Cách làm sáng tạo của VKSND tỉnh Sơn La trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công

Việc trao quyền khởi kiện cho Viện kiểm sát không chỉ tạo cơ chế hỗ trợ các chủ thể không có khả năng tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình như trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, mà còn tăng cường hiệu quả bảo vệ lợi ích công trong các lĩnh vực như môi trường, tài sản công, trật tự quản lý kinh tế - xã hội và các quyền, lợi ích chung của cộng đồng.

Đồng chí Hoàng Thị Xuân, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Sơn La trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, nắm tình hình tại cơ sở nhằm phục vụ công tác rà soát, xác minh các vụ việc liên quan đến bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Mặc dù tỉnh Sơn La không thuộc địa phương được lựa chọn thí điểm thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, song với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm, Đảng ủy, lãnh đạo VKSND tỉnh Sơn La đã sớm ban hành các văn bản để chuẩn bị đầy đủ các điều kiện triển khai. Cụ thể, Đảng ủy VKSND tỉnh ban hành Nghị quyết số 224-NQ/ĐU ngày 24/12/2025 về công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm 2026; VKSND tỉnh ban hành Kế hoạch số 759/KH-VKS ngày 22/12/2025 triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15. Theo đó, các đơn vị nghiệp vụ được yêu cầu chủ động nghiên cứu các quy định mới, xây dựng kế hoạch triển khai, tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, rà soát các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công để kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Chủ động tuyên truyền, thống nhất nhận thức

Xác định công tác tuyên truyền là khâu mở đầu có ý nghĩa quyết định đối với việc triển khai nhiệm vụ mới, VKSND tỉnh Sơn La đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ nhiều hình thức tuyên truyền, quán triệt phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Bên cạnh việc tổ chức các hội nghị quán triệt, tập huấn nghiệp vụ và sinh hoạt chuyên đề, nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 còn được lồng ghép vào các cuộc giao ban, sinh hoạt chi bộ, Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên và các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ. Nhiều tin, bài, video tuyên truyền, infographic được đăng tải thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử và các nền tảng truyền thông số của đơn vị, góp phần lan tỏa nội dung Nghị quyết đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân trên địa bàn. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, nhận thức, tinh thần trách nhiệm và ý thức chủ động của đội ngũ công chức, Kiểm sát viên đối với nhiệm vụ mới từng bước được nâng lên, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, làm nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả Nghị quyết trong thực tiễn.

Cùng với đó, VKSND tỉnh Sơn La đã phối hợp tổ chức Hội nghị trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15, tạo diễn đàn để các đơn vị trao đổi cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, nhận diện dấu hiệu vi phạm, thu thập tài liệu, chứng cứ, thực hiện quyền kiến nghị, tăng cường phối hợp liên ngành và ứng dụng chuyển đổi số.

Đặc biệt, Cuộc thi trực tuyến "Tìm hiểu Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội" đã thu hút đông đảo cán bộ, công chức tham gia, tạo khí thế thi đua học tập, nghiên cứu pháp luật sôi nổi, góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ và phát huy tinh thần chủ động của đội ngũ Kiểm sát viên trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công.

Từ tuyên truyền đến hành động thực tiễn

Quán triệt tinh thần của Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND tỉnh Sơn La đã chủ động rà soát, phát hiện và kiến nghị khắc phục vi phạm ngay từ cơ sở. Thông qua công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội cùng các cơ quan chuyên môn, nhiều vụ việc có nguy cơ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân đã được phát hiện và xử lý kịp thời.

