Tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình mới

Hoàn thiện thể chế, quản trị tiến độ từng vụ việc, tài sản và nguồn tiền

Chỉ thị số 36/CT-TTg nêu rõ, sau hơn 9 năm triển khai Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 06/02/2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác thi hành án dân sự, nhận thức, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương đối với công tác này tiếp tục được nâng lên; cơ chế phối hợp trong tổ chức thi hành án ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Tuy nhiên, công tác thi hành án dân sự vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn cần tập trung xử lý. Việc xử lý tài sản để thi hành án, nhất là tài sản kê biên trong các vụ án tham nhũng, kinh tế và tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều tài sản vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, hiện trạng không phù hợp hồ sơ hoặc có tranh chấp; nhiều dự án được kê biên nhưng chưa hoàn thành thủ tục đầu tư, xây dựng, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, thuế.

Để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành nghiêm minh, đúng pháp luật, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế; chủ động phối hợp với các bộ, ngành có liên quan tổng hợp, đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập của pháp luật phát sinh trong thực tiễn thi hành án, tập trung vào pháp luật đất đai, đầu tư, doanh nghiệp, hình sự, dân sự liên quan đến xử lý tài sản là đất đai, dự án, tài sản bảo đảm, tài sản trong các vụ án lớn và xử lý đối với pháp nhân không chấp hành án.

Trên cơ sở đó, tổng hợp các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn thi hành án để kịp thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm thống nhất, khả thi trong tổ chức thi hành án.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước về thi hành án dân sự; nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Chủ động rà soát toàn bộ quy trình tổ chức thi hành án, từ tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án, áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, đấu giá đến giao tài sản, để chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ theo Luật Thi hành án dân sự năm 2025, phù hợp với mô hình cơ quan thi hành án dân sự một cấp tại địa phương, bảo đảm vận hành thông suốt.

Đồng thời, chuyển mạnh từ theo dõi kết quả chung sang quản trị tiến độ đối với từng vụ việc, tài sản và nguồn tiền có giá trị lớn; hoàn thiện bộ chỉ số quản trị phục vụ chỉ đạo, điều hành. Trong đó, xây dựng cơ chế cảnh báo đối với hồ sơ chậm xác minh, chậm kê biên, chậm xử lý tài sản hoặc chậm xử lý tiền thi hành án để có chỉ đạo kịp thời.

Tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình mới - Ảnh minh họa.

Tập trung thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế; tăng cường phối hợp liên ngành

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chỉ thị số 36/CT-TTg đặt ra là nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế.

Bộ Tư pháp chỉ đạo Hệ thống thi hành án dân sự tập trung tổ chức thi hành dứt điểm các vụ việc có điều kiện thi hành; xây dựng tiêu chí phân loại các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài; xác định nguyên nhân, giao rõ đơn vị, cá nhân xử lý và thời hạn hoàn thành.

Định kỳ 6 tháng, tổng hợp, lập danh sách các vụ việc theo tiêu chí đã xác định để chỉ đạo, giải quyết; đồng thời gửi danh sách cho Ủy ban nhân dân, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh để chỉ đạo. Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, vụ việc đặc biệt lớn, ảnh hưởng đến thu hồi tài sản hoặc quyền lợi của nhiều tổ chức, cá nhân, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phải kịp thời tổng hợp, báo cáo hoặc đề xuất cơ chế xử lý đặc biệt, báo cáo Chính phủ để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Chỉ thị cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; kịp thời phát hiện, tổng hợp, kiến nghị xử lý trường hợp định giá tài sản không sát giá trị thực tế, thông đồng, dìm giá hoặc có nguy cơ gây thất thoát tài sản, qua đó phòng ngừa vi phạm, thất thoát, lãng phí trong thi hành án dân sự.

Cơ quan thi hành án dân sự phải tăng cường rà soát, xử lý đối với đương sự có hành vi hoặc dấu hiệu che giấu, chuyển dịch, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án; trường hợp có đủ căn cứ thì chuyển, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với Bộ Công an, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao thực hiện các biện pháp xác minh, truy tìm tài sản; áp dụng kịp thời các biện pháp ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản tại giai đoạn điều tra. Cơ quan điều tra phải xác định rõ nguồn gốc, phần sở hữu của bị can khi kê biên tài sản, đặc biệt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế.

Cơ quan Công an các cấp phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án dân sự bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án đối với trường hợp có sự chống đối, cản trở. Đồng thời, rà soát những vụ việc đã có kế hoạch cưỡng chế nhưng chưa bố trí được lực lượng bảo vệ cưỡng chế, kịp thời có phương án bảo đảm tiến độ cưỡng chế, bàn giao tài sản; phối hợp xử lý nghiêm các hành vi cản trở, chống đối thi hành án theo quy định.

Bộ Công an chỉ đạo trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh phối hợp với cơ quan thi hành án dân sự trong thông báo, cung cấp thông tin, chuyển giao giấy tờ, tiền, tài sản, thu, trả tiền, tài sản liên quan đến phạm nhân là người phải thi hành án, người được thi hành án.

Đồng thời, phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin, dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an phục vụ khai thác thông tin về đương sự, xác minh điều kiện thi hành án. Phối hợp triển khai định danh điện tử, tích hợp, cung cấp các dịch vụ trực tuyến phục vụ công tác thi hành án dân sự, trong đó có dịch vụ “Nộp tiền thi hành án” và 3 dịch vụ công trực tuyến gồm “Tạm ứng án phí, lệ phí”, “Đơn yêu cầu thi hành án” và “Xác nhận kết quả thi hành án” qua ứng dụng VNeID theo quy định của pháp luật.

Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành án; chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chặt chẽ khâu thẩm định tài sản bảo đảm trong hoạt động cấp tín dụng.

Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải kịp thời cung cấp thông tin về tài khoản, tiền gửi, tài sản khác của người phải thi hành án và hồ sơ, tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan thi hành án dân sự; thực hiện nghiêm các quyết định phong tỏa tài khoản, khấu trừ tiền trong tài khoản; tăng cường phối hợp xử lý tài sản bảo đảm và các hành vi vi phạm theo thẩm quyền.

Ủy ban nhân dân, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan, phát huy vai trò trong chỉ đạo, điều hòa, phối hợp giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc, nhất là đối với vụ việc lớn, phức tạp, kéo dài hoặc liên quan nhiều cơ quan, tổ chức.

Định kỳ hằng quý, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự rà soát danh mục vụ việc, tài sản có giá trị lớn, trọng điểm, phức tạp, kéo dài trên địa bàn; xác định rõ nguyên nhân, giải pháp thực hiện, tham mưu, đề xuất Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự chỉ đạo, phân công thành viên Ban Chỉ đạo, cơ quan, cá nhân liên quan thực hiện và xác định thời hạn hoàn thành. Qua đó, khắc phục tình trạng chậm phối hợp, đùn đẩy hoặc né tránh trách nhiệm.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp rà soát những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện trình tự, thủ tục đăng ký đất đai đối với tài sản đã được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tuyên xử lý, công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng; tài sản bán đấu giá thi hành án; tài sản được giao, nhận để trừ vào tiền thi hành án theo hướng đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thực hiện đối với thủ tục thuộc thẩm quyền.

Đối với những nội dung vượt thẩm quyền, các địa phương có trách nhiệm tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, hoàn thiện quy định, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong xử lý tài sản và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án dân sự.

Tự Thức