Quy định mới về quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng

Nghị định quy định về nội dung, biện pháp, kinh phí thực hiện quản lý, giám sát, giáo dục đối với người được hưởng án treo; người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ, cấm cư trú, quản chế; người được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù; người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; đồng thời quy định việc quản lý, theo dõi thi hành các hình phạt bổ sung như tước một số quyền công dân, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Nghị định cũng xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong tổ chức thực hiện.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể thời điểm bắt đầu và kết thúc việc quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng.

Theo đó, thời điểm bắt đầu được xác định căn cứ vào việc Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội tiếp nhận quyết định thi hành án, hồ sơ thi hành án hoặc các quyết định có liên quan của Tòa án và cơ quan thi hành án hình sự, tùy từng loại hình phạt và biện pháp tư pháp. Đối với trường hợp chấp hành án phạt cấm cư trú hoặc quản chế, việc quản lý được thực hiện kể từ khi Công an cấp xã tiếp nhận giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù hoặc hồ sơ thi hành án.

Đoàn kiểm sát làm việc tại một UBND phường (Ảnh minh họa).

Việc quản lý, giám sát, giáo dục chấm dứt khi người chấp hành án hoàn thành nghĩa vụ theo bản án và được cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt; khi người chấp hành án chết theo giấy chứng tử hoặc tài liệu hợp pháp khác; hoặc khi người đó phải đi chấp hành án phạt tù theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Nghị định quy định công tác quản lý, giám sát, giáo dục được thực hiện theo quy trình thống nhất, từ tiếp nhận, quản lý hồ sơ; xây dựng kế hoạch quản lý, giáo dục; nhận xét, đánh giá việc chấp hành án; kiểm điểm khi có vi phạm; tổ chức điểm danh, kiểm diện; quản lý trong các trường hợp đặc biệt đến phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Để nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự tại cộng đồng, Nghị định quy định nhiều biện pháp quản lý, giáo dục phù hợp với từng đối tượng, trong đó có nghiên cứu, khai thác hồ sơ phục vụ công tác quản lý; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; gặp gỡ, làm việc trực tiếp với người chấp hành án; đồng thời ứng dụng phương tiện kỹ thuật để tăng cường công tác quản lý, giám sát, giáo dục.

Việc ban hành Nghị định số 231/2026/NĐ-CP tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án hình sự, hỗ trợ người chấp hành án chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, tái hòa nhập cộng đồng và phòng ngừa tái phạm.

Phan Anh