Họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 3 Pháp lệnh đã được thông qua

Những pháp lệnh trên đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 08 và 15/7/2026 tại Kỳ họp thứ 4.

- Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng: Pháp lệnh đã thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14-CT/TW, Kết luận số 57-KL/TW và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW về ưu đãi đối với người có công với cách mạng. Trong đó, kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy mới của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng thời gian qua.

Toàn cảnh buổi họp báo.

Pháp lệnh đảm bảo mục tiêu tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng; bảo đảm mức sống của người có công với cách mạng từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú. Các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng được xác định và điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh lần này mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc và thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm, tri ân của Đảng, Nhà nước, Nhân dân, thực hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta đối với những người đã hy sinh xương máu bảo vệ nền độc lập, tự do cho Tổ quốc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế.

Một số điểm mới nổi bật của Pháp lệnh gồm: Pháp lệnh bổ sung khái niệm người có công với cách mạng theo hướng quy định mang tính khái quát, ghi nhận, biểu dương những người có công lao cống hiến, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.

Một trong những nội dung quan trọng của Pháp lệnh là sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết do vết thương tái phát. Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được công nhận là liệt sĩ khi có bệnh án điều trị vết thương tái phát tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Quy định này bảo đảm tính chặt chẽ về mặt pháp lý nhưng trong nhiều trường hợp lại chưa phù hợp với thực tiễn đời sống và phong tục, tập quán của Nhân dân.

Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.

- Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc: Pháp lệnh xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc gồm 5 chương, 48 điều. Pháp lệnh quy định trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại trong quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc, khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị trong việc đưa đi cai nghiện bắt buộc. Pháp lệnh đã bổ sung quy định Tòa án nhân dân tối cao tổ chức việc thống kê, số hóa hồ sơ, xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu về xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (Điều 6). Đồng thời, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (Điều 7).

Pháp lệnh đã quy định rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; rút ngắn thời gian Tòa án phải thông báo việc thụ lý hồ sơ; rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định; rút ngắn thời gian bổ sung hồ sơ, tài liệu; rút ngắn thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị các quyết định của Tòa án. Pháp lệnh cũng quy định rút ngắn thời gian Tòa án xem xét ra một trong các quyết định: yêu cầu bổ sung tài liệu; đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; mở phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Đặc biệt theo Pháp lệnh, trong phiên họp có tính chất sơ thẩm, Tòa án có thể không hoãn phiên họp trong trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Với phiên họp có tính chất phúc thẩm đòi hỏi Kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt Tòa án sẽ hoãn phiên họp.

Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2026.

- Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng gồm 3 điều. Trong đó, Điều 1 quy định về sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng, Điều 2 về điều khoản thi hành, Điều 3 về điều khoản chuyển tiếp. Pháp lệnh bổ sung đối tượng được miễn, giảm chi phí thẩm định là người bị thiệt hại trong trường hợp phải giám định thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Cùng với đó, bổ sung quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự để phù hợp với quy định tại khoản 5 Điều 135 của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Về xác định chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, pháp lệnh quy định theo hướng nêu cụ thể về việc xác định chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm. Đồng thời, quy định về tạm ứng chi phí phá sản, chi trả chi phí phá sản và xử lý tiền tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 1/8/2026.

Thanh Lâm