Đột phá chiến lược về nhà ở xã hội và nhà ở: 5 định hướng hiện thực hóa khát vọng an cư cho Nhân dân

Chăm lo chỗ ở cho Nhân dân là bản chất tốt đẹp, ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa

Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta quan tâm và có nhiều chính sách, chiến lược để phát triển nhà ở xã hội, coi đây là một trong những nhiệm vụ cấp thiết nhằm giảm bất bình đẳng xã hội, cải thiện năng suất lao động và tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển bền vững. Tại Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/01/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đề cập đến nội dung phát triển nhà ở xã hội: “Rà soát, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ, ưu đãi, thủ tục hành chính về nhà ở xã hội; Đổi mới phương thức, mô hình quản lý và phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp; Đưa các chỉ tiêu về phát triển nhà ở, trong đó có chỉ tiêu bắt buộc phát triển nhà ở xã hội vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm của cả nước và từng tỉnh, thành phố; các tỉnh, thành phố bảo đảm bố trí đủ quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội.”. Đồng thời, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Hội nghị Trung ương lần thứ 6 khóa XIII thể hiện rõ quan điểm của Đảng về việc ưu tiên quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội: “Ưu tiên quỹ đất, vốn và có các chính sách ưu đãi, tạo thuận lợi cho triển khai xây dựng đến năm 2030 được ít nhất 1 triệu nhà ở xã hội cho công nhân và người có thu nhập thấp”. Ngày 24/11/2023, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 42-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, trong đó đặt ra mục tiêu đến năm 2030 sẽ xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.

Nhằm tăng cường tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội, ngày 24/5/2024, Ban Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 34/CT-TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới. Đây là những chỉ đạo xuyên suốt của Đảng đối với hoạt động phát triển nhà ở xã hội của Việt Nam, là cơ sở để Quốc hội và Chính phủ xây dựng các chính sách, kế hoạch định hướng, phát triển nhà ở xã hội trong thời gian qua: Nghị quyết số 201/2025/QH15 ngày 29/5/2025 của Quốc hội về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội trên phạm vi toàn quốc;  Nghị quyết số 155/NQ-CP ngày 01/06/2025 của Chính phủ để thực hiện Nghị quyết số 201/2025/QH15 về triển khai ngay các cơ chế đặc thù, bao gồm việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia; ban hành các văn bản chi tiết thi hành như Nghị định 192/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025 và Nghị định số 302/2025/NĐ-CP ngày 19/11/2025 của Chính phủ quy định chi tiết về Quỹ nhà ở quốc gia cũng như các biện pháp thi hành…  đây là là các văn bản mang tính đột phá nhằm phát triển nhà ở xã hội, tập trung đơn giản hóa thủ tục đầu tư, đất đai, và tạo nguồn lực tài chính nhằm thúc đẩy tiến độ các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực hoàn thiện thể chế, chính sách, đơn giản hoá thủ tục đầu tư, xây dựng, mở rộng đối tượng thụ hưởng và bảo đảm tiến độ Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội theo kế hoạch đề ra. Bên cạnh đó, đã cơ bản hình thành hệ thống cung ứng nhà ở chủ yếu dựa trên cơ chế thị trường, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy phát triển nhà ở, góp phần thay đổi diện mạo đô thị, cải thiện điều kiện sống của Nhân dân và thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế có liên quan.

Báo cáo tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua "Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát" ngày 26/8/2025 của Chính phủ cho thấy cả nước đã “xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát với tổng kinh phí gần 50.000 tỷ đồng được triển khai trong chương trình. Trong đó, hơn 24 nghìn tỷ đồng Nhà nước đã cho phép sử dụng 5% tiết kiệm chi thường xuyên năm 2024 là 5.070 tỷ đồng và từ 1.940 tỷ đồng từ tăng thu ngân sách 2024 để hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ. Nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo, huy động nguồn lực hỗ trợ cao hơn mức quy định của Trung ương: Tuyên Quang, Thanh Hóa: 80 triệu đồng/hộ; Hà Nam (giờ là Ninh Bình) 120 triệu đồng/hộ xây dựng mới. 60% hộ gia đình đã tự huy động thêm nguồn lực xây dựng cao hơn mức hỗ trợ. Huy động được 2,7 triệu ngày công lao động và hơn 454.000 lượt người tham gia hỗ trợ người dân. Bên cạnh đó, một số bộ, cơ quan đã huy động nguồn lực và hỗ trợ rất lớn cho Chương trình như: Bộ Quốc phòng đã hỗ trợ gần 1.000 tỷ đồng, huy động 140.983 lượt cán bộ, chiến sĩ, dân quân với 414.526 ngày công và 62.916 lượt phương tiện; Bộ Công an đã hỗ trợ trên 790 tỷ đồng, huy động hơn 27.400 lượt cán bộ, công an nhân dân với 534.000 ngày công và hỗ trợ nguyên vật liệu xây dựng; ngành Ngân hàng đã hỗ trợ khoảng 1.815,15 tỷ đồng; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã huy động thông qua Quỹ "Vì người nghèo" Trung ương hơn 125,88 tỷ đồng, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh các cấp trên cả nước đã đóng góp 485.715 ngày công lao động…”.

