Tăng cường bảo đảm quyền con người, siết chặt kỷ cương trong biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính
Ngày đăng : 16:40, 02/03/2026
Ngày 13/02/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định về hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất. Trong đó đã quy định rõ việc tạm giữ người theo thủ tục hành chính.
Quy định rõ ràng, bảo đảm đúng đối tượng, thẩm quyền và trình tự pháp luật
Theo đó, việc tạm giữ người theo thủ tục hành chính chỉ được thực hiện trong năm trường hợp cụ thể: (1) ngăn chặn, đình chỉ ngay hành vi gây rối trật tự công cộng, gây thương tích cho người khác; (2) ngăn chặn, đình chỉ hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; (3) để thi hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; (4) người có hành vi bạo lực gia đình vi phạm quyết định cấm tiếp xúc; (5) để xác định tình trạng nghiện ma túy đối với người sử dụng trái phép chất ma túy.
Thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính được thực hiện theo Điều 123 Luật Xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm đúng chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp, ngành. Mọi trường hợp tạm giữ đều phải có quyết định bằng văn bản theo mẫu quy định, nghiêm cấm việc tạm giữ không có quyết định hợp pháp.
Thời hạn tạm giữ được thực hiện theo khoản 3 Điều 122 Luật Xử lý vi phạm hành chính, đồng thời phải ghi rõ trong quyết định của người có thẩm quyền. Khi cần kéo dài thời gian tạm giữ, người có thẩm quyền phải ra quyết định kéo dài thời gian trước khi hết hạn, theo mẫu thống nhất tại Nghị định 118/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 68/2025/NĐ-CP và Nghị định 190/2025/NĐ-CP).
Đối với việc giao, nhận người vi phạm, Nghị định quy định việc lập biên bản bàn giao theo mẫu thống nhất, có đầy đủ chữ ký của các bên, đọc công khai để bảo đảm tính minh bạch, khách quan. Nếu sau khi bàn giao mà có căn cứ tạm giữ, người có thẩm quyền phải ra ngay quyết định tạm giữ, ngược lại, nếu không đủ căn cứ thì phải trả tự do ngay, đồng thời trả lại tư trang, tài sản, giấy tờ cho người đó nếu không thuộc diện bị tạm giữ làm tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Bảo đảm nhân đạo, tôn trọng quyền con người trong quản lý, chăm sóc người bị tạm giữ
Về nơi tạm giữ, Nghị định quy định rõ: Nhà tạm giữ hành chính phải được xây dựng kiên cố, đủ ánh sáng, thông thoáng, bảo đảm vệ sinh và an toàn phòng cháy, chữa cháy, đồng thời bố trí giường, chăn, chiếu, màn cho người bị tạm giữ qua đêm. Đối với trẻ em, phải tạm giữ tại buồng riêng, tách biệt với người thành niên, thể hiện nguyên tắc nhân đạo và bảo vệ quyền trẻ em.
Người bị tạm giữ có quyền được biết lý do, thời hạn, địa điểm bị tạm giữ; được liên hệ với luật sư, người trợ giúp pháp lý; được thông báo cho gia đình, cơ quan, tổ chức nơi làm việc; được bảo đảm chế độ ăn uống, chăm sóc y tế; và có quyền khiếu nại về việc bị tạm giữ.
Bên cạnh đó, người bị tạm giữ có nghĩa vụ tuân thủ nội quy nơi tạm giữ, chấp hành yêu cầu của người thi hành nhiệm vụ, không mang vào nơi tạm giữ các vật dụng bị cấm như vũ khí, công cụ hỗ trợ, rượu, bia, chất gây nghiện, văn hóa phẩm độc hại, phương tiện phát sóng...
Nghị định quy định chi tiết chế độ ăn uống của người bị tạm giữ theo tiêu chuẩn định lượng cụ thể: Mỗi người mỗi ngày được bảo đảm 0,6 kg gạo, 0,2 kg thịt lợn, 0,5 kg rau, 2 lít nước uống cùng gia vị và chất đốt phù hợp, chi phí do ngân sách nhà nước chi trả theo thời giá địa phương. Vào ngày lễ, Tết, mức ăn được tăng thêm tối đa 3–5 lần so với ngày thường, tùy từng dịp, bảo đảm phù hợp văn hóa, tôn giáo, khẩu vị của người bị tạm giữ.
Cơ quan, đơn vị có chức năng tạm giữ phải mở sổ sách theo dõi, quản lý, quyết toán kinh phí thực hiện chế độ ăn uống, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng định mức.
Đối với người bị tạm giữ là người nước ngoài, cơ quan ra quyết định tạm giữ có trách nhiệm thông báo ngay cho Bộ Ngoại giao để thông tin đến cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện ngoại giao của nước có công dân bị tạm giữ, đồng thời phối hợp giải quyết các vấn đề đối ngoại có liên quan và tạo điều kiện cho thăm gặp lãnh sự nếu có yêu cầu.
Xử lý nghiêm minh, bảo đảm tính pháp lý và nhân đạo trong mọi tình huống
Nghị định 59/2026/NĐ-CP cũng quy định chặt chẽ các tình huống phát sinh trong quá trình tạm giữ.
Trường hợp người bị tạm giữ bị bệnh, cơ quan quản lý phải tổ chức điều trị tại chỗ hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất nếu cần cấp cứu, đồng thời thông báo ngay cho gia đình, thân nhân. Nếu người bị tạm giữ không có nơi cư trú hoặc thân nhân ở xa, cơ quan tạm giữ phải trực tiếp chịu trách nhiệm chăm sóc.
Trường hợp người bị tạm giữ chết trong thời gian tạm giữ, người ra quyết định phải báo ngay cho cơ quan điều tra và viện kiểm sát có thẩm quyền, bảo vệ hiện trường, lập biên bản đầy đủ và thông báo cho gia đình để phối hợp mai táng.
Nếu người bị tạm giữ không có thân nhân, việc mai táng do cơ quan tạm giữ phối hợp chính quyền địa phương thực hiện, kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Đối với người nước ngoài bị chết trong thời gian tạm giữ, cơ quan có thẩm quyền phải phối hợp với Bộ Ngoại giao và cơ quan đại diện ngoại giao của nước sở tại để giải quyết theo quy định quốc tế.
Biên bản về việc người bị tạm giữ chết phải ghi rõ thông tin cá nhân, địa điểm, tình trạng sức khỏe khi tiếp nhận, diễn biến quản lý và nguyên nhân tử vong, bảo đảm tính khách quan, đầy đủ, đúng quy định pháp luật.
Việc quản lý người bị tạm giữ được thực hiện nghiêm ngặt: Cán bộ được phân công có trách nhiệm giám sát thường xuyên, bảo đảm an toàn tuyệt đối, không để xảy ra bỏ trốn hoặc tự gây thương tích. Mọi tài sản, tư trang của người bị tạm giữ phải được ký gửi, ghi chép, niêm phong, quản lý chặt chẽ, có chữ ký xác nhận của hai bên. Khi hết thời hạn tạm giữ hoặc chuyển nơi khác, người bị tạm giữ được nhận lại đầy đủ tài sản; nếu có mất mát, hư hỏng, được yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật.