Tháo gỡ vướng mắc trong lập và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Nghị quyết tạo cơ sở pháp lý để các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ trong giai đoạn chuyển tiếp, bảo đảm nguồn lực cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh khi nhiều cơ quan chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP quy định việc xử lý các khó khăn, vướng mắc trong lập dự toán kinh phí cho chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm; kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên của tổ chức khoa học và công nghệ công lập; đồng thời hướng dẫn việc phân bổ, giao dự toán đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định tại điểm d, đ khoản 2 và điểm e khoản 3 Điều 63 của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Theo Nghị quyết, dự toán kinh phí từ ngân sách nhà nước để triển khai các chương trình và nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo do Nhà nước tài trợ hoặc đặt hàng được xác định trên cơ sở bốn nhóm nội dung chính, gồm: Kinh phí cho các nhiệm vụ chuyển tiếp; kinh phí cho các nhiệm vụ mở mới; kinh phí thực hiện các chương trình, nhiệm vụ quốc gia đặc biệt phục vụ phát triển công nghệ chiến lược; và kinh phí dành cho các nhiệm vụ cấp bách hoặc các nhiệm vụ triển khai theo nghị quyết của Đảng, Chính phủ.

Đối với các nhiệm vụ chuyển tiếp, việc lập dự toán căn cứ vào nhu cầu kinh phí của năm kế hoạch. Trong khi đó, dự toán đối với nhiệm vụ mở mới được xác định theo số lượng nhiệm vụ dự kiến và mức kinh phí bình quân của các nhiệm vụ cùng loại trong những năm trước, đồng thời tính đến các yếu tố thay đổi về chính sách, chế độ cũng như tác động của lạm phát hoặc giảm phát.

Trường hợp năm trước không phát sinh nhiệm vụ mở mới hoặc chưa có căn cứ xác định loại hình nhiệm vụ, các bộ, ngành, địa phương được lập dự toán trên cơ sở đề xuất nhu cầu thực tế. Đây là giải pháp linh hoạt nhằm bảo đảm việc xây dựng dự toán không bị gián đoạn trong giai đoạn đầu triển khai Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với các chương trình, nhiệm vụ quốc gia đặc biệt phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, dự toán kinh phí được lập căn cứ vào quyết định phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền và đề xuất kinh phí dự kiến của từng chương trình, nhiệm vụ. Trong khi đó, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp bách theo điểm b khoản 2 Điều 16 của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như các nhiệm vụ thực hiện theo nghị quyết của Đảng, Chính phủ, được lập dự toán trên cơ sở văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền và đề xuất kinh phí của các bộ, ngành, địa phương.

Bên cạnh việc bố trí nguồn lực cho các nhiệm vụ nghiên cứu, Nghị quyết cũng quy định nguyên tắc lập dự toán kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Theo đó, việc xây dựng dự toán hằng năm phải dựa trên khối lượng nhiệm vụ dự kiến, điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và lĩnh vực chuyên môn của từng đơn vị; đồng thời gắn với kết quả hoạt động của giai đoạn trước để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Đối với các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cơ sở của tổ chức khoa học và công nghệ công lập, việc lập dự toán cũng được thực hiện theo nguyên tắc kết hợp giữa nhiệm vụ chuyển tiếp và nhiệm vụ mở mới. Trường hợp chưa có nhiệm vụ mở mới trong năm trước, kinh phí được xác định trên cơ sở đề xuất của đơn vị và được cơ quan chủ quản rà soát, tổng hợp. Trong thời gian chưa có quyết định giao quyền tự chủ tài chính theo quy định mới của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc hỗ trợ hoạt động thường xuyên tiếp tục thực hiện theo phương án tự chủ tài chính đã được phê duyệt đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Tháo gỡ vướng mắc trong lập và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Tháo gỡ vướng mắc trong phân bổ, giao dự toán giai đoạn chuyển tiếp

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị quyết là quy định về việc phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong trường hợp các bộ, ngành, địa phương chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đó, phần ngân sách nhà nước không phân bổ thông qua quỹ sẽ được giao trực tiếp cho các đơn vị sử dụng ngân sách theo đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Quy định này tạo cơ sở pháp lý để việc triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ không bị gián đoạn do chưa hoàn thành việc thành lập quỹ theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết cũng xác định rõ, đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước dành cho các nhiệm vụ do Nhà nước tài trợ hoặc đặt hàng tiếp tục được phân bổ và giao dự toán trực tiếp cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc hoặc đơn vị thuộc ngân sách cấp dưới theo quy định hiện hành.

Đối với các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chuyển tiếp đã được triển khai trước thời điểm thành lập quỹ, cơ chế giao dự toán theo pháp luật về ngân sách nhà nước vẫn tiếp tục được áp dụng cho đến khi nhiệm vụ hoàn thành. Quy định này góp phần bảo đảm tính liên tục của các chương trình nghiên cứu, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc ách tắc trong quá trình bố trí kinh phí thực hiện.

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP được đánh giá là giải pháp kịp thời nhằm tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15, nhất là đối với công tác lập dự toán, phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thông qua việc bổ sung cơ chế xử lý trong giai đoạn chuyển tiếp, Nghị quyết góp phần bảo đảm nguồn lực tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện để các chương trình, nhiệm vụ trọng điểm quốc gia, đặc biệt là các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, được triển khai thông suốt, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Theo quy định, Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 26/7/2026 và sẽ hết hiệu lực kể từ thời điểm Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật chấm dứt hiệu lực. Đây được xem là cơ chế chuyển tiếp quan trọng, bảo đảm quá trình triển khai chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không bị gián đoạn, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo các mục tiêu đã đề ra.

Tự Thức