Kết quả này khẳng định sự chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước; thể hiện bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, đảm bảo quyền cơ bản về chỗ ở của công dân; khẳng định việc chăm lo chỗ ở cho nhân dân là bản chất tốt đẹp của chế độ; phát triển nhà ở không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành xây dựng mà là vấn đề liên ngành, liên cấp, gắn với quy hoạch đô thị, đất đai, công nghiệp, giao thông công cộng, thị trường lao động và quản lý dân cư.

Tuy nhiên, công tác phát triển nhà ở xã hội nói riêng và nhà ở nói chung vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Phân khúc nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp chưa được quan tâm đúng mức. Nguồn cung nhà ở xã hội còn thiếu, phân bổ chưa hợp lý. Nhiều dự án thiếu kết nối với các hạ tầng xã hội thiết yếu. Quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội thiếu đồng bộ, thiếu gắn kết với khu vực tập trung nhiều người lao động. Các doanh nghiệp thiếu động lực tham gia vào phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở có giá phù hợp; cơ cấu sản phẩm nhà ở còn thiên về sở hữu, trong khi nhu cầu thuê nhà ở với giá hợp lý của người lao động là rất lớn.

Tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và là thước đo tiến bộ xã hội

Kết luận tại buổi làm việc ngày 19/5/2026 với Đảng uỷ Chính phủ và một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu chỉ đạo, định hướng về phát triển nhà ở xã hội nói riêng và nhà ở nói chung trong thời gian tới, yêu cầu cần tập trung vào một số nội dung chủ yếu sau:

Một là, quán triệt quan điểm quyền có nơi ở hợp pháp là quyền cơ bản của công dân, tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp với khả năng chi trả là thước đo của tiến bộ xã hội, tạo nền tảng phát triển xã hội ổn định, bền vững, nâng cao niềm tin của người dân; định hướng phát triển nhà ở là nội dung quan trọng trong chiến lược, quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, an ninh đô thị, an ninh nông thôn, nâng cao năng suất lao động và bảo đảm sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản. Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở để hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở.

Hai là, phát triển nhà ở trong giai đoạn tới theo cơ chế thị trường có sự định hướng, quản lý hiệu quả của Nhà nước. Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không hoàn toàn để thị trường tự điều tiết. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng thể chế, chính sách, quy hoạch để thị trường phát triển lành mạnh, minh bạch, doanh nghiệp tham gia xây dựng, vận hành với lợi nhuận hợp lý và người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả.

Ba là, bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng. Phát triển nhà ở phải đặt trong mối liên hệ hoàn thiện đồng bộ thể chế, chính sách, mang tính chất liên ngành, liên cấp, liên vùng, gắn với quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển khu công nghiệp, giao thông công cộng, thị trường lao động và quản lý dân cư.

Rà soát việc phân nhóm nhà ở hiện nay, nghiên cứu định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm (nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách) để xác định các cơ chế, chính sách tương ứng, trong đó có chính sách Nhà nước hỗ trợ giá, cung cấp nhà ở miễn phí cho một số đối tượng nhất định.

Bốn là, đề nghị Đảng uỷ Chính phủ chỉ đạo: (i) Nghiên cứu xây dựng chính sách đất đai, tín dụng… phù hợp để phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê với giá hợp lý, khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia. (ii) Khẩn trương xác định quy chuẩn, tiêu chuẩn từng nhóm nhà ở theo mô hình mới; đơn giản hoá thủ tục phát triển nhà ở theo cơ chế một cửa, một đầu mối, một quy trình chuẩn. Các thủ tục về đầu tư, quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng, tiếp cận tín dụng ưu đãi phải được rút ngắn, bảo đảm thuận lợi, rõ thời hạn và trách nhiệm cá nhân. (iii) Các địa phương rà soát lại quỹ đất, hoàn thiện quy hoạch; trong đó, quy hoạch nhà ở trong mọi phân khúc phải gắn liền với quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội thiết yếu, thiết chế văn hoá, y tế, giáo dục,… trước hết tại các khu đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và khu vực đô thị hóa nhanh; chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch để phát triển nhà ở cho thuê. (iv) Kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở. (v) Tăng cường ứng dụng công nghệ số, dữ liệu trong quản lý phát triển nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Năm là, giao Đảng uỷ Chính phủ nghiên cứu, xây dựng chính sách phát triển nhà ở theo mô hình mới, phù hợp với Hiến pháp, chủ trương, đường lối của Đảng và nhu cầu của Nhân dân; sơ kết tình hình thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW, ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, đề xuất ban hành văn bản phù hợp của Ban Bí thư hoặc Bộ Chính trị, làm cơ sở hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, trong đó sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, trình Quốc hội thông qua trong năm 2026.

Phạm Văn Nam, UVBTV Tỉnh uỷ Lâm Đồng,

Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND phường Mũi Né