Tăng mức xử phạt hành chính đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực lao động

Tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực lao động

Theo Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ bị xử phạt bằng hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Ngoài hình thức xử phạt chính, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Đối với lĩnh vực việc làm, Nghị định quy định mức xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi phân biệt đối xử trong việc làm không xuất phát từ yêu cầu đặc thù của công việc hoặc không thực hiện các biện pháp duy trì, bảo vệ việc làm cho người lao động dễ bị tổn thương theo quy định.

Hành vi khai thác, chia sẻ hoặc sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về người lao động hoặc thông tin thị trường lao động chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố sẽ bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, hành vi hoạt động dịch vụ việc làm khi chưa được thành lập hợp pháp bị xử phạt từ 45 đến 60 triệu đồng.

Đáng chú ý, Nghị định quy định mức phạt từ 50 đến 70 triệu đồng đối với các hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ để hưởng chính sách việc làm hoặc cấp chứng chỉ kỹ năng nghề; lợi dụng hoạt động dịch vụ việc làm xâm phạm quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; mua bán, trao đổi hoặc chiếm đoạt trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về người lao động khi chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đối với hành vi sử dụng hồ sơ giả mạo, tang vật vi phạm sẽ bị tịch thu; trường hợp hoạt động dịch vụ việc làm trái phép còn phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu cùng khoản lãi phát sinh cho người sử dụng dịch vụ.

Trong nhóm vi phạm về tuyển dụng và quản lý lao động, Nghị định quy định mức xử phạt từ 1 đến 3 triệu đồng đối với các hành vi như không khai trình việc sử dụng lao động; thu tiền của người lao động khi tuyển dụng; không lập hoặc không xuất trình sổ quản lý lao động theo quy định. Mức phạt từ 5 đến 10 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi phân biệt đối xử trong lao động, sử dụng lao động chưa qua đào tạo đối với nghề bắt buộc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề hoặc không báo cáo tình hình biến động lao động theo quy định.

Đặc biệt, nhằm ngăn chặn các hành vi lừa đảo trong tuyển dụng, Nghị định quy định mức phạt từ 50 đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng các thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng nhằm mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đồng thời, người sử dụng lao động có hành vi thu tiền trái quy định của người lao động phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu.

Tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực lao động. (Ảnh minh họa)

Quy định chặt chẽ chế tài đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Bên cạnh các quy định về việc làm và tuyển dụng, Nghị định dành nhiều nội dung điều chỉnh các hành vi vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đặc biệt là tình trạng chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo đó, đối với hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động sẽ bị cảnh cáo nếu số tiền vi phạm dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản. Trường hợp không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, mức phạt được áp dụng theo số lượng lao động vi phạm, dao động từ 5 triệu đồng đến 75 triệu đồng.

Đối với hành vi chậm đóng tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, người sử dụng lao động bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng, nhưng mức tiền phạt tối đa không vượt quá 75 triệu đồng. Ngoài việc bị xử phạt, người vi phạm còn phải đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội còn thiếu và nộp thêm khoản tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, Nghị định quy định mức xử phạt nghiêm khắc hơn. Người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội sau thời hạn luật định sẽ bị xử phạt từ 6 triệu đồng đến 75 triệu đồng, tùy theo số lượng lao động bị ảnh hưởng. Trường hợp đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định hoặc không đóng, đóng không đầy đủ số tiền bảo hiểm xã hội sau khi đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc sẽ bị phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng.

Song song với các chế tài xử phạt, Nghị định cũng quy định rõ các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động. Theo đó, người sử dụng lao động vi phạm phải lập hồ sơ đăng ký đầy đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội còn thiếu hoặc trốn đóng; đồng thời nộp khoản tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và thời gian chậm đóng hoặc trốn đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định.

Việc ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống chế tài xử lý vi phạm hành chính về lao động và bảo hiểm xã hội. Các quy định mới không chỉ nâng cao tính răn đe đối với các hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn góp phần tăng cường kỷ cương trong quan hệ lao động, bảo đảm việc thực thi nghiêm các quy định của pháp luật về việc làm, bảo hiểm xã hội và thị trường lao động.

Tự Thức