Quy định mới về chế độ báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW.

Từ “báo cáo tình hình” đến phân tích, dự báo và quản trị bằng dữ liệu

Quy định số 218-QĐ/TW điều chỉnh toàn diện các vấn đề về nguyên tắc, yêu cầu, đối tượng, nội dung, thời hạn, hình thức, thẩm quyền ký, gửi, tiếp nhận, tổng hợp và trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo phục vụ Bộ Chính trị, Ban Bí thư và lãnh đạo chủ chốt. Đối tượng áp dụng gồm các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương; các cơ quan tham mưu, giúp việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, cơ quan đảng ở Trung ương; các đảng ủy bộ, ngành, cơ quan Trung ương và những cơ quan, tổ chức khác theo yêu cầu.

Một trong những nội dung nổi bật là yêu cầu nâng chất lượng báo cáo từ việc tổng hợp thông tin sang phân tích và tham mưu. Báo cáo phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác, kịp thời; đồng thời có khả năng phân tích, đánh giá, dự báo, nhận diện sớm vấn đề, nguy cơ, thách thức, cơ hội và kiến nghị phương án xử lý. Như vậy, thông tin báo cáo không chỉ phản ánh những việc đã xảy ra mà phải hỗ trợ cơ quan lãnh đạo nhận diện xu hướng và đưa ra quyết định kịp thời.

Cùng với yêu cầu về nội dung là sự thay đổi rõ nét trong phương thức quản trị dữ liệu. Quy định xác lập nguyên tắc “một nguồn dữ liệu, nhiều mục đích sử dụng”: thông tin, dữ liệu được thu thập một lần, sau đó được chia sẻ, khai thác thống nhất theo phân quyền. Mục tiêu trực tiếp là hạn chế tối đa tình trạng các cơ quan phải báo cáo lặp lại cùng một nội dung.

Đáng chú ý, công nghệ số được đưa thành một yêu cầu trong công tác báo cáo. Quy định yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, tổng hợp báo cáo. Báo cáo có thể thực hiện bằng văn bản hoặc bằng dữ liệu số; văn bản điện tử được ký số theo quy định có giá trị pháp lý như văn bản giấy, còn dữ liệu số trở thành thành phần chính thức của hồ sơ báo cáo và phải được quản lý, lưu trữ, khai thác theo quy định.

Việc gửi báo cáo cũng được tổ chức theo hướng tập trung hơn. Báo cáo gửi Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt được gửi đến Văn phòng Trung ương Đảng để tiếp nhận, quản lý, tổng hợp và phân tích. Đối với cùng một nội dung báo cáo định kỳ, cấp dưới chỉ thực hiện một báo cáo thống nhất để gửi đồng thời đến các cơ quan có thẩm quyền; cơ quan đã được cung cấp đầy đủ dữ liệu thì không yêu cầu báo cáo lại, trừ trường hợp cần làm rõ, bổ sung hoặc có yêu cầu của cấp có thẩm quyền.

Quy định số 218-QĐ/TW đồng thời thiết lập tương đối đầy đủ hệ thống các loại báo cáo, gồm báo cáo ngày, tuần, tháng, quý I, 6 tháng, 9 tháng, năm; báo cáo chuyên đề; báo cáo lãnh đạo chủ chốt; báo cáo đột xuất và các báo cáo khác; báo cáo điểm văn bản. Để giảm trùng lặp, báo cáo tháng 3 được lồng ghép vào báo cáo quý I; tháng 6 và quý II vào báo cáo 6 tháng; tháng 9 và quý III vào báo cáo 9 tháng; tháng 12 và quý IV vào báo cáo năm.

Mốc thời gian báo cáo cũng được quy định cụ thể. Báo cáo tháng tính từ ngày 26 tháng trước đến ngày 25 tháng báo cáo và gửi trước ngày 30 hằng tháng. Báo cáo quý I, 6 tháng, 9 tháng và năm lần lượt chốt số liệu đến ngày 25/3, 25/6, 25/9 và 25/12, gửi trước ngày 30 của tháng tương ứng. Cách xác định thống nhất kỳ báo cáo tạo cơ sở để đồng bộ số liệu giữa các cơ quan.

