Giữ vững niềm tin nơi tuyến đầu - từ công tác tư tưởng đến phòng, chống tội phạm ở vùng biên

Những cung đường nơi biên giới

Mùa Thu về, những sợi nắng mảnh mai xuyên qua khung cửa sổ. Len lỏi qua những nhành cây, ngọn cỏ, nhuộm vàng những bông hoa gợi cho ta biết bao cảm xúc… và 5 giờ sáng - khi nhiều gia đình còn chìm trong giấc ngủ, chiếc xe máy của anh Nguyễn Hữu Đôn, Kiểm sát viên VKSND khu vực 4 - Sơn La đã bắt đầu lăn bánh đi đến trụ sở làm việc. Bốn mươi cây số mỗi sáng, rồi lại bốn mươi cây số trở về khi ngày làm việc kết thúc. Với người ở miền xuôi, quãng đường ấy có thể chỉ là một khoảng cách địa lý. Nhưng ở vùng cao Sơn La, đó là những cung đường quanh co qua núi, những đoạn đường vắng, những ngày mưa trơn trượt và những buổi sáng mùa đông giá lạnh.

Buổi sáng tại trụ sở VKSND khu vực 4 - Sơn La, những cán bộ kiểm sát bắt đầu một ngày làm việc. Có người nghiên cứu hồ sơ, có người chuẩn bị xuống địa bàn, có người trao đổi với Điều tra viên về một vụ án... Địa bàn công tác của VKSND khu vực 4 trải rộng trên 13 đơn vị hành chính cấp xã, nằm giữa vùng miền núi, biên giới của tỉnh Sơn La. Với 63,5 km đường biên giới quốc gia giáp huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, đây là địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đồng thời đặt ra không ít thách thức đối với công tác thực thi pháp luật.

Hành trình di chuyển đến cơ quan, đoạn qua đèo Chiềng Đông.

Ở đây, khoảng cách địa lý đôi khi trở thành một thử thách thực sự khi mà từ trụ sở Viện kiểm sát đến những bản xa nhất có nơi lên tới 170 - 180 km. Một chuyến công tác cơ sở vì thế không đơn thuần là vài giờ di chuyển, mà có thể là cả một hành trình vượt núi, vượt những cung đường quanh co, hiểm trở để đến với người dân. Có những con đường phải đi qua nhiều lần mới quen, những cung đường xa nhất lại trở thành nơi thử thách rõ nhất bản lĩnh, trách nhiệm và tinh thần hướng về cơ sở của người cán bộ Kiểm sát… Và cũng có những câu chuyện của cơ sở chỉ có thể cảm nhận được khi người cán bộ thực sự dành thời gian lắng nghe. Với những Kiểm sát viên làm nhiệm vụ tại địa bàn biên giới, đó là một phần của công việc. Không chỉ là kiểm sát hồ sơ, tài liệu; không chỉ là những con số về tố giác, tin báo hay những vụ án được giải quyết. Đằng sau mỗi vụ việc là một hoàn cảnh, một gia đình, một cuộc đời và rộng hơn là sự bình yên của cả cộng đồng.

Kiên trì “thắp sáng” pháp luật nơi biên cương

Nơi phên dậu Tổ quốc - những cột mốc biên giới đứng lặng giữa núi rừng, qua bao mùa mưa nắng vẫn bền bỉ khẳng định chủ quyền thiêng liêng của đất nước. Ở nơi ấy, có những người cán bộ Kiểm sát ngày ngày lặng lẽ đi qua những cung đường xa xôi, đến với từng bản làng, mang theo không chỉ những quy định của pháp luật mà còn cả trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên trước Đảng, trước Nhân dân. Công việc của họ có thể không ồn ào, nhưng từng việc làm cụ thể lại góp phần giữ gìn sự bình yên nơi biên giới, củng cố niềm tin của Nhân dân và vun đắp “thế trận lòng dân” vững chắc.