Đồng chí Hoàng Thị Hoa, Trưởng phòng 9 VKSND tỉnh Sơn La trực tiếp làm việc với chính quyền địa phương để rà soát các vụ việc thuộc phạm vi thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Một trong những kết quả nổi bật là VKSND tỉnh đã chỉ đạo 06 VKSND khu vực phối hợp rà soát điều kiện tiếp cận công trình hành chính công tại 75 xã, phường trên địa bàn tỉnh đối với người khuyết tật. Kết quả cho thấy còn nhiều bất cập như: Trung tâm Phục vụ hành chính công chưa bố trí đường dốc dành cho xe lăn; chưa có đầy đủ biển báo, biển chỉ dẫn và khu vực giao tiếp riêng dành cho người khuyết tật; chưa có hệ thống thông báo bằng âm thanh phục vụ người khuyết tật. Những tồn tại này chưa bảo đảm quy định tại Điều 39, Điều 40 Luật Người khuyết tật năm 2010 và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2024/BXD.

Trên cơ sở đó, VKSND tỉnh Sơn La đã ban hành Kiến nghị số 30/KN-VKS-P9 ngày 11/6/2026 đối với UBND tỉnh Sơn La về việc bảo đảm điều kiện tiếp cận và sử dụng công trình, dịch vụ hành chính công cho người khuyết tật. Tiếp thu kiến nghị, ngày 30/6/2026, UBND tỉnh Sơn La đã ban hành Công văn số 4650/UBND-KGVX chỉ đạo các sở, ngành và UBND các xã, phường tổ chức rà soát, cải tạo, nâng cấp các công trình theo đúng quy chuẩn kỹ thuật; khẩn trương khắc phục những hạn chế, bảo đảm quyền bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công của người khuyết tật.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, VKSND hai cấp tỉnh Sơn La đã tiếp nhận, rà soát và xử lý 36 vụ việc, ban hành 36 kiến nghị; 100% kiến nghị được các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền tiếp thu và tổ chức thực hiện. Trong đó, 08 vụ việc liên quan đến bảo vệ lợi ích công đã được các cơ quan chức năng triển khai các biện pháp khắc phục theo kiến nghị của Viện kiểm sát. Đối với nhóm dễ bị tổn thương, 28 vụ việc đã được giải quyết kịp thời, bao gồm cấp căn cước công dân cho 05 trường hợp; đăng ký khai sinh cho 130 trường hợp; cấp giấy xác nhận khuyết tật cho 07 trường hợp; hỗ trợ đăng ký kết hôn cho 16 trường hợp; đồng thời phát hiện, xử lý 04 trường hợp vi phạm trên môi trường mạng nhằm bảo vệ quyền trẻ em. Những kết quả trên không chỉ bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phòng ngừa vi phạm pháp luật từ sớm, từ xa, giữ vững an sinh xã hội và trật tự, kỷ cương pháp luật trên địa bàn.

Lan tỏa giá trị nhân văn của Nghị quyết số 205/2025/QH15

Thực tiễn triển khai tại Sơn La cho thấy, mặc dù chưa thuộc diện địa phương thí điểm, song việc chủ động nghiên cứu, vận dụng tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của đội ngũ công chức, Kiểm sát viên; đồng thời khẳng định vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích công.

Thông qua các hoạt động tuyên truyền, công tác dân vận và việc chủ động phát hiện, kiến nghị khắc phục vi phạm ngay từ cơ sở, hình ảnh người cán bộ Kiểm sát ngày càng gần dân, sát dân, trách nhiệm hơn trong thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, Nhân dân hiểu rõ hơn chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân, củng cố niềm tin vào hoạt động tư pháp và vai trò của ngành Kiểm sát trong đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền địa phương bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ công lý và giữ gìn trật tự, kỷ cương pháp luật.

Những kết quả bước đầu đạt được là minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của chủ trương Quốc hội giao, đồng thời khẳng định sự chủ động, sáng tạo của VKSND tỉnh Sơn La trong triển khai nhiệm vụ mới. Đây cũng là những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị để tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức thực hiện, sẵn sàng triển khai quyền khởi kiện vụ án dân sự theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 khi được mở rộng trên phạm vi toàn quốc, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích công và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thu Minh - Phòng 9, VKSND tỉnh Sơn La