Siết trách nhiệm người đứng đầu, chủ động báo cáo vấn đề mới và tình huống đột xuất

Một nội dung đáng chú ý khác của Quy định số 218-QĐ/TW là yêu cầu báo cáo phải tập trung vào vấn đề cần lãnh đạo, chỉ đạo, không tổng hợp dàn trải. Đối với báo cáo lãnh đạo chủ chốt, mỗi vấn đề phải làm rõ tình hình, diễn biến; nguyên nhân; đánh giá tác động; kiến nghị hoặc phương án xử lý và nội dung cần xin ý kiến chỉ đạo nếu có. Những thông tin đã phản ánh trong báo cáo định kỳ không tiếp tục lặp lại nếu không cần thiết.

Đối với báo cáo chuyên đề, phạm vi nội dung khá rộng, từ tình hình đất nước, vấn đề nổi bật cần xin ý kiến chỉ đạo, kết quả nghiên cứu chuyên sâu, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết đến những kiến nghị về chủ trương, chính sách lớn. Đáng chú ý, trong nhóm đối tượng thực hiện báo cáo tình hình đất nước có Viện kiểm sát nhân dân tối cao cùng các cơ quan Trung ương được Quy định xác định cụ thể.

Quy định cũng đặt yêu cầu cao đối với báo cáo đột xuất. Những vấn đề, vụ việc bất thường, nghiêm trọng hoặc có nguy cơ tác động lớn về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thiên tai, dịch bệnh, sự cố; khiếu kiện đông người, phức tạp và các tình huống cần xin ý kiến chỉ đạo phải được báo cáo kịp thời. Đối với vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, khẩn cấp hoặc có nguy cơ tác động lớn, cơ quan, tổ chức phải chủ động báo cáo ngay khi có thông tin ban đầu, không chờ đến khi có đầy đủ thông tin hoặc có yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Báo cáo sau đó tiếp tục được cập nhật khi xuất hiện thông tin mới hoặc tình hình có diễn biến quan trọng.

Trách nhiệm của người đứng đầu được quy định chặt chẽ. Cấp ủy, tổ chức đảng phải tổ chức thu thập, kiểm tra, xác minh, tổng hợp và phân tích dữ liệu, bảo đảm thông tin có khả năng kiểm chứng; trường hợp số liệu giữa các nguồn khác nhau phải làm rõ nguyên nhân và giải trình. Chất lượng công tác báo cáo được xác định là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân.

Người đứng đầu chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực và đầy đủ của nội dung báo cáo; không để xảy ra tình trạng chậm báo cáo, cung cấp không đầy đủ, che giấu hoặc làm sai lệch bản chất tình hình. Khi có sai lệch, chậm báo cáo hoặc không cập nhật dữ liệu theo quy định, phải kiểm tra, làm rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền, gắn trách nhiệm tập thể với trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu.

Đối với cơ quan tham mưu thực hiện công tác báo cáo, Quy định yêu cầu không dừng ở tổng hợp số liệu mà phải phân tích bản chất vấn đề, nhận diện xu hướng, dự báo tình huống và đề xuất giải pháp trên cơ sở dữ liệu đã được kiểm chứng. Đặc biệt, cơ quan tham mưu phải chủ động phát hiện và báo cáo vấn đề mới, vấn đề có tính xu hướng, nguy cơ phát sinh hoặc khả năng tác động lớn, không chờ đến kỳ báo cáo hoặc chờ yêu cầu của cấp có thẩm quyền.

Văn phòng Trung ương Đảng được xác định là đầu mối thống nhất về công tác thông tin, báo cáo; đồng thời có trách nhiệm xây dựng, hướng dẫn đề cương, biểu mẫu, quy trình, tiêu chuẩn dữ liệu, phân loại độ mật và phân quyền truy cập. Hạ tầng báo cáo được định hướng xây dựng tập trung, liên thông, có khả năng tích hợp với các hệ thống thông tin khác và đáp ứng yêu cầu cập nhật, khai thác dữ liệu theo thời gian thực.

Quy định số 218-QĐ/TW có hiệu lực từ ngày 22/9/2026 và thay thế Quy định số 75-QĐ/TW ngày 08/3/2017 của Ban Bí thư. Việc thực hiện Quy định được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, khen thưởng, kỷ luật đối với cấp ủy, cơ quan, tổ chức đảng, tập thể và cá nhân có liên quan.

Phan Anh