Quy định mới về hồ sơ, trình tự xét tha tù trước thời hạn có điều kiện

Thông tư liên tịch số 08/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành quy định phối hợp thực hiện một số quy định về tha tù trước thời hạn có điều kiện. Thông tư quy định việc phối hợp trong lập hồ sơ, xét, đề nghị, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện cho phạm nhân; thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện cũng như thi hành quyết định hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện của Tòa án.

Theo Thông tư, việc phối hợp giữa các cơ quan phải bảo đảm tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; khách quan, công bằng, đúng trình tự, thủ tục; đồng thời khuyến khích phạm nhân tích cực cải tạo, chấp hành nghiêm các nghĩa vụ trong thời gian thử thách khi được tha tù trước thời hạn.

Hình ảnh minh họa.

Đáng chú ý, việc phối hợp giữa các cơ quan được ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử theo quy định của pháp luật về dữ liệu số, giao dịch điện tử, chuyển đổi số và bảo vệ bí mật nhà nước. Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết hồ sơ trước khi chuyển đến Tòa án xem xét, quyết định.

Quy định cụ thể về hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện

Thông tư quy định hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện phải bảo đảm đầy đủ các tài liệu theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Thi hành án hình sự. Trong đó, hồ sơ gồm đơn xin tha tù trước thời hạn có điều kiện của phạm nhân kèm cam kết chấp hành đầy đủ các nghĩa vụ sau khi được tha tù; bản sao bản án, quyết định thi hành án; tài liệu thể hiện quá trình cải tạo, kết quả xếp loại chấp hành án phạt tù; quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù trong trường hợp pháp luật quy định.

Ngoài ra, hồ sơ còn phải có các tài liệu chứng minh phạm nhân đã chấp hành xong hình phạt bổ sung, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại, án phí và các nghĩa vụ dân sự khác theo bản án của Tòa án, tài liệu xác định thời gian thực tế đã chấp hành án phạt tù cùng các giấy tờ khác có liên quan.

Đối với người có công với cách mạng hoặc thân nhân người có công, người từ đủ 70 tuổi trở lên, người khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi và phạm nhân là người chưa thành niên, hồ sơ phải kèm theo các giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng theo quy định của pháp luật.

Thông tư cũng quy định trường hợp người đã được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù hoặc được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh khi trở lại tiếp tục chấp hành án vẫn có thể được xem xét tha tù trước thời hạn có điều kiện nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định và chấp hành nghiêm các quy định trong thời gian tạm đình chỉ hoặc điều trị.

Hoàn thiện hồ sơ trước khi trình Tòa án xem xét

Sau khi hoàn thành việc nhận xét, đánh giá và xếp loại chấp hành án phạt tù vào các quý I, II và IV hằng năm, các trại giam, trại tạm giam có trách nhiệm rà soát phạm nhân đủ điều kiện để lập hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện. Tùy theo từng hệ thống quản lý của Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng, hồ sơ sẽ được Hội đồng xét, đề nghị hoặc Hội đồng thẩm định xem xét trước khi hoàn thiện và gửi đến Tòa án có thẩm quyền quyết định. Đồng thời, hồ sơ cũng được chuyển cho Viện Kiểm sát cùng cấp để thực hiện chức năng kiểm sát theo quy định.

Theo Thông tư, việc rà soát, lập hồ sơ xét, đề nghị và thẩm định phải hoàn thành trước ngày 15/4 đối với đợt xét sau quý I, trước ngày 15/7 đối với đợt xét sau quý II và trước ngày 15/1 của năm tiếp theo đối với đợt xét sau quý IV.

Riêng đối với phạm nhân là người chưa thành niên, việc lập hồ sơ được thực hiện theo thủ tục riêng. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải hoàn thành việc thẩm định; nếu hồ sơ chưa đầy đủ thì yêu cầu bổ sung. Sau khi có ý kiến đồng ý của cơ quan thẩm định, trong thời hạn 3 ngày làm việc, trại giam phải hoàn thiện hồ sơ và trình Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình xét tha tù

Thông tư quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình phối hợp thực hiện.

Đối với hệ thống Công an, sau khi Hội đồng thẩm định của Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an hoàn thành việc thẩm định và được phê duyệt, Giám thị trại giam hoặc trại tạm giam sẽ hoàn thiện hồ sơ, lập văn bản đề nghị Tòa án nhân dân có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Đối với hệ thống Bộ Quốc phòng, sau khi hoàn tất việc thẩm định, hồ sơ sẽ được chuyển đến Tòa án quân sự có thẩm quyền để xem xét theo quy định.

Thông tư cũng quy định khi thực hiện chức năng kiểm sát, nếu phát hiện còn phạm nhân đủ điều kiện nhưng chưa được lập hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện thì Viện Kiểm sát có quyền kiến nghị, yêu cầu cơ quan quản lý giam giữ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình Tòa án xem xét.

Theo Thông tư, ngay sau khi quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện của Tòa án có hiệu lực pháp luật, trại giam hoặc trại tạm giam phải tổ chức công bố quyết định, cấp giấy chứng nhận tha tù trước thời hạn có điều kiện và thực hiện việc trả tự do cho phạm nhân theo quy định.

Đối với trường hợp Tòa án hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện, cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm tổ chức đưa người đó trở lại chấp hành án, bàn giao đầy đủ hồ sơ cho cơ sở giam giữ và thực hiện các thủ tục theo quy định của Luật Thi hành án hình sự.

Thông tư liên tịch số 08/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, thay thế Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC. Đồng thời, Thông tư giao Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao theo chức năng, nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; ban hành các biểu mẫu, sổ sách, thống kê phục vụ công tác tha tù trước thời hạn có điều kiện, bảo đảm việc Tòa án xem xét, quyết định được thực hiện thống nhất, đúng quy định của pháp luật.

Thanh Lâm