điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi được thực hiện theo thỏa thuận, hợp đồng, quyết định áp dụng ưu đãi và quy định pháp luật.

Ngược lại, Nghị định quy định không thu hồi ưu đãi đối với những rủi ro khách quan đã được nhận diện, báo cáo và xử lý đúng quy trình; hoặc kết quả thử nghiệm thất bại nhưng nằm trong phạm vi rủi ro được chấp nhận của hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Nghị định số 386/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2026.

Tự Thức