Hướng dẫn khai thác, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho cán bộ, đảng viên trong các cơ quan đảng

Giữ vững yêu cầu lãnh đạo, tuân thủ và bảo mật trong sử dụng AI

Công văn nhấn mạnh việc sử dụng AI phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và tuân thủ nghiêm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhất là quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cán bộ, đảng viên phải kiểm chứng, thẩm định, chỉnh sửa và chịu trách nhiệm hoàn toàn về mọi thông tin, sản phẩm do AI tạo ra trước khi sử dụng. Việc lạm dụng hoặc phụ thuộc vào AI là tuyệt đối không được phép.

Văn bản yêu cầu ưu tiên sử dụng các nền tảng, giải pháp AI do Việt Nam phát triển và làm chủ khi xử lý dữ liệu nội bộ, nhạy cảm, bảo đảm an toàn, an ninh và chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Về nguyên tắc sử dụng, AI được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy phản biện, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Mọi dữ liệu, số liệu, trích dẫn chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước do AI cung cấp phải được kiểm chứng từ các nguồn chính thống.

Công văn cũng yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về bảo mật: tuyệt đối không đưa thông tin bí mật nhà nước hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm vào các nền tảng AI công cộng không rõ nguồn gốc. Đồng thời, cán bộ, đảng viên phải tuân thủ pháp luật về an ninh mạng, sở hữu trí tuệ và các chuẩn mực đạo đức, văn hóa trong quá trình sử dụng.

Về quyền sở hữu trí tuệ, văn bản khẳng định không được sử dụng AI để sao chép, đạo văn, vi phạm bản quyền hoặc tạo ra các sản phẩm phái sinh trái phép. Cán bộ, đảng viên cần nhận thức rõ rủi ro về dữ liệu đầu vào và đầu ra, thận trọng khi xác lập quyền sở hữu đối với sản phẩm tạo bởi AI nếu không có đóng góp sáng tạo đáng kể của con người.

Công văn khẳng định AI đang trở thành hạ tầng thiết yếu cho năng suất lao động, tương tự như điện hay internet. Việc chủ động học hỏi và làm chủ công nghệ AI là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, góp phần hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành trong các cơ quan Đảng.

Ảnh minh họa.

Tăng cường ứng dụng AI phục vụ công tác của cán bộ, đảng viên

Theo hướng dẫn, AI hiện là công cụ hỗ trợ quan trọng trong công tác hằng ngày của cán bộ, đảng viên. AI có thể đóng vai trò trợ lý thông minh trong soạn thảo, tóm tắt, dịch thuật, chuẩn hóa văn bản; hỗ trợ tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả xử lý công việc. AI cũng hỗ trợ truyền thông và sáng tạo nội dung, giúp xây dựng nhanh các bài viết, diễn văn, infographic, kịch bản video; hỗ trợ phân tích xu hướng thông tin để điều chỉnh ngôn ngữ tuyên truyền phù hợp, góp phần lan tỏa chủ trương, đường lối của Đảng.

AI còn là công cụ phân tích sơ bộ, hỗ trợ xử lý dữ liệu đơn giản, phát hiện xu hướng và cung cấp góc nhìn ban đầu cho quá trình phân tích, ra quyết định. Trong công tác hành chính, AI giúp tự động hóa các tác vụ lặp lại như tạo báo cáo mẫu, phân loại văn bản đến, gửi thông báo hàng loạt.

Công văn cũng giới thiệu các nhóm công cụ AI phổ biến: Trợ lý ngôn ngữ đa năng, AI tích hợp trong bộ công cụ văn phòng và các giải pháp AI chuyên dụng như dịch thuật, xử lý giọng nói, thiết kế đa phương tiện, kiểm tra ngữ pháp. Trong đó, văn bản khuyến khích ưu tiên các nền tảng “Make in Vietnam” như FPT.AI, Viettel AI, Zalo AI, VNPT AI, CMC AI, MISA OneAI, Vbee, VAIS… nhằm bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và phù hợp đặc thù tiếng Việt.

