Quy định mới về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước

Đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin, nâng cao trách nhiệm người phát ngôn

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định là quy định đầy đủ các hình thức phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí theo hướng linh hoạt, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và sự phát triển của môi trường truyền thông hiện đại.

Theo đó, cơ quan hành chính nhà nước có thể cung cấp thông tin thông qua 05 hình thức gồm: Tổ chức họp báo trực tiếp hoặc trực tuyến; đăng tải thông tin trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử và các trang, kênh, tài khoản mạng xã hội hoặc nền tảng số chính thức; phát ngôn trực tiếp hoặc trả lời phỏng vấn báo chí; gửi thông cáo báo chí hoặc trả lời bằng văn bản, thư điện tử; cung cấp thông tin tại các cuộc giao ban báo chí khi được yêu cầu.

Đáng chú ý, Nghị định lần đầu quy định rõ việc sử dụng các nền tảng số và mạng xã hội chính thức của cơ quan hành chính nhà nước để thực hiện hoạt động phát ngôn, cung cấp thông tin. Các trang, kênh, tài khoản này phải được công khai trên cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử của cơ quan nhằm bảo đảm tính chính thống của nguồn thông tin.

Bên cạnh việc đa dạng hóa hình thức truyền tải, Nghị định cũng đặt ra yêu cầu về chế độ cung cấp thông tin định kỳ.

Theo quy định, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức cung cấp thông tin về hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ định kỳ hằng tháng thông qua họp báo, thông cáo báo chí, trả lời phỏng vấn và đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, việc cung cấp thông tin cho báo chí phải được thực hiện thường xuyên về tình hình hoạt động, kết quả thực hiện nhiệm vụ và những vấn đề được dư luận xã hội quan tâm thuộc phạm vi quản lý.

Ngoài việc cập nhật thông tin hằng tháng trên cổng thông tin điện tử và các nền tảng số chính thức, các cơ quan này phải tổ chức họp báo ít nhất ba tháng một lần; chủ động gửi thông cáo báo chí, trả lời bằng văn bản hoặc trực tiếp cung cấp thông tin tại các cuộc giao ban báo chí khi cần thiết; đồng thời bảo đảm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cho Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Đối với các cơ quan chuyên môn thuộc bộ, ngành và địa phương như cục, chi cục, sở, thanh tra, tổ chức ngành dọc và Ủy ban nhân dân cấp xã, Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm chủ động cung cấp thông tin, cử người tham gia phát ngôn khi được yêu cầu và thường xuyên cập nhật thông tin trên các nền tảng thông tin chính thức của cơ quan.

Những quy định này thể hiện yêu cầu chuyển từ tư duy "cung cấp thông tin khi có yêu cầu" sang chủ động truyền thông, công khai, minh bạch và kịp thời thông tin đối với các hoạt động quản lý nhà nước.

Quy định mới về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước. (Ảnh minh họa)

Chủ động phát ngôn trong 24 giờ đối với các vụ việc dư luận quan tâm

Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định số 244/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể trách nhiệm phát ngôn trong các tình huống đột xuất, bất thường nhằm hạn chế khoảng trống thông tin và ngăn ngừa khủng hoảng truyền thông.

Theo đó, đối với các sự cố mang tính quốc gia liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng, Thủ tướng Chính phủ hoặc người phát ngôn của Chính phủ sẽ thực hiện phát ngôn ngay sau khi sự cố xảy ra và tiếp tục cung cấp thông tin thường xuyên trong suốt quá trình xử lý.

Đối với các vụ việc liên quan từ hai bộ, ngành hoặc hai địa phương trở lên, người phát ngôn của cơ quan được giao chủ trì phải thống nhất nội dung với các cơ quan liên quan trước khi cung cấp thông tin cho báo chí nhằm bảo đảm tính chính xác, thống nhất và tránh gây hiểu nhầm trong dư luận.

Đặc biệt, Nghị định quy định rõ thời hạn phát ngôn ban đầu đối với các vụ việc quan trọng hoặc những vấn đề đang thu hút sự quan tâm lớn của xã hội.

Theo đó, chậm nhất 24 giờ kể từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xử lý vụ việc hoặc xác định sự việc có nguy cơ tác động đến dư luận xã hội, người phát ngôn phải thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin ban đầu cho báo chí.

Quy định này nhằm bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin chính thống một cách nhanh chóng, đồng thời giúp định hướng dư luận, hạn chế việc lan truyền thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng hoặc gây khủng hoảng truyền thông.

Trong trường hợp cơ quan báo chí hoặc cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí yêu cầu cung cấp thông tin về các sự kiện, vụ việc thuộc phạm vi quản lý, người phát ngôn cũng có trách nhiệm thực hiện việc phát ngôn theo quy định.

Nghị định đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm phản hồi khi báo chí đăng tải thông tin không chính xác. Khi có căn cứ xác định thông tin đăng, phát sai sự thật về lĩnh vực hoặc địa bàn thuộc phạm vi quản lý, người phát ngôn được quyền phản hồi bằng văn bản, nêu rõ căn cứ và yêu cầu cơ quan báo chí cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật.

Song song với việc nâng cao trách nhiệm của cơ quan hành chính nhà nước, Nghị định cũng quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan báo chí, nhà báo và phóng viên trong quá trình sử dụng thông tin do người phát ngôn cung cấp.

Theo đó, các cơ quan báo chí phải đăng tải trung thực, khách quan, đầy đủ nội dung phát ngôn; khi chuyển ngữ phải bảo đảm đúng thuật ngữ chuyên môn và không làm thay đổi bản chất thông tin gốc; đồng thời ghi rõ họ tên người phát ngôn và tên cơ quan hành chính nhà nước.

Đối với các thông tin được đăng, phát đúng nguyên văn theo nội dung người phát ngôn cung cấp, cơ quan báo chí không phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin đó. Ngược lại, khi đăng tải thông tin không chính xác hoặc sai sự thật, cơ quan báo chí có trách nhiệm đăng phát đầy đủ ý kiến phản hồi của người phát ngôn, đồng thời thực hiện cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật.

Để bảo đảm việc thực hiện thống nhất trong toàn hệ thống hành chính, Nghị định cũng yêu cầu các cơ quan hành chính nhà nước chưa ban hành quy chế nội bộ về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí phải hoàn thành việc xây dựng, ban hành quy chế này trong thời hạn 45 ngày kể từ khi Nghị định có hiệu lực.

Tự Thức