Đắc Lắc: Viện kiểm sát khởi kiện nhiều vụ án dân sự bảo vệ lợi ích công

Nội dung vụ việc: Vào khoảng 21 giờ ngày 13/8/2025, sau khi ăn nhậu, Võ Ngọc T (SN 1994, trú tại xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk) và Nguyễn Văn K cùng một số người khác đến chơi tại quán bida tại thôn 10, xã Ea Drăng. Tại đây, T và K cãi nhau về việc T còn nợ tiền công thợ sắt chưa trả cho K thì được mọi người can ngăn nên tất cả đi về.

Sau đó, K đến nhà T tại thôn 12, xã Ea Drăng lấy xe mô tô đang để tại đây thì hai người tiếp tục cãi nhau. T vào nhà lấy con dao có chiều dài 47cm, phần cán dao bằng gỗ, phần lưỡi dao bằng kim loại có mũi nhọn, cạnh sắc là vũ khí quân dụng chạy ra chém trúng vào tay K làm K bị thương phải đi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, tỷ lệ tổn thương cơ thể 09%.

Ngày 16/4/2026, T bị TAND khu vực 9 xử phạt 01 năm 06 tháng tù về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.

Qua kiểm sát bản án hình sự sơ thẩm của TAND khu vực 9, VKSND tỉnh Đắk Lắk nhận thấy cấp sơ thẩm đã truy tố và đưa Võ Ngọc T ra xét xử về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Hồ sơ bệnh án của Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên thể hiện số tiền Nguyễn Văn K khám chữa bệnh là 10.628.395 đồng, trong đó Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk đã chi trả từ quỹ bảo hiểm y tế là 7.846.496 đồng. Qua xác minh tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk và làm việc với ông Võ Ngọc T, VKSND tỉnh Đắk Lắk nhận thấy ông T chưa hoàn trả số tiền 7.846.496 đồng cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk và chưa nộp bất kỳ khoản tiền nào liên quan đến chi phí khám, chữa bệnh mà quỹ bảo hiểm y tế đã thanh toán cho ông Nguyễn Văn K. Ông T cho rằng vụ án hình sự đã được Tòa án giải quyết, ông đã thực hiện các nghĩa vụ theo bản án và không đồng ý hoàn trả 7.846.496 đồng cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 16/6/2026, VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp để ngăn chặn khắc, phục hậu quả; theo đó VKSND tỉnh Đắk Lắk đã tiến hành xác minh, giải thích quyền, nghĩa vụ liên quan nhưng đến nay ông Võ Ngọc T vẫn chưa hoàn trả số tiền  7.846.496 đồng cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk và không đồng ý thực hiện việc hoàn trả. Hành vi này làm ảnh hưởng đến việc quản lý, sử dụng quỹ bảo hiểm y tế là quỹ tài chính nhà nước ngoài nhân sách, thuộc tài sản công do nhà nước thống nhất quản lý; xâm phạm lợi ích công cần được bảo vệ theo quy định của pháp luật.

Từ đó, VKSND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu ông Võ Ngọc T chấm dứt hành vi vi phạm nêu trên và yêu cầu ông Võ Ngọc T thực hiện việc hoàn trả cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk số tiền 7.846.496 đồng là khoản chi phí khám, chữa bệnh đã được Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk thanh toán cho ông Nguyễn Văn K do hậu quả từ hành vi vi phạm của ông Võ Ngọc T gây ra.

Tuy nhiên, do ông Võ Ngọc T vẫn không thực hiện số tiền 7.846.496 đồng cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk nên ngày 22/6/2026, VKSND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành kiến nghị khởi kiện, đề nghị Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk xem xét khởi kiện vụ án dân sự đối với ông Võ Ngọc T để yêu cầu hoàn trả số tiền 7.846.496 đồng.

Qua làm việc, Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk xác nhận đã nhận được kiến nghị khởi kiện của VKS. Tuy nhiên, do đây là lĩnh vực mới tiếp cận về mặt thủ tục pháp lý và các điều kiện khách quan khác nên đề nghị VKSND tỉnh Đắk Lắk xem xét, xử lý theo quy định của Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT. Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk thống nhất phối hợp với  VKSND tỉnh Đắk Lắk trong quá trình giải quyết vụ án và sẽ cung cấp đầy đủ các hồ sơ, tài liệu liên quan theo yêu cầu của VKSND tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 25/6/2026, VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích về việc yêu cầu ông Võ Ngọc T hoàn trả tiền chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế mà Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk đã chi trả cho người bị hại; đề nghị TAND khu vực 9 thụ lý vụ án để giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ngày 09/7/2026, TAND khu vực 9 thụ lý vụ án. Ngày 14/7/2026, VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định phân công VKSND khu vực 9 thực hiện quyền, nghĩa vụ của người khởi kiện và kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự nói trên.

Tại phiên toà xét xử, Kiểm sát viên VKSND khu vực 9 đã công bố quyết định khởi kiện và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Kiểm sát viên đã đánh giá tính thuyết phục của các chứng cứ, chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là có căn cứ, đúng pháp luật. Kết quả, Hội đồng xét xử TAND khu vực 9 đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát, buộc ông Võ Ngọc T phải hoàn trả chi phí khám, chữa bệnh mà Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk đã chi trả số tiền từ quỹ bảo hiểm y tế cho bị hại với số tiền 7.846.496 đồng.