Về kỹ năng sử dụng, văn bản lưu ý cán bộ, đảng viên nắm vững kỹ năng đặt yêu cầu (prompt), trong đó câu lệnh phải rõ ràng, cụ thể, đầy đủ ngữ cảnh và định dạng mong muốn. Các kỹ thuật như cung cấp ví dụ hoặc yêu cầu AI suy luận từng bước giúp tăng chất lượng kết quả. AI cần được tích hợp hợp lý trong quy trình công việc từ giai đoạn chuẩn bị, thực hiện đến hoàn thiện.

Đặc biệt, công văn quy định quy trình 5 bước kiểm chứng bắt buộc đối với mọi sản phẩm do AI tạo ra trước khi sử dụng chính thức, bắt đầu từ khâu đánh giá dữ liệu đầu vào, nhằm bảo đảm tính chính xác, an toàn và tuân thủ quy định.

Bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và trách nhiệm trong ứng dụng AI

Bên cạnh những tiện ích, AI tạo sinh cũng tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng về an toàn thông tin, nhất là trong môi trường chính trị. Việc AI tạo ra thông tin sai lệch không chỉ là hạn chế về mặt kỹ thuật, mà có thể trở thành vấn đề tư tưởng nếu cán bộ, đảng viên thiếu thận trọng khi sử dụng hoặc phổ biến. Điều này có thể dẫn tới vi phạm các quy định của Đảng và pháp luật, đặc biệt là Luật An ninh mạng. Vì vậy, nguyên tắc bắt buộc hàng đầu là bảo mật dữ liệu.

Cán bộ, đảng viên phải hình thành thói quen phân loại mức độ nhạy cảm của thông tin trước khi nhập vào hệ thống AI. Dữ liệu được chia thành bốn cấp độ. Cấp độ 1 là thông tin công khai, đã được công bố trên các phương tiện truyền thông hoặc cổng thông tin điện tử chính thức, có thể xử lý bằng AI công cộng. Cấp độ 2 là thông tin nội bộ, không chứa bí mật nhà nước; cần hạn chế đưa vào các nền tảng AI công cộng và ưu tiên sử dụng giải pháp nội bộ hoặc các hệ thống có cam kết bảo mật.

Cấp độ 3 là dữ liệu cá nhân, bao gồm thông tin định danh như họ tên, ngày sinh, số định danh, tình trạng sức khỏe hoặc quan điểm chính trị. Nhóm dữ liệu này phải tuân thủ nghiêm Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân; không được đưa lên AI công cộng khi chưa có sự đồng ý của chủ thể và các biện pháp bảo vệ tương ứng. Cấp độ 4 là bí mật nhà nước; tuyệt đối không được nhập vào bất kỳ hệ thống AI nào nếu không có phép xử lý riêng của cơ quan có thẩm quyền.

Đi đôi với đó là yêu cầu về trách nhiệm giải trình. Cán bộ, đảng viên phải có khả năng giải trình về quá trình sử dụng AI, cách thức kiểm chứng thông tin khi được yêu cầu. Công tác quản lý tài khoản cũng là nhiệm vụ bắt buộc. Người sử dụng phải tuân thủ quy định về quản lý mật khẩu, không dùng email công vụ để đăng ký các dịch vụ AI cá nhân; không sử dụng mật khẩu giống hoặc gần với mật khẩu của hệ thống công vụ. Đồng thời, phải thường xuyên thay đổi mật khẩu theo quy định nhằm bảo đảm an toàn truy cập.

Trong một số trường hợp, để tăng tính minh bạch trong nội bộ, có thể ghi chú “Nội dung có tham khảo, hỗ trợ từ công cụ AI và đã được kiểm chứng” đối với tài liệu lưu hành trong cơ quan. Điều này góp phần nâng cao nhận thức chung, hình thành văn hóa sử dụng AI đúng chuẩn.

Các đơn vị quản lý, đặc biệt là bộ phận Tổ chức - Công nghệ thông tin, có trách nhiệm xây dựng và triển khai quy trình thu hồi, khóa hoặc hủy tài khoản AI nội bộ khi cán bộ điều chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc nghỉ việc. Việc thực hiện quy trình này nhằm phòng ngừa nguy cơ truy cập trái phép, bảo vệ tài sản số của cơ quan và bảo đảm an toàn hệ thống thông tin.

Phan Anh