Những cái nắm tay thắm tình đoàn kết tại Đồn Biên phòng Chiềng Tương.

Đồng chí Phạm Thị Quỳnh Ngọc - Viện trưởng VKSND khu vực 4 chia sẻ: Đồng chí luôn trăn trở một điều và câu hỏi ấy theo đồng chí trong từng chuyến công tác về cơ sở tại địa bàn các xã biên giới - công tác kiểm sát việc tiếp nhận, phân loại và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm - là làm thế nào để pháp luật thực sự đến được với người dân, nhất là những người dân đang sinh sống ở những bản làng còn nhiều khó khăn, nơi mà khoảng cách địa lý đôi khi cũng là khoảng cách trong tiếp cận thông tin và pháp luật?!…

Đồng chí Phạm Thị Quỳnh Ngọc - Viện trưởng VKSND khu vực 4 kiểm sát việc lấy lời khai đối tượng tại Đồn Biên phòng Chiềng Tương.

Trong hành trình đưa pháp luật đến với người dân phải kể đến địa bàn xã Lóng Phiêng, tỉnh Sơn La, đây là địa bàn biên giới với 22,785 km đường biên giới quốc gia, 10 mốc quốc giới và 01 cọc dấu. Núi rừng nơi đây đẹp và hùng vĩ, nhưng cuộc sống của một bộ phận người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Điều kiện kinh tế - xã hội chưa đồng đều, trình độ dân trí giữa các khu vực còn có sự chênh lệch; trong khi đó, tình hình tội phạm, nhất là tội phạm về ma túy, vận chuyển hàng hoá qua biên giới luôn tiềm ẩn những diễn biến phức tạp. Trong hoàn cảnh ấy, mỗi vụ việc xảy ra trên địa bàn không chỉ đặt ra yêu cầu xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, mà còn đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận từ căn nguyên của vấn đề để chủ động phòng ngừa. Mỗi Kiểm sát viên vì thế không thể chỉ chờ hồ sơ đến bàn làm việc, phải đi cơ sở, phải nghe dân nói. Và quan trọng hơn, phải tìm được cách để những quy định tưởng như khô khan của pháp luật trở nên gần gũi, dễ hiểu và thiết thực đối với cuộc sống.

Kiểm sát viên Nguyễn Hữu Đôn kiểm sát việc cân tịnh vật chứng tại Đồn Biên phòng Chiềng Tương.

Xuất phát từ thực tế địa bàn, VKSND khu vực 4 đã chủ động phối hợp với cấp uỷ, chính quyền xã Lóng Phiêng, Đồn Biên phòng Chiềng Tương đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với điều kiện từng khu dân cư; thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền lưu động, phát tờ rơi; lồng ghép nội dung tuyên truyền trong quá trình tuần tra bảo vệ biên giới; tuyên truyền tại thực địa khu vực mốc quốc giới…

Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Biên giới quốc gia; công tác phòng, chống mua bán người; phòng, chống ma tuý; xuất, nhập cảnh trái phép; giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư… , chú trọng lựa chọn những nội dung thiết thực, sát với tình hình địa bàn, nhất là những phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm mà người dân có nguy cơ gặp phải.

Một người dân hiểu pháp luật là thêm một người biết tự bảo vệ mình. Một gia đình nâng cao cảnh giác là thêm một “pháo đài” phòng ngừa tội phạm. Và khi người dân tin tưởng, đồng hành cùng chính quyền, cùng các cơ quan bảo vệ pháp luật, sức mạnh bảo vệ bình yên từ cơ sở sẽ được nhân lên.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ những điều gần gũi nhất