Toàn cảnh phiên tòa.

Ngoài vụ việc nói trên, qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự, VKSND khu vực 14, tỉnh Đắk Lắk nhận thấy một số trường hợp người bị hại phải điều trị thương tích do hành vi vi phạm pháp luật do bị can gây ra và được Quỹ bảo hiểm y tế chi trả chi phí khám, chữa bệnh. Qua nghiên cứu hồ sơ, VKSND khu vực 14 xác định các khoản chi này thuộc trường hợp người gây thiệt hại phải hoàn trả theo khoản 5 Điều 40 Luật Bảo hiểm y tế.

Trên cơ sở đó, VKSND khu vực 14 đã thụ lý vụ việc dân sự công ích, phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội rà soát hồ sơ, xác định số tiền Quỹ bảo hiểm y tế đã chi trả; thu thập tài liệu, chứng cứ, làm việc với người có liên quan để xác định trách nhiệm hoàn trả của người gây thiệt hại. Trong quá trình giải quyết, Viện kiểm sát chú trọng tuyên truyền, giải thích pháp luật, tạo điều kiện để người gây thiệt hại tự nguyện khắc phục; đối với trường hợp không khắc phục và cơ quan có quyền khởi kiện không thực hiện việc khởi kiện, VKSND khu vực 14 tiến hành thủ tục khởi kiện theo quy định.

Vụ việc thứ nhất liên quan đến ông H.P.B, người đã có hành vi dùng dao gây thương tích cho anh Đ.X.N, khiến anh N phải điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai. Chi phí khám, chữa bệnh được Quỹ bảo hiểm y tế thanh toán là 21.727.825 đồng.

Sau khi được VKSND khu vực 14 làm việc, giải thích quy định pháp luật và yêu cầu hoàn trả, ông B. vẫn không thực hiện. Sau khi VKSND khu vực 14 kiến nghị khởi kiện, Bảo hiểm xã hội tỉnh Gia Lai có văn bản đề nghị VKS khởi kiện. Ngày 12/8/2026, VKSND khu vực 14 ban hành quyết định khởi kiện ông H.P.B, yêu cầu hoàn trả số tiền 21.727.825 đồng cho Bảo hiểm xã hội tỉnh Gia Lai.

Vụ việc thứ hai liên quan đến các ông N.N.T và N.H.K có hành vi gây thương tích cho anh N.K.T làm người này phải điều trị tại nhiều cơ sở y tế, Quỹ bảo hiểm y tế đã thanh toán tổng cộng 31.293.836 đồng chi phí khám, chữa bệnh.

Trong quá trình thụ lý, xác minh và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ, ông N.H.K đã tự nguyện hoàn trả 633.120 đồng cho Bảo hiểm xã hội cơ sở Tuy An. Đối với số tiền 30.660.716 đồng do Bảo hiểm xã hội cơ sở Tuy Hòa chi trả, các ông N.N.T và N.H.K chưa thực hiện nghĩa vụ hoàn trả. Sau khi VKSND khu vực 14 kiến nghị, Bảo hiểm xã hội cơ sở Tuy Hòa có văn bản đề nghị VKS khởi kiện, ngày 12/8/2026, VKSND khu vực 14 đã khởi kiện, yêu cầu các ông N.N.T và N.H.K hoàn trả số tiền 30.660.716 đồng cho Bảo hiểm xã hội cơ sở Tuy Hòa.

Bên cạnh hai vụ án đã khởi kiện, trong thời gian qua VKSND khu vực 14 đã giải quyết 05 vụ việc, qua đó thu hồi 20.348.084 đồng cho cơ quan Bảo hiểm xã hội. Đối với các vụ việc này, VKSND khu vực 14 trực tiếp làm việc, tuyên truyền, giải thích quy định pháp luật và yêu cầu người gây thiệt hại thực hiện nghĩa vụ. Sau khi nhận thức được trách nhiệm, những người gây thiệt hại đã tự nguyện hoàn trả chi phí khám, chữa bệnh cho cơ quan Bảo hiểm xã hội, qua đó các vụ việc được khắc phục mà không phải thực hiện thủ tục khởi kiện ra Tòa án.

Những kết quả trên cho thấy hiệu quả bước đầu trong việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại VKSND khu vực 14. Từ hoạt động kiểm sát án hình sự, Viện kiểm sát đã chủ động phát hiện các khoản chi từ Quỹ bảo hiểm y tế thuộc trường hợp phải hoàn trả, phối hợp xác minh, yêu cầu khắc phục và trực tiếp khởi kiện khi cần thiết.

Thực tiễn giải quyết các vụ việc thời gian qua tại Đắk Lắk cho thấy, khởi kiện không phải là mục tiêu cuối cùng mà mục tiêu quan trọng là bảo đảm thiệt hại đối với lợi ích công được kịp thời khắc phục. Đối với trường hợp người gây thiệt hại tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, Viện kiểm sát tạo điều kiện để vụ việc được giải quyết nhanh chóng; đối với trường hợp không tự nguyện khắc phục, Viện kiểm sát chủ động thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205. Qua đó, góp phần bảo vệ Quỹ bảo hiểm y tế, nguồn lực của Nhà nước và khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công.

Hồ Ngọc Thảo