Có thể khẳng định rằng ranh giới giữa một hành vi vi phạm pháp luật và những hệ lụy đối với đời sống xã hội đôi khi rất mong manh. Một chuyến vận chuyển hàng hóa trái phép, một lần nhận lời vận chuyển ma túy hay một thông tin được chia sẻ thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội có thể bắt đầu từ sự thiếu hiểu biết, nhưng hậu quả lại không dừng ở một cá nhân hay một gia đình. Câu chuyện ấy càng trở nên rõ nét trên không gian mạng. Nếu trước đây các đối tượng tìm cách lợi dụng địa hình, đường mòn, lối mở để thực hiện hành vi phạm tội thì nay, chỉ với một chiếc điện thoại, thông tin sai lệch, thủ đoạn lừa đảo hay những lời dụ dỗ có thể vượt qua mọi khoảng cách địa lý, tiếp cận hàng trăm, hàng nghìn người. Vì thế, bảo vệ người dân ở biên giới hôm nay không chỉ là bảo vệ sự bình yên trên từng cung đường, bản làng, mà còn phải quan tâm đến “khoảng không gian” phía sau mỗi màn hình điện thoại.

Đồng chí Phạm Thị Quỳnh Ngọc, Viện trưởng VKSND khu vực 4 nhận giải Khuyến khích tại Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tỉnh Sơn La năm 2026.

Từ thực tiễn kiểm sát các vụ án về ma túy, vận chuyển hàng hóa qua biên giới và tội phạm trên không gian mạng, Kiểm sát viên Nguyễn Hữu Đôn nhận thấy phía sau mỗi hành vi vi phạm không chỉ là vấn đề xử lý hình sự, mà còn là những nguyên nhân, điều kiện cần được chủ động phòng ngừa. Vì vậy, quá trình kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm luôn được gắn với yêu cầu phát hiện sơ hở, thiếu sót, nhận diện phương thức, thủ đoạn phạm tội để tham mưu biện pháp phòng ngừa. Những vụ án đã xảy ra cũng trở thành cơ sở để tuyên truyền, giúp người dân hiểu pháp luật, nâng cao cảnh giác, chủ động tố giác tội phạm và tự bảo vệ mình trên cả địa bàn thực tế và không gian mạng.

Từ những vụ án, những kiến nghị cụ thể và những việc làm sát dân, người cán bộ Kiểm sát góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật, vào công lý và vào sự lãnh đạo của Đảng. Đó là cách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thiết thực nhất - bắt đầu từ kỷ cương pháp luật và được bồi đắp bằng niềm tin của Nhân dân nơi phên dậu của Tổ quốc.

Ngành Kiểm sát phát huy vai trò “lá chắn” pháp lý gắn với tinh thần nhân văn và công tác dân vận

Nếu trong lĩnh vực hình sự, VKSND với vai trò đấu tranh phòng, chống, xử lý nghiêm minh mọi tội phạm, thì trên mặt trận dân sự, hành chính và công tác dân vận, tinh thần nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước vừa trao cho ngành Kiểm sát một "lá chắn" vững chắc mang tên: Nghị quyết số 205/2025/QH15 kết hợp cùng Quyết định số 23-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về Quy chế công tác dân vận trong hệ thống chính trị.

Chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công là một bước tiến mang tính cách mạng. Dưới lăng kính công tác Đảng, đây là sự hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Nhà nước pháp quyền thực sự "của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân" - nơi ánh sáng công lý soi rọi đến những chủ thể mà trước đây chưa có quy định pháp luật cụ thể bảo vệ họ.

Kiểm sát viên hướng dẫn bà con tiếp cận thông tin về Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Đơn vị đã thể hiện rõ vai trò nòng cốt, đưa nội dung thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15 và Quy chế công tác dân vận (Quyết định 23-QĐ/TW) vào nghị quyết chuyên đề hàng tháng, coi đây là "thước đo lòng trung thành với Đảng, sự tận tụy với Nhân dân". Phát động phong trào thi đua "Dân vận khéo" gắn với thực tiễn nghiệp vụ; chủ trì ký kết Quy chế phối hợp với UBND 13 xã trong việc thực hiện thí điểm Nghị quyết 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội.

Sức sống của Nghị quyết 205/2025/QH15 và công tác dân vận chính quyền đã thực sự nảy mầm từ những câu chuyện thực tiễn. Điển hình là vụ việc của anh Lèo Văn T và chị Lò Thị T hơn 40 tuổi không biết chữ và không có bất kỳ giấy tờ tùy thân nào chứng minh sự tồn tại hợp pháp của mình. Sau khi tiếp nhận thông tin, VKSND khu vực 4 đã phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền giúp anh, chị được cấp Giấy khai sinh….

Từ những cột mốc biên giới giữa núi rừng đến toạ độ lửa Ngã ba Cò Nòi 

Rời Yên Châu vùng biên, hành trình ấy trở về Mai Sơn - mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, nơi nhiều thế hệ cha anh đã làm nên những trang sử hào hùng bằng lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất. Hơn 70 năm đã trôi qua, Ngã ba Cò Nòi vẫn còn đó và trở thành địa chỉ đỏ trong những trang sử vàng của dân tộc, ghi dấu những chiến công đặc biệt tiêu biểu của lực lượng thanh niên xung phong, của quân và dân ta trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Việc giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp niềm tin và lòng tự hào nghề nghiệp được lồng ghép qua các đợt sinh hoạt hướng tới kỷ niệm các ngày lễ lớn của Ngành. Những tấm gương "người tốt, việc tốt", những cá nhân điển hình tiên tiến được lan tỏa, tạo động lực to lớn để mỗi Kiểm sát viên tự hào về màu áo thiên thanh đang khoác trên mình.

Hôm nay, đất nước đã hòa bình, nhưng tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người cán bộ vẫn là yêu cầu xuyên suốt. Trên địa bàn vùng biên Yên Châu và mảnh đất Mai Sơn giàu truyền thống cách mạng, những người Kiểm sát viên đang tiếp nối truyền thống ấy trên một mặt trận mới - mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ pháp luật và giữ gìn cuộc sống bình yên của nhân dân. 

Tập thể VKSND khu vực 4 trong hành trình hướng về địa chỉ đỏ tại tượng đài ngã ba Cò Nòi, xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Nếu trước đây, bản lĩnh được thử thách giữa bom đạn chiến trường, thì hôm nay, bản lĩnh của người Kiểm sát viên được thể hiện qua từng vụ án, từng chứng cứ, từng quyết định tố tụng; qua sự kiên quyết đấu tranh với tội phạm, đồng thời bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Đó là công việc đòi hỏi không chỉ nghiệp vụ vững vàng, mà còn sự công tâm, bản lĩnh và trách nhiệm trước Đảng, trước pháp luật và trước nhân dân.

Mảnh đất từng chứng kiến những con người tuổi đôi mươi hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước… hôm nay tiếp tục chứng kiến những người Kiểm sát viên lặng thầm góp sức giữ gìn kỷ cương, pháp luật và bình yên cuộc sống. Để truyền thống anh hùng không chỉ được nhắc lại trong những trang sử… mà tiếp tục được viết bằng bản lĩnh, trách nhiệm và những việc làm cụ thể của thế hệ hôm nay.

Để pháp luật không có “địa bàn xa”

Khi một ngày làm việc ở VKSND khu vực 4 kết thúc, các hồ sơ vụ án được khép lại. Những chiếc xe bắt đầu rời trụ sở để ngày mai, những chuyến đi lại bắt đầu. 

Chiều xuống, con đường vùng cao lại chìm trong màu núi. Chiếc xe của cán bộ Kiểm sát trở về sau một ngày công tác;... Bởi giữ bình yên nơi miền núi, biên giới không chỉ là đấu tranh với tội phạm. Đó còn là giữ vững niềm tin của nhân dân vào pháp luật, vào Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng - bắt đầu từ những điều rất cụ thể, từ mỗi cán bộ và từ chính cơ sở.

Nhóm tác giả: Phạm Thị Quỳnh Ngọc - Nguyễn Hùng Cường - Nguyễn Thị Hồng Thuý - Nguyễn Thị Hương

Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, Sơn La